Trzylatek nie mówi – kiedy interweniować?

W trzecim roku życia dziecka można zaobserwować duże zmiany w rozwoju psychomotorycznym. Maluch jest bardziej aktywny i sprawny ruchowo, nie może usiedzieć zbyt długo w jednym miejscu. Jego rączki i nóżki są już bardzo sprawne i gotowe na wszelkie zabawy. Jest to również czas, kiedy dochodzi do rozkwitu mowy.

Dziecko mówi bez przerwy, zadaje pytania, może przyswoić sobie nawet 1200 słów, których potrafi użyć. Początkowo potrafi nazwać przedmioty i czynności, zaś w następnym etapie związki i skutki danych rzeczy. Zaczyna także budować zdania złożone z kilku wyrazów – spójne i logiczne. Stopniowo zanika typowa dziecięca mowa. Często zdarza się, że rozwój mowy nie nadąża za rozwojem intelektualnym, powodując, że dziecko jeszcze nie do końca wie, jakimi słowami określić swoje uczucia. Zaczyna się złościć, mówić szybko, niecierpliwie a nawet jąkać się. Jednak nie powinno to niepokoić rodziców, trzeba spokojnie dać maluchowi czas i udać, że niedoskonałości nie istnieją, z czasem mowa się ustabilizuje.

trzylatek nie mówi

Trzylatek nie mówi

W rodzicach trzylatków często budzi się niepokój, gdy obserwują u swojego dziecka słaby zasób słownictwa. Maluch używa pojedynczych słów: mama, tata, baba lub typowych dziecięcych znanych tylko jemu. Poza tym bardziej woli pokazywać niż mówić, albo używa jednej nazwy dla kilku przedmiotów. Choć każde dziecko rozwija się w swoim tempie i ma prawo odstawać od innych, jednak zatrzymanie procesu mowy u trzylatka powinno skłonić rodziców do interwencji.

Być może wystarczy dać dziecku trochę czasu. Jednak zazwyczaj nie warto zbyt długo czekać, żeby nie okazało się, że jest za późno. Jeśli rodzic widzi, że maluch pod koniec trzeciego roku życia kompletnie nie radzi sobie z mówieniem prostych słów i zdań, trzeba wybrać się do pediatry lub logopedy na konsultacje. To w gabinecie specjalisty dopiero można się dowiedzieć, czy z dzieckiem jest jakiś problem,  czy lepiej poczekać, czy natychmiast działać.

Przyczyny braku mowy u trzylatka

Przyczyn barku mowy u dziecka trzyletniego jest wiele. Trzeba dogłębnie przyjrzeć się dziecku, sprawdzić, na jakim jest etapie rozwoju intelektualnego, czy jest on prawidłowy, czy również nieco opóźniony.  W dużej mierze gotowość do mówienia idzie w parze z  dojrzałością mózgu do mówienia. Zdarza się także, że aparat mowy nie jest jeszcze gotowy do prawidłowego mówienia. Brak rozwoju mowy u trzylatka może być wynikiem braku odpowiednich ćwiczeń np. rodzice mało rozmawiają z dzieckiem, nie wymagają od niego używania słów, dziecko spędza całe dnie przed telewizorem itp.

U dziecka może pojawić się alalia tzw. niemota. Jest to częściowa lub całkowita utrata mówienia lub rozumienia. Mowa rozwija się późno, nawet do 7 roku życia, podczas gdy rozwój umysłowy jest dostateczny. Dziecko ma sprawny aparat mowy i słuch, jednak uszkodzenie struktur korowych przed rozwojem mowy uniemożliwia jej prawidłowy rozwój. Dziecko z alalią nie mówi wcale, porozumiewa się za pomocą gestów, krzyków, lub wyrazami z własnego słownictwa, które często już rozumieją najbliżsi. Takie dziecko musi być pod stałą opieką logopedyczną, uczęszcza do normalnego przedszkola i z czasem za pomocą terapii logopedycznej jego mowa staje się bardziej zrozumiała.

Pierwsza pomoc dla niemówiącego trzylatka

Lekarz pediatra na badaniach bilansowych dziecka powinien wychwycić, czy dobrze rozwija się jego aparat mowy. Jeśli zajdzie potrzeba, skieruje dziecko do logopedy (niepotrzebne jest skierowanie). Logopeda spróbuje za pomocą wywiadu z rodzicem i z dzieckiem sprawdzić, na jakim etapie jest rozwój mowy i jak pomóc dziecku. Jednak w tej kwestii wiele zależy od rodziców. Logopeda wybierze odpowiednie ćwiczenia, które trzeba systematycznie ćwiczyć z dzieckiem w domu. Tylko w taki sposób terapia przyniesie pożądany skutek. Zdarzyć może się tak, że  logopeda mimo stosowania terapii, nie będzie w stanie pomóc dziecku. W takim przypadku może być potrzebna konsultacja neurologa, laryngologa, psychologa, by znaleźć przyczynę zahamowania rozwoju mowy i zastosować odpowiednie leczenie.

Jak wspomóc mowę trzylatka w domu?

W rozwoju mowy dziecka  istotną rolę odgrywa jego otoczenie. Włączanie trzylatka do rozmów, zadawanie pytań, głośne i wyraźne nazywanie przedmiotów, czynności , wspólne zabawy, podczas których można rozmawiać, to wszystko powinno zachęcić do mówienia. Jeśli dziecko przekręca wyrazy, źle je wymawia, nie należy wyśmiewać czy na siłę zmuszać do poprawnego mówienia, gdyż tylko zniechęcimy do mówienia. W domu warto czytać dziecku bajki, dyskutować wspólnie nad ich treścią. Należy jak najczęściej stwarzać dziecku okazję do mówienia i wypowiadania się, np. jak było w przedszkolu, co się wydarzyło na spacerze. Jeśli maluch mówi pojedyncze słowa, można nauczyć go krótkich, prostych wierszyków, jak się nazywa, gdzie mieszka. Mówimy do dziecka poprawnie, nie naśladując jego wymowy czy rozczulając się. Dziecko musi mieć prawidłowy wzorzec do naśladowania.

Ćwiczenia usprawniające rozwój mowy trzylatka

Ćwiczenia poprawnej mowy można zastosować samodzielnie z dzieckiem w domu. Mają one formę zabawy i pomogą w wypracowaniu precyzyjnych ruchów języka, warg i podniebienia, co pomoże w prawidłowym wymawianiu wyrazów. Można je stosować również w przypadku dzieci z poprawną wymową, co wpłynie pozytywnie na wyrazistość mowy. Przykładowe ćwiczenia (najlepiej wykonywać je przed lustrem):

  • dotykanie językiem zębów tzw. liczenie ząbków,
  • przesuwanie językiem po powierzchni górnych i dolnych ząbków tzw. mycie ząbków,
  • oblizywanie ust przy szeroko otwartej buzi,
  • puszczanie całusków,
  • wytykanie języka,
  • dolna wargą zasłonić dolne zęby, zaś górną górne zęby,
  • robić miny – uśmiech, smutek,
  • utrzymać ołówek między ustami,
  • chuchanie na zmarznięte dłonie,
  • zdmuchiwanie mleczu,
  • nadymanie policzków,
  • dmuchanie przez słomkę,
  • udawanie odgłosu węża sssss,

Mowa dla dziecka i zdolność do komunikowania się mają ogromne znaczenie. Ułatwiają nawiązywanie kontaktów, przekazywanie odczuć i potrzeb. Mowa ma też znaczny wpływ na jego inteligencję, kształtuje myślenie i pamięć.

W trzecim roku życia mowa powinna być już na tyle rozwinięta, by maluch mógł swobodnie porozumieć się z otoczeniem. Jeśli widzimy, że ma znaczne trudności, trzeba spróbować mu pomóc w domu. Gdy to nie przynosi efektów, lepiej udać się na konsultację do specjalisty, który poinstruuje, w jaki sposób pomóc dziecku. Najczęściej wystarcza praca z dzieckiem w  domu, która może być żmudna, jednak bardzo często przynosi efekty. Wystarczy trochę cierpliwości i kilka ćwiczeń w formie zabawy a nasz trzylatek z czasem zacznie poprawnie mówić.

Literatura:
„Wybrane problemy logopedyczne” – Jadwiga Ewa Nowak
„Od noworodka do przedszkolaka” -prof. dr hab. med. Maria Kamińska, dr n. hum. Marta Bogdanowicz, mgr Bożena Kisiel, dr med. Anna Krukowa, dr med. Andrzej Marek, prof. dr heb. med Stefan Metler, dr med. Zofia Moskalewska – Józefowicz, mgr Zofia Wachnik
„Ćwiczenia usprawniające mowę u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym” Jadwiga Nowak
„Szkice logopedyczne” Józef Tadeusz Kania

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Wioleta 30-letnia mama trzyletniego Wojtusia. Absolwentka studiów pedagogicznych. Z zamiłowaniem pochłania wszelką wiedzę na temat wychowywania dzieci, gotowania oraz dziedzin kosmetyki. Zagorzała zwolenniczka karmienia piersią i jak najczęstszego chwalenia dzieci. Wyznaje zasadę: "Słuchaj dobrych rad, ale postępuj zgodnie z matczynym instynktem".

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

  1. Marta Marta

    Trzylatek powinien juz sporo mowic, jak nie mowi warto udac sie do lekarza

  2. Natalia Natalia

    Nas trzylatek gada jak najęty

  3. Karolinka Karolinka

    Moja trzylatka to też wielka gaduła, i czasami jest to strasznie męczące ;)

  4. olkak olkak

    Moj 3latek szybko mowil jak mial 1,5 roku zaczynal sie rozkrecac a teraz wszystkich zagada:)

Polecane tematy