Stan przedrzucawkowy nazywany był dawniej zatruciem ciążowym lub EPH-gestozą. Jest to ciężkie, zagrażające życiu matki schorzenie. Stanowi przyczynę około 14% zgonów ciężarnych na całym świecie. Jest niebezpieczne dla płodu, dotyczy blisko 2-15% ciąż. Tak duża częstość występowania, nie wiąże się jednak z powszechną wiedzą na temat tej choroby. Zatem czym dokładnie jest zatrucie ciążowe, jakie są jego objawy, leczenie oraz profilaktyka. Przeczytaj!
Zatrucie ciążowe – definicja
Zatrucie ciążowe definiuje się jako nadciśnienie tętnicze (ciśnienie powyżej 140/90 mmHg) rozwijające się lub nasilające się po 20 tygodniu ciąży połączone z białkomoczem (powyżej 0,3 g białka/dobę). Cechą charakterystyczną są też objawy uszkodzeń narządowych, na przykład uszkodzenie nerek lub wątroby. Obrzęki nie są kryterium koniecznym do rozpoznania, gdyż mogą występować również w przebiegu prawidłowo rozwijającej się ciąży. Stanowi to zmianę w stosunku do klasycznej definicji EPH-gestozy, która była definiowana jako nadciśnienie (H), białkomocz (P) oraz obrzęki (E)).
Zatrucie ciążowe – objawy
Sam w sobie stan przedrzucawkowy może być bezobjawowy. Rozpoznanie stawiane jest na podstawie regularnych pomiarów ciśnienia tętniczego oraz wyników badań laboratoryjnych. W części przypadków jednak pojawiać się mogą: silny ból brzucha lokalizujący się po prawej stronie, bóle oraz zawroty głowy, trudności w oddychaniu i duszność oraz zaburzenia widzenia. Symptomy takie mogą być pierwszą manifestacją ciężkiego stanu przedrzucawkowego i świadczyć o nagłym wzroście ciśnienia (przełom nadciśnieniowy) lub też poprzedzać objawy rzucawki. Co za tym idzie, zaobserwowanie ich u kobiety ciężarnej powinno być zawsze wskazaniem do pilnej wizyty u lekarza lub wezwania karetki pogotowia ratunkowego.
Jakie kobiety są szczególnie narażone na wystąpienie stanu przedrzucawkowego?
W związku z faktem, iż wciąż nie wiadomo, jakie są dokładne przyczyny występowania stanu przedrzucawkowego, wysiłki lekarzy skupiają się na wyróżnieniu tych kobiet, u których ryzyko rozwinięcia się tego schorzenia jest największe. Pozwala to na wprowadzenie profilaktyki oraz wcześniejsze rozpoznanie, a tym samym szybsze wdrożenie odpowiedniej terapii. Zatem, szczególnie narażone są kobiety z:
- przewlekłymi chorobami nerek.
- chorobami z autoagresji (na przykład toczniem układowym rumieniowatym lub zespołem antyfosfolipidowym).
- cukrzycą typu I lub II.
- nadciśnieniem istniejącym przed ciążą.
- Pierwiastki lub kobiety, u których upłynęło przynajmniej 10 lat od poprzedniej ciąży.
- W wieku powyżej 40 lat.
- W ciążach wielopłodowych.
- Otyłe (wskaźnik BMI powyżej 35)
Kobiety obciążone wyżej wymienionymi czynnikami ryzyka powinny znajdować się pod szczególną opieką położniczą już od początku ciąży. Co więcej, zalecana jest u nich profilaktyka stanu przedrzucawkowego pod postacią stosowania kwasu acetylosalicylowego do końca I trymestru ciąży oraz suplementacji wapnia.
Stan przedrzucawkowy – powikłania
Stan przedrzucawkowy wiąże się licznymi negatywnymi następstwami dla zdrowia samej ciężarnej, jak i jej dziecka. Zatem, jakie mogą być powikłania tego schorzenia?
- Rzucawka – najcięższe, a zarazem obarczone największą śmiertelnością powikłanie stanu przedrzucawkowego. Objawia się napadem drgawek lub też śpiączką, których nie da się wyjaśnić inną przyczyną. Wiążę się z koniecznością natychmiastowego zakończenia ciąży. Dotyczy około 2% kobiet chorujących na stan przedrzucawkowy.
- Zespół HELLP – bardzo ciężkie i obarczone, podobnie jak rzucawka, dużą śmiertelnością powikłanie ciężkiego stanu przedrzucawkowego. Na jego obraz składają się hemoliza (rozpad krwinek czerwonych), małopłytkowość oraz cechy uszkodzenia wątroby. Zespół HELLP dotyczy nawet 10 do 20% kobiet ze stanem przedrzucakowym. Najczęściej wiąże się z koniecznością szybkiego zakończenia ciąży.
- Następstwa dla płodu – stan przedrzucawkowy może skutkować porodem przedwczesnym (najczęstsza przyczyna), IUGR (wewnątrzmacicznym zahamowaniem wzrostu płodu), zgonem wewnątrzmacicznym dziecka, czy też zwiększonym ryzykiem zgonu okołoporodowego.
- Odległe następstwa dla matki – przebyty stan przedrzucawkowy wiąże się ze zwiększonym ryzykiem występowania udarów mózgu, choroby niedokrwiennej serca, czy też powikłań położniczych w kolejnych ciążach.
Zatrucie ciążowe wiąże się z ciężkimi, zagrażającymi życiu matki oraz dziecka powikłaniami. Co za tym, szczególnie ważna jest obserwacja ciężarnej przez cały okres ciąży i szybka reakcja w przypadku pogorszenia się jej stanu.
Zatrucie ciążowe – leczenie
Jedynym oraz definitywnym sposobem leczenie stanu przedrzucawkowego jest zakończenie ciąży. Co za tym idzie celem lekarzy jest minimalizowanie ryzyka powikłań u matki do czasu osiągnięcia przez dziecko odpowiedniej dojrzałości. By przyspieszyć ten proces, stosuje się glikokortykosteroidy.
Tym samym, ciężarną ze stanem przedrzucawkowym, zwłaszcza ciężkim, zazwyczaj przyjmuje się do szpitala. Prowadzi się u niej terapię przeciwnadciśnieniową oraz ściśle monitoruje się stan jej i jej nienarodzonego jeszcze malucha. Ciążę kończy się zazwyczaj poprzez cesarskie cięcie, nie później niż w 37 tygodniu ciąży. Jeżeli są ku temu wskazania, to wcześniej.
Stan przedrzucawkowy (zwany dawniej gestozą lub zatruciem ciążowym) jest chorobą częstą i jednocześnie bardzo groźną dla zdrowia oraz życia matki, jak i dziecka. Co za tym idzie, szczególnego znaczenia nabiera jej wczesne wykrywanie. Regularne pomiary ciśnienia tętniczego oraz bezwzględne przestrzeganie zaleceń lekarskich w przypadku jej wystąpienia.
Stan przedrzucawkowy – to musisz wiedzieć
Zatrucie pokarmowe – najlepsze sposoby, które warto znać
Rzucawka porodowa, rzucawka w ciąży – kto jest narażony?
Objawy ciąży, których nigdy nie ignoruj
Komentarze