Wilcze dzieci – bez domu, rodziny, z nieznaną przeszłością

Bez domu, rodziny, z nieznaną przeszłością i bez nadziei na przyszłość. Dzieciństwo spędziły w częściowej lub całkowitej izolacji społecznej. Więzione przez lata bądź wychowywane przez zwierzęta, same zachowują się jak dzikie zwierzę: nie potrafią mówić, chodzą na czworakach, kierują się prostymi instynktami. Historia zna kilka przypadków „wilczych dzieci”. Ich mianem określano również sieroty wojenne. Dziś niektórzy nazywają tak małomówne, introwertyczne i zamknięte w sobie maluchy.

Wychowane wśród zwierząt

Jednym z najsławniejszych „wilczych dzieci” jest Viktor. Znaleziono go 8 stycznia 1800 roku we Francji, niedaleko miasteczka Aveyron. W momencie schwytania miał prawdopodobnie 12 lat. Był brudny, posiniaczony a jego ciało pokrywały blizny. Całe swoje dzieciństwo spędził w lesie, wśród dzikich zwierząt. To od nich uczył się życia, powielał ich zachowania. Nie mówił, a warczał, piszczał i szczekał. Bał się ludzi.

Jeden z francuskich lekarzy, pedagog i psychiatra – Jean Itard, wziął go pod swoją opiekę. Uczony wiele lat spędził, badając naturę chłopca i próbując przywrócić go społeczeństwu.

Viktor został poddany licznym eksperymentom a na temat jego przypadku wydano kilka opracowań i prac naukowych. Diagnozy były różne. Jeden z pierwszych obserwatorów ,,dzikiego dziecka”  – dr Phillipe Pinel stwierdził, że mały pacjent jest po prostu ,,głupi” i nie ma możliwości, by nauczył się kiedykolwiek żyć między ludźmi. Viktor kilkakrotnie uciekał do lasu. Tam był jego dom, najlepiej czuł się wśród zwierząt. Pomimo usilnych starań jego opiekunów, chłopiec nigdy nie zaczął mówić (czasami rozumiał kierowane do niego słowa, wykonując proste polecenia). Podczas pobytu w różnego rodzaju placówkach wychowawczych i instytucjach przyswoił sobie kilka podstawowych umiejętności np. pionową postawę, najczęściej jednak szybko zapominał to, czego się nauczył. Nawet wielokrotne ćwiczenia nie przynosiły rezultatów. Historycy nie są zgodni co do tego, co stało się z Viktorem. Niektóre źródła podają, że pewnego dnia, po raz kolejny uciekł do lasu i nigdy go już nie odnaleziono (a może w ogóle nie szukano?), według innych zmarł w samotności w 1828 roku, w wieku ok. 40 lat, w domu swojej opiekunki pani Guerin.

W 2007 roku w jednej z kambodżańskich wiosek złapano na kradzieży młodą dziewczynę. Okazała się nią 28-letnia Rochom P’ngieng, która zaginęła wiele lat wcześniej. Schronienie znalazła w dżungli. Wychowały ją małpy, dlatego zachowywała się jak one. Rodzice uradowani powrotem córki, postanowili zrobić wszystko, by ją ucywilizować. Jednak wszelkie próby przystosowania ,,dzikiego dziecka” do życia w społeczeństwie spełzły na niczym. Po trzech latach Rochom wróciła do buszu.

Każdy z nas zna historię Remusa i Romulusa, braci bliźniaków, legendarnych założycieli miasta Rzym. Według starożytnych mitów mieli być oni wychowani przez wilczycę. To dzikie, groźne zwierzę stało się przybraną matką również dla współczesnych ,,dzikich dzieci”…W latach 50-tych media poinformowały świat o indyjskim chłopcu o imieniu Ramu, który siedem pierwszych lat swojego życia spędził jako członek watahy. Przez wilki miały być też wychowane dwie dziewczynki: Kamala i Amala, które pierwsze lata swojego życia spędziły wśród wilków. Schwytano je w 1920  roku w pobliżu Kalkuty.

Uwięzieni

Wilcze dzieci to także te, które były więzione latami, w ciasnych pomieszczeniach, bez jakiegokolwiek kontaktu ze światem zewnętrznym. Ciekawym przypadkiem jest tutaj Kaspar Hauser. Znaleziono go na jednej z ulic Norymbergi w 1828 roku. Chłopiec miał ze sobą dwa listy: pierwszy z nich informował, że urodził się 30 kwietnia 1812 roku, drugi był skierowany do kapitana Wesseninga z prośbą o zaopiekowanie się przybłędą lub powieszenie go. Kaspar trafił na  policję. Kilka miesięcy mieszkał w więziennej celi. Zachowywał się jak kilkuletnie dziecko, biegał na czworakach, potrafił wypowiedzieć tylko kilka słów. Po jakimś czasie nauczył się komunikować z innymi na tyle, by móc opowiedzieć swoją historię. Chłopiec twierdził, że przez wiele lat był więziony w ciemnym pokoju przez nieznanego mężczyznę. Do jedzenia dostawał tylko chleb i wodę, a do zabawy drewnianego konika. Pewnego dnia został po prostu wypuszczony na wolność. Jak znalazł się w Norymberdze? Nie pamiętał. Kim naprawdę był? Nie wiadomo. Niektórzy uważają go za ,,dziecko znikąd”, prawdziwą sierotę tamtych czasów, inni za zwykłego oszusta (ekspertyzy dowiodły, że oba listy napisała ta sama osoba), jeszcze inni wiążą jego losy z rodziną Księcia Badenii. Kilkakrotnie próbowano go zabić. Zmarł ugodzony nożem, choć są tacy, którzy twierdzą, że było to samobójstwo.

Innym przykładem ,,wilczego dziecka” jest Genie, kobieta, którą do 13. roku życia więziono w jednym pokoju bez kontaktu z otoczeniem. Genie to przydomek nadany jej przez lekarzy, nikt bowiem nie wie, jakie i czy w ogóle, miała imię. Była ostatnim z czwórki dzieci amerykańskiego małżeństwa, mieszkającego w Los Angeles. Po kilkunastu latach niewoli dziewczynka wraz z matką uciekła z domu i zgłosiła się do pomocy społecznej. Okazało się, że całe swoje życie spędziła w ciemnym pokoju, przykuta do krzesła. Opiekował się nią brat, instruowany przez ojca. Była bita, poniżana, głodzona (w wieku prawie 14 lat ważyła zaledwie 26 kilogramów), miała ogromne trudności z przeżuwaniem, nie potrafiła mówić (za próbę wydania jakiegokolwiek dźwięku ojciec surowo ją karał, szczekając przy tym i warcząc jak pies), z powodu przebywania nieustannie w jednej pozycji nie potrafiła wyprostować kończyn a poruszanie się sprawiało jej wielką trudność. Sprawa trafiła do sądu. Rodzicom postawiono zarzut nadużycia władzy rodzicielskiej. Ojciec dziewczynki, jeszcze w toku śledztwa, popełnił samobójstwo, zostawiając wymowną kartkę: „Świat nigdy nie zrozumie”… Genie odwiedziła wiele ośrodków terapeutycznych i szpitali, gdzie grono specjalistów starało się nauczyć ją życia wśród ludzi. Nigdy się to jednak nie udało. Ze względu na słabe rezultaty badań, zaprzestano ich finansowania a dziewczynkę oddano pod opiekę pomocy społecznej. Kilka następnych lat spędziła w domach dziecka i rodzinach zastępczych, gdzie doświadczała kolejnych upokorzeń, była bita, znęcano się nad nią fizycznie i psychicznie. Ostatnie doniesienia o losach więzionej w pokoju Amerykanki pochodzą z 2006 roku, kiedy to telewizja ABC News podała, że Genie przebywa w szpitalu dla opóźnionych umysłowo w Kalifornii.

Wiele lat w zamknięciu miała spędzić też mała Natasza, którą znaleziono w rosyjskim  miasteczku Chita na Syberii. Zamiast mówić, szczekała. Okazało się, że była więziona w klatce z psami i kotami. Umieszczono ją w placówce opiekuńczej.

W przypadku dzieci odizolowanych od społeczeństwa ich oprawcami były najczęściej osoby, do których miały one największe zaufanie – ojciec, brat, matka. Ci, którzy powinni otaczać je opieką i miłością, krzywdzili najmocniej…

Wojenne sieroty

Mówiąc o ,,wilczych dzieciach” często przytacza się również przypadki sierot wojennych. Wolfskinder (niem.), były to dzieci z Prus Wschodnich, które po roku 1945 tułały się po byłych terenach ZSRR. Bez domu, rodziny i nadziei na przyszłość. Najmłodsze a czasami najokrutniej doświadczone przez los, dzieci wojny, żyły jak zwierzęta. Najlepiej znana nam jest historia młodej Niemki, Liesabeth Otto. Jej życie składało się większych i mniejszych ludzkich tragedii: straciła rodziców, próbowano ją powiesić, zgwałcono, wrzucono w worku od rzeki – miała wtedy 8 lat. Następnie, cudem ocalałą, więziono i zesłano na Sybir. Łatwo było stracić rodziców podczas wojny, konflikty zbrojne to wylęgarnie sierot – mówią historycy. Wojna to „zabawa” dla dorosłych, dzieci są zawsze z boku, jednak to na nich najokrutniej mszczą się wrogie sobie armie…Ile było takich sierot? Nie wiadomo. Źródła podają różne informacje, z pewnością jednak tysiące.

Lista „wilczych dzieci” nie kończy się na tych kilku przytoczony przypadkach. Zapewne można by było dotrzeć do jeszcze innych, a losy niektórych z nich nigdy nie będą nam znane. Każda z tych historii skrywa swoją własną, często tragiczną tajemnicę. Możemy się jednak dopatrzeć kilku cech wspólnych losów Viktora, Rochom, Ramu, Genie, Kaspara, Nataszy i innych  „wilczych dzieci”.

Dlaczego?

Wilcze dzieci wolne i szczęśliwe czuły się nie wśród społeczeństwa, umyte, ubrane i w czystej pościeli – to była wizja wolności, tych którzy je schwytali, one naprawdę wolne czuły się w lesie, wśród dzikich zwierząt, z którymi się wychowały. To była ich rodzina, ich prawdziwy dom, tylko taki znały.

Dzieci więzione, tak jak i te wychowywane przez zwierzęta, pozbawiono wzorców ,,prawidłowych” zachowań i w rezultacie każde z nich miało ogromne trudności z wykonywaniem najprostszych poleceń. Nagle okazuje się przykładowo, że umiejętność mówienia nie jest nam przypisana z góry, a musimy się jej od kogoś nauczyć. Co jednak, gdy nie mamy od kogo?

Jak pisał Jean Itard: jeśli do 12. roku życia będziemy odizolowani od ludzkiej mowy – po tym okresie, nigdy już nie będziemy w stanie się jej nauczyć.

„Wilcze dzieci” po kilku pierwszych latach intensywnej terapii, kiedy można było zaobserwować pewien postęp w ich procesie uspołeczniania, nagle zatrzymywały się w rozwoju, zapominając często to, czego się nauczyły dotychczas. Wnioskowano z tego fakt, podkreślany obecnie przez wszystkich specjalistów – najintensywniejszy rozwój dziecka przypada na pierwsze lata jego życia, dlatego tak ogromnie ważne jest wspierać jego rozwój w tym okresie.

Dzisiejsze „wilcze dzieci”

– U nas na osiedlu jest „wilcze dziecko”! – poinformowała mnie ostatnio koleżanka. Wilcze dziecko, czyli jakie? – dopytywałam z zaciekawieniem, nie do końca, rozumiejąc co ma na myśli. I tutaj dochodzimy do jeszcze jednej wspólnej cechy „wilczych dzieci”, tych z dawnych lat i tych, które nazywa się tak współcześnie: są ciche, małomówne lub zupełnie nieme, zamknięte w sobie, lękliwe, introwertyczne, trudno nawiązują kontakty z innymi ludźmi. Często stoją z boku, nie potrafiąc włączyć się w zabawę z rówieśnikami. Nie oceniajmy ich jednak pochopnie. Nie odtrącajmy za wcześnie. Może być to cecha ich charakteru. Jakże często jednak niosą one ze sobą ciężki bagaż doświadczeń, zdecydowanie za ciężki na ich małe rączki…