Sterydy do nosa – kiedy się stosuje? Czy to bezpieczne?

Wprowadzenie sterydów donosowych stało się początkiem nowej ery w leczeniu pacjentów z zapaleniem błony śluzowej nosa oraz zatok przynosowych (zwłaszcza tych o podłożu alergicznym – tak zwany alergiczny nieżyt nosa). Niemniej jednak stosowanie tych leków, zwłaszcza przewlekłe, budzi wciąż niepokój zarówno wśród rodziców małych pacjentów, jak i samych lekarzy pediatrów. Czy obawy te są uzasadnione?

Jak działają sterydy do nosa?

Sterydy do nosa są lekami o miejscowym działaniu (ich wchłanianie systemowe sięga jedynie 0,5%) przeciwzapalnym, przeciwalergicznym, przeciwobrzękowym oraz obkurczającym naczynia krwionośne. Tym samym środki te doraźnie (efekt w ciągu kilku godzin) znoszą uczucie zatkania nosa, niwelują katar oraz w sposób przewlekły (szczyt działania po kilkunastu dniach stosowania) hamują proces  zapalny lub alergiczny będący przyczyną tychże objawów. Sterydy często są zapisywane przez lekarzy w celu obkurczenia trzeciego migdała. W wielu przypadkach leczenie tego typu pozwala uniknąć zabiegu podcinania.

stedydy do nosa

Sterydy do nosa bez recepty – czy można je kupić?

Sterydy do nosa, w odróżnieniu od popularnych kropli donosowych (środków hamujących katar poprzez obkurczanie naczyń krwionośnych błony śluzowej nosa) oraz części leków przeciwhistaminowych (doraźnie znoszących objawy alergii), są dostępne wyłącznie na receptę. W dużej mierze wynika to faktu, iż leki te muszą być stosowane przez dłuższy czas (w przypadku alergii nawet kilka miesięcy lub lat) i nie powinny być odstawiane bezpośrednio po ustąpieniu objawów nieżytu nosa.

Sterydy do nosa – przeciwwskazania do stosowania

Istnieje tylko kilka przeciwwskazań do stosowania sterydów podawanych donosowo. Spośród nich można wymienić:

  • Wiek – sterydy do nosa nie powinny być stosowane u dzieci, które nie ukończyły jeszcze 3 roku życia. Niemniej jednak część lekarzy przepisuje je u młodszych maluchów, ale jest to działanie pozarejestracyjne (leki te w tej grupie wiekowej są bezpieczne, ale ich stosowanie nie było badane, a co za tym idzie, ich rejestracja była niemożliwa), oparte na doświadczeniu przepisującego oraz
    zgodzie poinformowanych o tym fakcie rodziców.
  • Choroby okulistyczne – w bardzo niewielkim procencie przypadków przewlekle stosowane sterydy donosowe mogą wywoływać jaskrę. W związku z tym każdy pacjent obciążony okulistycznie, przed rozpoczęciem terapii, musi zostać skonsultowany przez lekarza okulistę.
  • Choroby nowotworowe w obrębie nosa oraz zatok przynosowych.
  • Stan po operacji laryngologicznej – sterydy donosowe nie powinny być włączane bezpośrednio po operacjach naruszających ciągłość tkanek w obrębie nosa oraz zatok przynosowych.
  • Częste krwawienie z nosa – w tej grupie pacjentów sterydy donosowe muszą być włączane ostrożnie, gdyż mogą nasilać krwawienia.

Sterydy do nosa – działania niepożądane

Donosowe glikokortykosteroidy są lekami bezpiecznymi i bardzo dobrze tolerowanymi przez pacjentów dorosłych, jak i dzieci. Prawidłowo aplikowane nie powodują uszkodzenia błony śluzowej nosa, a wręcz przywracają jej prawidłową strukturę i poprawiają jej funkcję (zostało to potwierdzone w wieloletnich badaniach obserwacyjnych). Co więcej, w związku ich bardzo małą wchłanialnością, leki te nie wykazują niepożądanych działań systemowych, które są tak charakterystyczne dla sterydów podawanych doustnie (między innymi wzrost masy ciała, cukrzyca, czy też nadciśnienie tętnicze).

Oczywiście, u części pacjentów sterydy donosowe mogą wywoływać miejscowe działania niepożądane, ale najczęściej ograniczają się one do podrażnienia nosa, kichania, uczucia suchości na przedniej ścianie nosa, pieczenia, czy też niewielkiego podkrwawiania. Przypadki uszkodzenia błony śluzowej oraz przegrody nosa zazwyczaj były związane z nieprawidłowym sposobem aplikacji leku (kierowanie strumienia preparatu na przegrodę nosa).

Sterydy do nosa – jak aplikować?

Jak wspominaliśmy, sterydy donosowe są lekami bezpiecznymi, a ich działanie uszkadzające błonę śluzową nosa w większości przypadków wynika z ich nieprawidłowej aplikacji. Zatem, jak czynność tą wykonywać w sposób prawidłowy?

1. Przed podaniem sterydu oczyść nos dziecka za pomocą soli fizjologicznej lub soli morskiej.
2. Pochyl głowę dziecka w kierunku jednego z jego ramion.
3. Lek aplikuj do otworu nosowego znajdującego się niżej, kierując dysze aplikatora pod kątem około 60 stopni na zewnątrz (w kierunku ściany bocznej nosa, w kierunku ucha).
4. Podczas aplikacji leku poproś dziecko u wykonywanie wdechu przez nos, a samemu zatkaj mu drugi otwór nosowy.
5. Powtórz wyżej wymienione czynności z drugim otworem nosowym.

Podsumowując, przewlekłe stosowanie sterydów do nosa nie jest dla dziecka niebezpieczne i nie należy się go bać. Niemniej jednak należy dbać o prawidłową aplikację środka i wszelkie swoje wątpliwości wyjaśniać na bieżąco ze swoim lekarzem pediatrą lub alergologiem.

Bibliografia:
Arcimowicz M., Donosowe glikokortykosteroidy w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. Alergia, Astma, Immunologia, 2016, 21, 1: 33–43
Pediatria autorstwa Wandy Kawalec

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

    Polecane tematy