Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży

Każdy człowiek chociaż raz w życiu odczuwał z jakiegoś powodu lęk. Jest to naturalne zjawisko, które nie świadczy o żadnej patologii. U około 20% dzieci i nastolatków lęk staje się jednak patologiczny i zaczyna dominować w ich życiu. Stanowi to podstawę do zdiagnozowania u nich zaburzeń lękowych. Zatem, czym są zaburzenie lękowe u dzieci i młodzieży? Jakie ich postacie wyróżniamy oraz jakie są metody ich leczenia?

Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży – cechy lęku patologicznego

Lęk patologiczny w odróżnieniu od lęku fizjologicznego charakteryzuje się kilkoma cechami:

  • jest nasilony nieproporcjonalnie do okoliczności – na przykład dziecko odczuwa paraliżujący go lęk podczas próby zrobienia zakupów w sklepie,
  • jest wywoływany przez neutralny, niestanowiący żadnego zagrożenia czynnik – na przykład dziecko odczuwa lęk podczas jazdy pociągiem, czy też po zauważeniu małego pająka,
  • przedłuża się pomimo ustania czynnika wywołującego – na przykład lęk trwa kilka dni lub tygodni po kontakcie z niebezpiecznym zwierzęciem,
  • uniemożliwia pacjentowi normalne funkcjonowanie – na przykład dziecko z zaburzeniami lękowymi nie jest w stanie wejść do sklepu,
  • towarzyszą mu objawy somatyczne – lęk może współwystępować z dusznością, bólami w klatce piersiowej, uczuciem kołataniem serca, bólami brzucha, nadmiernym poceniem, czy też zawrotami głowy.

zaburzenia lękowe u dzieci

Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży – podział

Wyróżnia się kilka podstawowych rodzajów zaburzeń leków diagnozowanych u dzieci oraz młodzieży. Spośród nich można wymienić między innymi:

  • lęk separacyjny – definiuje się go, jako występowanie lęku w odpowiedzi na rozłąkę z opiekunem lub wyłącznie jej wizję. Najczęściej przyjmuje postać płaczu, oporu i objawów somatycznych. Jego występowanie jest naturalne do 3 roku życia. U 5-latków lub dzieci starszych lęk separacyjny jest zaliczany do zaburzeń lękowych. Szacuje się, iż okresowo występuje on u 3-5% maluchów i nastolatków,
  • zaburzenia lękowo uogólnione – definiuje się je, jako odczuwanie lęku przed mniej lub bardziej spodziewanymi wydarzeniami o negatywnym charakterze (na przykład włamaniem do domu, czy też powodzią). Lęk ma najczęściej charakter lęku wolnopłynącego (długotrwały, o stałym natężeniu) i towarzyszą mu niepokój, czy też nerwowość. Co więcej, dzieci z zaburzeniami lękowymi uogólnionymi są często bardzo strachliwe, stale zmęczone, spięte i mają trudności ze snem. Problem zaburzeń lękowych uogólnionych dotyczy 3-4,6% dzieci oraz nastolatków,
  • zaburzenia paniczne – definiuje się je, jako występowanie napadów silnego lęku z towarzyszącymi objawami somatycznymi o dużym nasileniu. W trakcie ataku pacjent ma uczucie utraty kontroli nad swoim ciałem, co jeszcze bardziej nasila objawy. Czynnikiem wywołującym atak paniki może być konkretna sytuacja (na przykład rozmowa z kimś obcym) lub jej wizja. Zaburzenia paniczne występują u 0,5-5% dzieci i nastolatków. Częściej stwierdza się je u dziewczynek w okresie dojrzewania,
  • fobie specyficzne – definiuje się je, jako występowanie napadów lęku wywołanych konkretną sytuacją, czy też postacią. Przykładami fobii mogą być arachnofobia (lęk przed pająkami), autofobia (lęk przed samotnością), czy też dentofobia (lęk przed wizytą u stomatologa). Szczególną postacią fobii jest fobia społeczna (lęk przed kontaktem z nieznajomymi). Różne fobie specyficzne występują u 2,5 do nawet 9% dzieci i nastolatków.

Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży – leczenie

W większości przypadków zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży można skutecznie leczyć. Podstawę terapii stanowią oddziaływania psychoterapeutyczne. Należą do nich:

  • edukacja pacjentów i ich rodzin – poznania przyczyny występowania napadów lęku pozwala wielu chorym na znaczną poprawę komfortu funkcjonowania,
  • terapia poznawczo-behawioralna – podczas takiej terapii pacjent uczy się radzić sobie z poszczególnymi objawami lęku i je zwalczać,
  • terapia grupowa – wskazana w przypadku stwierdzenia fobii społecznej,
  • terapia rodzinna – wskazana w przypadku stwierdzenia zaburzeń lękowych wynikających z nieprawidłowości w relacjach rodzinnych,
    nauka technik relaksacyjnych oraz ćwiczeń oddechowych.

Leczenie farmakologiczne wykorzystuje się jedynie w momencie, gdy same oddziaływania psychoterapeutyczne nie odnoszą sukcesu. Co warte jednak zaznaczenia, leki nie mogą być nigdy jedyną formą pomocy pacjentowi cierpiącemu na zaburzenia lękowe.
Słowem zakończenia, lęk patologiczny jest chorobą, która można i należy leczyć. Nie podjęcie odpowiedniej terapii i brak poszukiwania przyczyn problemu może mieć dla chorego dziecka i jego opiekunów wiele negatywnych konsekwencji.

Bibliografia:
Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży – lek. Magdalena Miernik-Jaeschke, prof. dr hab. Irena Namysłowska
Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży – kiedy można stwierdzić objawy somatyczne i psychopatologiczne – Dr n. med. Lidia Popek
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.