Zespół nerczycowy u dzieci – gdy nagle u dziecka pojawią się obrzęki

Zespół nerczycowy to zespół objawów klinicznych (możliwych do zaobserwowania przez rodziców oraz lekarzy) i laboratoryjnych, będących wynikiem chorób nerek prowadzących do nadmiernej utraty białka z moczem. Częstość jego występowania w populacji pediatrycznej jest stosunkowo mała i sięga 2 do 7 nowych przypadków na 100 tysięcy dzieci (statystyka ta dotyczy tak zwanego idiopatycznego zespołu nerczycowego, który stanowi blisko 90% wszystkich przypadków zespołu nerczycowego u dzieci). Oczywiście, jest to niewielka liczba chorych w skali całego kraju, ale mimo tego warto mieć świadomość istnienia takiej jednostki chorobowej.

Zespół nerczycowy u dzieci – objawy

Zespół nerczycowy to zespół objawów klinicznych oraz laboratoryjnych. Tak więc, spośród objawów laboratoryjnych można wymienić:

  • Białkomocz – nadmierne, patologiczne wydalanie białka wraz z moczem, co prowadzi do jego niedoboru w organizmie. Najprościej jego obecność można wykazać za pomocą specjalnych pasków dostępnych w aptece (po zanurzeniu ich w moczu o dużej zawartości białka paski zmieniają kolor). Co więcej, mocz bogaty w białko silnie się pieni.
  • Obniżone stężenie białka w surowicy – stanowi pochodną białkomoczu i braku możliwości kompensacyjnych organizmu (utrata białka jest na tyle duża, że organizm nie nadąża z jego produkcją).
  • Wysokie stężenie lipidów we krwi – w przebiegu zespołu nerczycowego dochodzi głównie do wzrostu stężenia cholesterolu.

Jeśli chodzi natomiast o wykładniki kliniczne (łatwiejsze do zaobserwowania przez rodziców) zespołu nerczycowego to spośród nich, można wymienić:

  • Obrzęki – jeden z najbardziej charakterystycznych objawów zespołu nerczycowego. Na początku, ich występowanie jest ograniczone do twarzy (jako pierwsze puchną powieki) oraz podudzi. Wraz ze wzrostem stopnia zaawansowania choroby obrzęki mogą dotyczyć całego ciała i powodować wzrost masy ciała nawet o kilka kilogramów w ciągu kilku dni lub nawet godzin.
  • Wodobrzusze oraz płyn w jamach opłucnych – występują w najcięższych przypadkach zespołu nerczycowego i mogą prowadzić do zagrażających życiu dziecka zaburzeń oddychania.
  • Zakrzepica żylna lub tętnicza – wynik głębokich zaburzeń lipidowych występujących u chorych na zespół nerczycowy. Przykładem takiej zakrzepicy tętniczej może być niedokrwienny udar mózgu lub niedokrwienie którejś z kończyn (kończyna jest blada, chłodna oraz nie czuć na niej tętna i dziecko ma problemy z jej poruszaniem).

zespół nerczycowy u dzieci

Zespół nerczycowy u dzieci – rozpoznanie

Każdy przypadek podejrzenia zespołu nerczycowego powinien być skonsultowany z lekarzem pediatrą, który na podstawie oceny klinicznej pacjenta i badań laboratoryjnych (moczu oraz krwi) postawi diagnozę i zaordynuje odpowiednie leczenie. U małych pacjentów, w odróżnieniu od dorosłych, zwykle nie jest konieczne wykonanie biopsji nerki.

Zespół nerczycowy u dzieci – przebieg choroby i leczenie

Zespół nerczycowy to schorzenie przewlekłe i ma zazwyczaj przebieg rzutowo-remisyjny. Oznacza to, że objawy zespołu występują okresowo i są poprzedzielane okresami, gdy dziecko jest całkowicie zdrowe.

Jeśli chodzi natomiast o leczenie zespołu nerczycowego u dzieci, to opiera się ono głównie na podaży GKS (glikokortykosteroidów) oraz leków moczopędnych (ich działanie odwadniające wpływa na zmniejszenie obrzęków). U 80% maluchów prowadzi to do ustąpienia objawów choroby i jej wejścia w fazę remisji. Pozostałe 20% dzieci cierpi na tak zwany sterydooporny zespół nerczycowy i wymaga stosowania leków immunosupresyjnych (jednym z takich leków jest na przykład cyklosporyna). Celem dalszej terapii jest podtrzymanie stanu remisji i zabezpieczenie malucha przed powikłaniami (głównie mowa tu o powikłaniach zakrzepowych).
Odrębnym zagadnieniem w leczeniu chorych z zespołem nerczycowym jest odpowiednia dieta. W założeniu powinna się ona opierać na znacznym ograniczeniu podaży soli kuchennej (do 6 gramów NaCl na dobę) oraz tłuszczów zwierzęcych (dzieci z zespołem nerczycowym mają hipercholesterolemię).

Podsumowując, nagle pojawiające się u dziecka obrzęki powinny zawsze nasuwać podejrzenie zespołu nerczycowy i skłonić rodziców do pilnej wizyty u lekarza pediatry lub lekarza rodzinnego.

Bibliografia:
Zalecenia Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej (PTNFD) dotyczące postępowania z dzieckiem z zespołem nerczycowym
Pediatria autorstwa Wandy Kawalec
Wybrane zagadnienia z nefrologii dziecięcej autorstwa Ryszarda Grendy

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.