Urazy głowy- drugie najczęściej występujące urazy u dzieci

Różnego rodzaju wypadki są główną przyczyną hospitalizacji i zgonów dzieci i młodzieży po pierwszym roku życia. Szacuje się, iż każdego roku dotyczą one blisko miliona maluchów. Dzieci doznają najczęściej urazów kończyn dolnych oraz górnych (głównie stłuczeń, złamań, skręceń i zwichnięć). Na drugim miejscu pod względem częstości występowania znajdują się urazy głowy. Z ich powodu do szpitali trafia około 40 tysięcy dzieci rocznie. Zatem, co każdy rodzic powinien wiedzieć o urazach głowy u dzieci?

Urazy głowy u dzieci – przyczyny

Urazy głowy u najmłodszych maluchów to głównie urazy domowe (około 70%). Najczęściej są one związane z upadkami z kanap, przewijaków, czy też uderzeniami w barierki łóżeczka. W tej grupie wiekowej występują również tak zwane urazy nieprzypadkowe – zespół dziecka maltretowanego, zespół dziecka potrząsanego. Jeśli chodzi o dzieci starsze, to doznają one urazów głowy głównie podczas uprawiania sportu oraz wypadków komunikacyjnych. Urazy domowe i nieprzypadkowe są o wiele rzadsze niż wśród niemowlaków i noworodków.

urazy u dzieci

Urazy głowy u dzieci – objawy

Większość urazów głowy u dzieci ma charakter łagodny i powierzchowny. Jedynie u około 3-5% zgłaszających się na SOR maluchów stwierdza się uszkodzenia wewnątrzczaszkowe. Mniej niż 1% chorych wymaga pilnej interwencji neurochirurgicznej. Nie oznacza to oczywiście, iż urazy głowy u dzieci nie są niebezpieczne. Śmiertelność w przebiegu ciężkich uszkodzeń mózgu jest podobna jak w grupie osób dorosłych. Co więcej, w populacji pediatrycznej notuje się również wyższy współczynnik pourazowego inwalidztwa.

Objawy urazów głowy można podzielić na miejscowe oraz ogólne. Do tych pierwszych zaliczamy podskórne krwiaki, otarcia skóry, zlokalizowane obrzęki, czy też otwarte rany. Jeśli chodzi z kolei o objawy ogólne, to można spośród nich wymienić nudności, wymioty, zawroty i bóle głowy, czy też zaburzenia świadomości.

Kiedy konieczne jest wezwanie ambulansu?

Nie każde dziecko po urazie głowy musi natychmiast trafić do szpitala. Istnieją jednak pewne objawy alarmowe, które powinny zawsze skłonić rodziców do wezwania ambulansu. Spośród nich można wymienić:

  • utrata przytomności (nawet krótkotrwała),
  • pourazowe problemy z mową (bełkotliwa, niezrozumiała),
  • pourazowe zaburzenia czucia,
  • pourazowe zaburzenia chodu i problemu z utrzymaniem równowagi,
  • pourazowe zaburzenia widzenia (podwójne widzenie, błyski, mroczki),
  • pourazowe zaburzenia słuchu,
  • pourazowy epizod drgawek,
  • wyciek bezbarwnego płynu lub krwi z nosa, czy też uszu,
  • obustronne lub jednostronne zasinienie okolicy zausznej,
  • obustronny lub jednostronny krwiak wokół oczu (tak zwany krwiak okularowy),
  • ciężkie do opanowania krwawienie z powstałej podczas urazu rany,
  • duża siła urazu – wypadek komunikacyjny, upadek z wysokości powyżej 1 metra lub więcej niż 5 schodów.

Co więcej, pilnego kontaktu z lekarzem wymagają również dzieci, u których po urazie stwierdza się:

  • zaburzenia pamięci (niepamięć samego zdarzenia lub okresu go poprzedzającego),
  • silne bóle głowy,
  • wymioty,
  • nadmierne pobudzenie psychoruchowe oraz zaburzenia koncentracji,
  • znaczna apatia i brak zainteresowania otaczającym światem.

W przypadku bardzo lekkich urazów głowy, którym towarzyszą wyłącznie objawy miejscowe, możliwe jest odstąpienie od konsultacji lekarskiej. Bardzo istotna jest jednak obserwacja dziecka przez około 24 godziny. W tym okresie bowiem może dochodzić do ujawnienia się objawów uszkodzeń mózgu.

Urazy głowy u dzieci – pierwsza pomoc

Pierwsza pomoc w urazach głowy ma bardzo duże znaczenie. Szczególnie dotyczy to pacjentów nieprzytomnych. W ich przypadku kluczowe jest wezwanie pomocy oraz zabezpieczenie drożności dróg oddechowy i zapobieganie zachłyśnięciu się wymiocinami lub śliną.

Czynności medyczne należy rozpocząć od sprawdzenia bezpieczeństwa swojego i pacjenta. W dalszej kolejności zalecane jest rozchylenie ust chorego i położenie go na boku (pozycja boczna bezpieczna) z głową uniesioną do góry o około 30-45 stopni. Pewne korzyści może przynieść także chłodzenie głowy pacjenta za pomocą mokrych szmat (może to ograniczyć obrzęk mózgowia).

W przypadku lekkich, powierzchownych urazów głowy nie jest zawsze konieczne wezwanie pomocy. Małe zranienia i otarcia można opatrzyć samodzielnie za pomocą dostępnych w domowej apteczce bandaży i gaz. Większe rany należy uciskać za pomocą opatrunków przez 10 minut, a następnie ocenić jest pod względem rozległości i konieczności zaopatrzenia przez lekarza. Co więcej, miejsce uderzenia można chłodzić za pomocą chłodnych okładów (na przykład lód w ręczniku) przez około 20 minut. Postępowanie takie może pozwolić na zmniejszenie powstającego krwiaka podskórnego i złagodzenie bólu.

Słowem zakończenia, większość urazów głowy u dzieci jest niegroźna. Niemniej jednak nie można ich nigdy bagatelizować. Nawet niewielkie urazy bowiem mogą skutkować groźnymi dla życia uszkodzeniami mózgu.

Bibliografia:
Urazy głowy u dzieci – dr hab. med. Stanisław Kwiatkowski
Postępowanie w urazach głowy u dzieci – dr med. Joanna Palka-Błaszczak
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.