Zbyt wczesne skracanie szyjki macicy w ciąży to częsty problem. Na co się przygotować?

Skracanie szyjki macicy w ciąży nie jest dobrym objawem, jeśli do terminu porodu brakuje jeszcze kilkanaście tygodni. Zwiększa bowiem ryzyko wystąpienia poronienia oraz porodu przedwczesnego. Kiedy pojawia się problem, jak się objawia i co zrobić, by sobie z nim poradzić?

Kiedy szyjka macicy powinna się skracać?

Skracanie szyjki macicy w ciąży jest objawem prawidłowym, jeśli występuje pod koniec III trymestru. Na początku III trymestru lub w trakcie II trymestru stanowi zagrożenie dla rozwijającego się dziecka. Jeśli szyjka macicy skraca się zbyt wcześnie, lekarz diagnozuje niewydolną szyjkę macicy.

Kiedy następuje przedwczesne skracanie szyjki macicy w ciąży?

W trakcie każdej wizyty kontrolnej w ciąży lekarz przeprowadza badanie ginekologiczne, podczas którego oceniany jest stan szyjki macicy. To podstawowe badanie pozwala wykryć ewentualne nieprawidłowości. W przypadku kobiet, u których szyjka skracała się przedwcześnie w poprzednich ciążach, najczęściej monitoruje się dodatkowo ciężarną, wykonując dopochwowe badania USG, które pozwala precyzyjnie określić stan szyjki macicy.

Podczas ciąży szyjka macicy tworzy zamknięty wąski tunel przebiegający między pochwą a macicą. Zamknięta jest czopem śluzowym, który w trakcie ciąży pełni funkcje ochronne a odchodzi przed rozwiązaniem. Jeśli kobieta nie jest w ciąży, szyjka macicy jest otwarta, dzięki temu istnieje możliwość przeniknięcia spermy do jajowodu i w konsekwencji zajście w ciążę. Przez otwarty kanał przenika również krew menstruacyjna podczas miesiączki.

Przed porodem lub już w jego trakcie odpada czop śluzowy, szyjka macicy skraca się i spłaszcza, by umożliwić rodzącemu się dziecku przebycie przez kanał rodny.

Prawidłowa czy krótka szyjka macicy w ciąży?

Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, szyjka macicy przez większość jej trwania jest długa, twarda i zamknięta. Pozostaje taka aż do późnych tygodni III trymestru ciąży.  Skracanie, rozszerzanie i zmiękczanie szyjki macicy to objaw przygotowywania się organizmu matki do porodu.

W 24 tygodniu ciąży szyjka macicy powinna mieć około 35 mm. O krótkiej szyjce macicy mówimy w sytuacji, kiedy szyjka macicy ma mniej niż 25 mm. O bardzo krótkiej szyjce, gdy jest ona krótsza niż 20 mm. Im krótsza szyjka tym większe ryzyko powikłań.

Przedwczesne skracanie szyjki macicy w ciąży stanowi zagrożenie porodu przedwczesnego.

Przyczyny zbyt wczesnego skracania szyjki macicy

Zbyt wczesne skracanie szyjki macicy może być spowodowane przez:

• uszkodzenie szyjki podczas poprzednich ciąż,
• wrodzone wady szyjki macicy,
• zabiegi – łyżeczkowanie, aborcje,
• intensywny, męczący tryb życia,
• zaburzenia hormonalne, np. wysokie stężenie relaksyny.

Niestety nie wszystkie przyczyny są dotąd znane. Prognozuje się, że problem może być wywoływany przez inne czynniki, dotąd jeszcze nie odkryte.

Po czym poznać, że szyjka macicy się skraca?

Niestety zazwyczaj skracanie szyjki macicy nie daje żadnych objawów, które mogłyby być sygnałem ostrzegawczym dla przyszłej mamy. Tylko czasami występują plamienia, bolesne skurcze, uczucie rozpierania w dołu, obfite upławy, które powinny zmotywować do natychmiastowej wizyty u lekarza.

Leczenie

Na szczęście skracanie szyjki macicy w ciąży może być leczone.

Przy niewielkim skróceniu szyjki macicy kobiecie zaleca się oszczędny tryb życia, unikanie dźwigania i przeciążania się, a także stresu. Niezbędne jest zrezygnowanie z pracy i pozostawanie na zwolnieniu lekarskim. Często ginekolog zaleca leżenie w ciąży, przyjmowanie leków rozkurczowych i magnezu, niekiedy również progesteronu. Czasami niezbędne jest powstrzymanie się od współżycia.  Warto porozmawiać z lekarzem prowadzącym, by rozwiać wszystkie wątpliwości dotyczące zaleceń, bo prawidłowe postępowanie może znacznie zmniejszyć ryzyko powikłań.

Jeśli szyjka macicy jest mocno skrócona, ginekolog po ocenie stanu pacjentki decyduje o postępowaniu, najczęściej  założeniu okrągłego silikonowego krążka, tak zwanego pessara. Krążek zakłada się zazwyczaj między 20 a 28 tygodniem ciąży i ściąga w 38 tygodniu ciąży. Zanim jednak ciężarnej założony zostanie krążek, niezbędne jest wykonanie posiewu z pochwy w celu wyeliminowania ewentualnej infekcji, która może być przeciwwskazaniem do zabiegu.

Inną stosowaną metodą jest założenie szwu okrężnego. Jest to jednak sposób bardziej inwazyjny, wymaga zastosowania narkozy, planowany jest zazwyczaj na 12-14 tydzień ciąży.