Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – objawy i leczenie

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to obok choroby Leśniowskiego-Crohna jedna z dwóch głównych postaci nieswoistych, rozlanych zapaleń jelit. Schorzenie ma charakter przewlekły i charakteryzuje się okresami zaostrzeń oraz często wieloletnich remisji. Pierwsze objawy choroby najczęściej pojawiają się między 15. a 25. rokiem życia. Statystyki mówią o tym, iż WZJG jest rozpoznawane w 20% przed 20. rokiem życia, a w 4% przed 5. rokiem życia. Częstość choroby jest szacowana na około 10 na 100 tysięcy rocznie. Daje to każdego roku około 700 nowych przypadków WZJG, z czego około 100 dotyczy populacji pediatrycznej. Zatem, czym jest wrzodziejące zapalenie jelita grubego? Jakie są głównie objawy choroby oraz sposoby jej leczenia?

Czym jest wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego charakteryzuje się przewlekłym procesem zapalnym ściany jelita grubego. Zmiany chorobowe pod postacią owrzodzeń i nadżerek obejmują warstwę śluzową oraz podśluzową. Najczęściej lokalizują się one w odbytnicy (100%), odbytnicy i esicy (50-54%) lub w całym jelicie grubym (20%).

Nie jest znana etiologia WZJG. Przypuszcza się, iż proces zapalny może być wywoływany przez nieustalone jeszcze antygeny pokarmowe lub bakteryjne. Co więcej, stwierdza się pewną predyspozycję rodzinną do występowania choroby – u 6-7% WZJG występuje rodzinnie. Jeśli chodzi o czynniki chroniące przed zachorowaniem, to można wymienić palenie tytoniu oraz przebycie zabiegu apendektomii (wycięcia wyrostka) w młodym wieku.

WZJG ma przebieg przewlekły z okresami zaostrzeń i często wieloletnich, bezobjawowych remisji. Spośród czynników wywołujących nawrót choroby najczęściej wymienia się stres, zmiany w sposobie odżywiania, czy też zakażenia jelit (wirusowe lub bakteryjne). Część autorów podkreśla również niekorzystny wpływ przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (na przykład ibuprofenu, ketoprofenu) oraz antybiotyków.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – objawy

Dominującym objawem WZJG jest przewlekła biegunka trwająca >6 tygodni z domieszką świeżej, żywoczerwonej krwi. Jest ona zazwyczaj pierwszym symptomem choroby i występuje u 90% chorych. Jej nasilenie jest zależne od rozległości i nasilenia zmian zapalnych w jelicie. W przypadku łagodnych postaci WZJG (zmiany ograniczone wyłącznie do odbytnicy) codzienna liczba płynnych stolców nie przekracza 6, a sama biegunka może być jedynym objawem.

Jeśli chodzi o cięższe w przebiegu postacie WZJG, to krwistej biegunce mogą również towarzyszyć inne objawy. Spośród nich można wymienić:

  • krwotoki z dolnego odcinka przewodu pokarmowego – w skrajnych przypadkach mogą one doprowadzić do wstrząsu krwotocznego oraz zgonu,
  • uczucie gwałtownego parcia na stolec,
  • konieczność oddawania stolca również w nocy,
  • kurczowe bóle brzucha szczególnie nasilone w lewym, dolnym kwadrancie brzucha – najczęściej zmniejszają one swoje nasilenie po wypróżnieniu,
  • zaparcia – najczęściej występują one u osób starszych i są wynikiem skurczu odbytnicy,
  • objawy ogólne – ciężkim rzutom WZJG (20% chorych) może towarzyszyć gorączka, tachykardia, niskie ciśnienie, omdlenia, zaburzenia świadomości, czy też znaczna utrata masy ciała.

WZJG jest chorobą ogólnoustrojową. Jej objawy nie ograniczają się wyłącznie do dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Choroba może również atakować stawy (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa), skórę i błony śluzowe, wątrobę (zapalenie dróg żółciowych), czy też powodować zakrzepicę żylną.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – diagnostyka oraz leczenie

Rozpoznanie WZJG jest stawiane na podstawie charakterystycznego obrazu klinicznego po wykluczeniu tła infekcyjnego. Potwierdzeniem rozpoznania jest wynik badania endoskopowego jelita grubego. Ze względu na zbliżony obraz u wielu pacjentów odróżnienie wrzodziejącego zapalenie od choroby Leśniowskiego bywa niemożliwe. W tych przypadkach rozpoznaje się nieokreślone, nieswoiste zapalenie jelita.

Jeśli chodzi o leczenie WZJG, to zależy ono od nasilenia objawów oraz rozległości zmian zapalnych w jelicie. Jego celem jest uzyskanie remisji, jej utrzymanie oraz zapobieżenie groźnym powikłaniom choroby (głównie toksycznemu rozdęciu okrężnicy – występuje u 3% chorych). Spośród dostępnych leków zastosowanie mają preparaty kwasu 5-aminosalicylowego, GKS, leki immunosupresyjne. W wybranych przypadkach konieczne jest leczenie operacyjne (zwłaszcza w przypadku powikłań lub ciężkich do opanowania krwotoków). Co więcej, każdy pacjent z WZJG powinien podlegać endoskopowemu skriningowi w kierunku raka jelita grubego. Ryzyko zachorowania na nowotwór wynosi u chorych po 10 latach 2%, a po 20 latach 8%.

Słowem zakończenia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego jest chorobą przewlekłą, którą można skutecznie kontrolować. Pozwala to większości chorym zwłaszcza z postaciami łagodnymi na prowadzenie normalnego życia.

Bibliografia:
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa) – dr n. med. Anna Mokrowiecka
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Magdalena Pawlik, Grażyna Rydzewska
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Interna Szczeklika 2018/19
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.