Zatrucie grzybami u dzieci – objawy i leczenie

Większość z nas lubi potrawy z grzybami. Zamiłowanie do nich nie idzie jednak zawsze w parze z umiejętnością odróżnienia gatunków jadalnych od trujących. Sprawia to, iż każdego roku notuje się w naszym kraju od kilkuset do nawet tysiąca przypadków zatruć. Około 30% spośród nich dotyczy maluchów, dla których trujące grzyby są szczególnie niebezpieczne. Zatem, jak przebiega zatrucie grzybami u dzieci? Jakie gatunki grzybów są najbardziej niebezpieczne?

Zatrucie grzybami u dzieci – jakimi gatunkami najłatwiej zatruć się w naszym kraju?

W naszym kraju występuje ponad 5 tysięcy gatunków grzybów. Spośród nich jedynie około 200 nadaje się do spożycia. 35 jest uznawanych za silnie trujące. Pozostałe są w mniejszym lub większym stopniu niebezpieczne dla zdrowia i również nie powinny być spożywane.

Jeśli chodzi o najbardziej niebezpieczne gatunki grzybów spotykane w polskich lasach, to należy wymienić:

  • muchomor sromotnikowy – często mylony z gołąbkiem zielonawym, gąską zielonką, czy też popularną kanią,
  • muchomor wiosenny, jadowity – często mylone z pieczarką,
  • piestrzenica kasztanowata – często mylona ze smardzem,
  • zasłonak rudy – często mylony ze skórzakami, czy też zasłoniakmi.

zatrucie grzybami u dzieci

Zatrucie grzybami zawierającymi amatoksyny – muchomor sromotnikowy

Grzyby zawierające amatoksyny należą do najbardziej niebezpiecznych i prowadzą do nierzadko śmiertelnych zatruć. Przedstawicielami tej grupy są głównie muchomory – sromotnikowy, wiosenny oraz jadowity. Co warte zaznaczenia, trujące amatoksyny nie ulegają zniszczeniu podczas obróbki termicznej. Ich dawka śmiertelna wynosi 0,1-0,3mg/kg masy ciała (40 g muchomora zawiera około 5-15 mg toksyny).

Przebieg zatrucia grzybami zawierającymi amatoksyny ma zazwyczaj charakter fazowy:

  • I faza (faza bezobjawowa) – może trwać nawet 8-16 godzin. Opóźnione pojawienie się objawów odróżnia zatrucie muchomorem sromotnikowym od zatruć grzybami mniej trującymi,
  • II faza (faza ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego) – najczęściej trwa od kilku do kilkunastu godzin. Charakterystyczne są dla niej silne, kurczowe bóle brzucha, nudności, wymioty i biegunka. Ta ostatnia może prowadzić do znacznego odwodnienia i zagrażających życiu zaburzeń elektrolitowych,
  • III faza (faza utajenia) – występuję u kilku do kilkunastu procent chorych i przypada na 2.-3. dobę po spożyciu muchomora. Charakteryzuje się względną poprawą stanu klinicznego zatrutego pacjenta,
  • IV faza (faza uszkodzeń narządowych) – przypada na 3.-5. dobę po spożyciu muchomora. Charakterystyczne są dla niej objawy ostrej niewydolności wątroby oraz nerek. Nieleczona prowadzi do szybkiego zgonu.

Rozpoznanie zatrucia muchomorem opiera się na wywiadzie oraz charakterystycznym opóźnieniu wystąpienia pierwszych objawów. Potwierdzeniem jest badanie mykologiczne popłuczyn z żołądka oraz oznaczenia stężenia amanityny w moczu (możliwe do 35 h od zatrucia).

Jeśli chodzi o leczenie zatrucia, to największe znaczenia ma dekontaminacja (płukanie żołądka do godziny od spożycia grzybów) oraz podanie odtrutki (sylibilina). W przypadku gwałtownie rozwijającej się niewydolności wątroby jedyną szansą dla chorego jest pilny przeszczep tego narządu.

Zasłonak rudy – objawy zatrucia oraz leczenie

Zasłonak rudy zawiera toksyczną dla nerek orelaninę. Jego dawka śmiertelna wynosi od 100 do 200 gramów. Objawy zatrucia zasłonakiem pojawiają się z kilkudniowym opóźnieniem. Obejmują one niespecyficzny ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej, nudności, wymioty i biegunkę, co rzadko jest łączone ze spożyciem grzybów. Po 1.-2. tygodniach od zatrucia dołączają się objawy postępującej niewydolności nerek (skąpomocz lub bezmocz).

Rozpoznanie zatrucia zasłonakiem bywa trudne i opiera się głównie na wywiadzie oraz obrazie klinicznym. W wybranych przypadkach możliwe jest zbadanie popłuczyn żołądkowych. Jeśli chodzi o leczenie, to ma ono wyłącznie charakter objawowy. Nie istnieje swoista odtrutka. Płukanie żołądka ma sens jedynie od 4.-6. godzin od spożycia grzyba.

Piestrzenica kasztanowata – objawy zatrucia oraz leczenie

Piestrzenica kasztanowata zawiera drażniącą przewód pokarmowy i toksyczną dla układu nerwowego i wątroby gyromitrynę. Objawy zatrucia obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, postępującą niewydolność wątroby oraz drgawki. Rozpoznanie zatrucia opiera się głównie na wywiadzie oraz obrazie klinicznym. Leczenie zatrutych piestrzenicą kasztanowatą obejmuje dekontaminację (do 1 godziny od zatrucia) oraz podanie odtrutki (witamina B6).

Słowem zakończenia, grzyby mają bardzo mało właściwości odżywczych i są ciężkostrawne. Dodatkowo, z uwagi na możliwość łatwego pomylenia gatunków trujących z jadalnymi jest niezwykle istotne, by nie były one podawane dzieciom.

Bibliografia:
Grzyby trujące – Interna Szczeklika 2018/19
Zatrucie grzybami – dr med. Jan Ciećkiewicz

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.