VSD – najczęstsza wada wrodzona u dzieci

Ubytek przegrody międzykomorowej (ang. Ventricular Septal Defect, w skrócie VSD) to najczęściej występująca wrodzona wada serca. Szacuje się, że występuje ona u 25-30% żywourodzonych noworodków ze stwierdzonymi defektami układu sercowo-naczyniowego. Nie notuje różnicy w zapadalności wśród chłopców i dziewczynek. VSD jest najczęściej rozpoznawana i leczona już we wczesnym dzieciństwie. Niemniej jednak niektórzy chorzy są diagnozowani już jako dorośli. Zatem, czym właściwie jest VSD? Jakie są jego objawy u dzieci i dorosłych? W jaki sposób przeprowadza się korekcje wady?

Czym jest ubytek przegrody międzykomorowej?

Ubytek przegrody międzykomorowej to sytuacja, gdy brakuje fragmentu przegrody rozdzielającej obie komory serca. To zaś jest przyczyną nieprawidłowego przecieku krwi z lewej do prawej jamy serca. Nieleczona wada po czasie może doprowadzić do podwyższenia oporu płucnego (nadciśnienia płucnego). Skutkiem tego jest odwrócenie przecieku i rozwinięcie się tak zwanego zespołu Eisenmengera.

W zależności od lokalizacji ubytku w przegrodzie międzykomorowej wyróżnia się trzy główne typy wady VSD:

  • okołobłoniaste – stanowią one 75-80% wszystkich VSD. Dzieli się je na napływowe, odpływowe i beleczkowe.
  • mięśniowe – również dzielą się na napływowe, odpływowe i beleczkowe.
  • podtętnicze – inaczej zwane pod- i nadgrzebieniowymi.

VSD często współwystępuje z innym anomaliami sercowymi. Spośród nich najczęstsze to niedomykalność zastawki aortalnej, zwężenie podzastawkowe aorty i koaktacja aorty. Co warte zaznaczenia, VSD jest jedną ze składowych tak zwanej tetralogii Fallota (3-5% wrodzonych wad serca).

VSD

Objawy VSD u dzieci i dorosłych

Rodzaj i nasilenie objawów VSD zależą od stopnia ubytku w przegrodzie międzykomorowej. Niewielkie zmiany mogą być praktycznie bezobjawowe i wykrywane przypadkowo. Dopiero znaczny przeciek krwi przez ubytek manifestuje się możliwymi do zauważenia symptomami. Najczęściej uwagę lekarzy zwracają obecność szmeru wzdłuż lewego brzegu mostka. Jego wykrycie jest wskazaniem do badania UKG, które pozwala w 100% potwierdzić VSD. Inne symptomy, które mogą sugerować występowanie ubytku w przegrodzie międzykomorowej to między innymi:

  • utrata łaknienia,
  • trudności ze ssaniem pokarmu, przerywanie ssania,
  • znaczna męczliwość przy jedzeniu,
  • potliwość przy jedzeniu,
  • małe przyrosty masy bądź spadek wagi,
  • zaburzenia wzrostu i rozwoju.

Objawy nieleczonej wady narastają zazwyczaj wraz z wiekiem. U dzieci starszych i dorosłych może dochodzić do pogorszenia samopoczucia i występowania:

  • duszności oraz problemów z oddychaniem,
  • pogorszenia tolerancji wysiłku fizycznego,
  • trudności w jedzeniu i niedowagi,
  • objawów niewydolności serca oraz zaburzeń rytmu (na przykład migotania przedsionków).

Diagnostyka ubytku w przegrodzie międzykomorowej opiera się w głównej mierze na UKG. Badanie to jest w pełni bezpieczne dla dziecka i bardzo zbliżone do znanego większości rodzicom USG. Dalsze etapy diagnostyki wymagają sięgnięcia po bardziej inwazyjne metody. Należy do nich między innymi cewnikowanie jam serca z pomiarem panujących w nich ciśnień. Co warte zaznaczenia, u większości maluchów UKG jest metodą wystarczającą.

Leczenie VSD

Celem leczenia VSD jest zamknięcie ubytku międzykomorowego. Pozwala to w większości przypadków na całkowite wyeliminowanie przecieku lewo-prawego. Leczenie wady polega na kardiochirurgicznej korekcji całkowitej lub częściowej (paliatywnej). Możliwa jest również korekcja wady drogą przeznaczyniową z zastosowaniem implantów Amplatzer. Kwalifikacji do odpowiedniego rodzaju zabiegu dokonują zwykle wspólnie kardiolodzy dziecięcy oraz zespół kardiochirurgów. Wybór metody zależy od zaawansowania wady, wieku dziecka oraz obecności dodatkowych anomalii w układzie krążenia. Po zabiegu chirurgicznym dziecko powinno pozostawać pod stałą kontrolą kardiologiczną. W zależności od rodzaju ubytku i przeprowadzonego leczenia wizyty odbywają się zwykle w interwałach 2 lub 4-letnich.

Co ciekawe, często zdarza się, że dochodzi do samoistnego zamknięcia się ubytku w okresie wczesnodziecięcym. Dzieje się to nawet u 30-50% dzieci w ciągu 1 roku życia. Samoistne zamknięcie najczęściej dotyczy niewielkich ubytków mięśniowych i beleczkowatych. Rzadziej natomiast dochodzi do zaniku ubytków okołobłoniastych i odpływowych. Niemniej jednak zdarzają się i takie przypadki. Stąd też małe wady w pierwszych latach życia dziecka wyłącznie się obserwuje. Warunkiem jest jednak prawidłowy rozwój malucha.

Słowem zakończenia, ubytek w przegrodzie międzykomorowej przebiega u większości dzieci bezobjawowo lub skąpoobjawowo. Zwykle nie dochodzi także do powiększenia jam serca oraz wzrostu ciśnienia w krążeniu płucnym. Co za tym idzie, większość maluchów wymaga jedynie obserwacji. U pozostałej części zabieg korekcyjny przynosi zwykle bardzo dobry efekt. Niezmiernie istotne jest jednak wychwycenie wady już na wczesnym etapie życia dziecka.

Bibliografia:
Pediatria pod redakcją Prof. Wandy Kawalec
Wady serca u dzieci dla pediatrów i lekarzy rodzinnych – Bożena Werner
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.