Wyprysk atopowy – jak rozpoznać i jak leczyć?

Choroby alergiczne określane są mianem epidemii XXI wieku. Szacuje się, iż w zależności od regionu Polski, płci oraz wieku cierpi na nie nawet 40% społeczeństwa. Spośród nich jednym z częstszych schorzeń (5-20% dzieci i 1-3% dorosłych) jest wyprysk atopowy
zwany również atopowym zapaleniem skóry, AZS, czy też egzemą.

Czym jest wyprysk atopowy i jakie są jego przyczyny?

Atopowe zapalenie skóry jest stanem zapalnym skóry uwarunkowanym nadwrażliwością organizmu na pewne alergeny (atopią). Choroba zaczyna się zazwyczaj we wczesnym dzieciństwie. U 85% maluchów pierwsze objawy pojawiają się przed 5 rokiem życia. Co więcej, schorzenie to charakteryzuje się także długotrwałym przebiegiem oraz tendencją do nawrotów nawet po długich okresach bezobjawowych.

Etiologia wyprysku atopowego nie została jeszcze do końca poznana. Niemniej jednak uważa się, iż zachorowanie jest w głównej mierze uwarunkowane dziedzicznymi nieprawidłowościami w budowie skóry i funkcji układu odpornościowego. Potwierdzają to dane statystyczne, z których wynika, iż w przypadku obojga chorych rodziców szansa na wystąpienie wyprysku u dziecka wynosi 70%. Chora matka, ojciec lub bliźniak dwujajowy szanse na zachorowanie zwiększają do 30%.

W wielu opracowaniach naukowych podkreśla się także rolę innych czynników mogących predysponować do wyprysku. Spośród nich najważniejsze wydają się przewlekły stres, brak karmienia piersią oraz długotrwałe narażenie na alergeny powietrznopochodne (głównie roztocza kurzu domowego). Nie bez znaczenia jest również dodatni wywiad w kierunku innych schorzeń atopowych.

wyprysk atopowy

AZS jest elementem tak zwanego marszu alergicznego, czyli kolejnego występowania po sobie alergii pokarmowej, wyprysku, alergicznego nieżytu nosa oraz astmy oskrzelowej. Jest to o tyle ważne, iż u prawie wszystkich dzieci z wczesnym AZS i alergią pokarmową można
spodziewać się wystąpienia astmy.

Jak objawia się wyprysk atopowy?

Obraz kliniczny wyprysku zmienia się w zależności od wieku chorego. Zważywszy na to, wyróżnia się trzy główne fazy AZS:

  • Niemowlęca (do 2 roku życia) – wyprysk w tym wieku rozpoznaje się u około 60% chorych. Jego głównym objawem są silnie swędzące, a czasem nawet sączące się grudki i pęcherzyki zlokalizowane na głowie, czole oraz policzkach. Co więcej, charakterystyczne jest również zaczerwienienie skóry oraz skłonność do jej zakażeń bakteryjnych. U części maluchów stwierdza się ponadto tak zwany fałd Dennie-Morgana – charakterystyczny fałd poniżej brzegu dolnej powieki.
  • Dziecięca (od 2 roku życia do okresu dojrzewania) – dla tej fazy choroby najbardziej charakterystyczny jest silny świąd skóry, jej pogrubienie i lichenizacja. Dominującymi wykwitami są grudki i łuszczące blaszki, które lokalizują się głównie na rękach, stopach, wokół nadgarstków oraz w zgięciach łokciowych i podkolanowych.
  • Dorosła (od okresu dojrzewania) – dominującym objawem są suche i łuszczące się grudki oraz blaszki na rumieniowatym podłożu. Ich lokalizacja jest podobna, jak w fazie dziecięcej, ale zmiany mogą również obejmować twarz, szyję oraz górną część ramion i pleców.

Wyprysk atopowy – rozpoznanie

Wyprysk atopowy rozpoznaje się zazwyczaj z wykorzystaniem kryteriów diagnostycznych Hannifina i Rajki. W celu postawienie diagnozy muszą być spełnione 3 z 4 kryteriów głównych oraz przynajmniej 3 kryteria mniejsze. Te pierwsze obejmują świąd skóry, przewlekły i nawrotowy charakter choroby, typową lokalizację zmian oraz dodatni wywiad osobniczy lub rodzinny w kierunku chorób atopowych.

Jeśli chodzi o kryteria mniejsze, to zalicza się do nich na przykład nietolerancję wełny, alergie pokarmowe, stożek rogówki, suchość skóry, biały dermografizm, objaw polakierowanych paznokci, wczesny wiek zachorowania, czy też łupież biały.

Biopsja skóry zazwyczaj nie jest wymagana. Konieczne jest za to różnicowanie wyprysku atopowego z innymi chorobami dermatologicznymi. Tak więc wykluczenia wymagają niedobory witaminowe oraz ziarniniak grzybiasty (najczęstszy chłoniak pierwotny skóry).

Wyprysk atopowy – leczenie

Leczenie wyprysku atopowego jest uzależnione od wieku pacjenta oraz charakteru i rozległości zmian skórnych. W głównej mierze obejmuje ono optymalną pielęgnację skóry poprzez stosowanie środków nawilżających i emolientów oraz unikanie czynników mogących zaostrzać przebieg choroby.

Co więcej, u pacjentów cierpiących na nadwrażliwość pokarmową zalecana jest odpowiednia dieta eliminacyjna.

W przypadku bardziej zaawansowanych zmian konieczne jest stosowanie doustnego lub miejscowego leczenia farmakologicznego. Spośród stosowanych środków najlepsze efekty uzyskuje się po glikortykosteroidach, inhibitorach kalcyneuryny, cyklosporynie A,
czy też azatioprynie. Co warte zaznaczenia, głównym mechanizmem działania wyżej wymienionych leków jest działanie immunosupresyjne (hamujące działanie układu odpornościowego).

Słowem zakończenia, wyprysk atopowy jest współcześnie chorobą bardzo rozpowszechnioną szczególnie wśród dzieci. Stąd też każdy rodzic powinien być świadomy istnienia tego schorzenia oraz znać jego podstawowe objawy i sposoby leczenia.

Bibliografia:
Rozpoznawanie i leczenie atopowego zapalenia skóry u dzieci i dorosłych.
Konsensus grupy PRACTALL European Academy of Allergology and Clinical
Immunology i American Academy of Allergy, Asthma and Immunology
Pediatria autorstwa Wandy Kawalec
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

  1. Izabela Izabela

    Niestety znamy. Nawilżać, unikać alergenów i smarować. U nas sterydy czasami nie dają rady

  2. Magdalena Magdalena

    Oj znamy i potwierdzam, u nas masło shea zadziałało, po wypróbowaniu mnóstwa rzeczy.

  3. Barbara Barbara

    Linomag pomógł w naszym przypadku i nie nakładałam skarperek wszystko prac w proszkach dla dzieci płukałam podwójnie ciuszki nie pachniały ale i takie suche zaczerwienienia znikły

  4. Anna Anna

    A nam pomoglo maslo kokosowe lub aloes

  5. Anna Anna

    I mojego synka ostatnio się pojawiło przy nadgarstku i posmarowałam mlekiem z piersi i pomogło.