Refluks żołądkowo-przełykowy – jak go skutecznie leczyć?

Refluks żołądkowo-przełykowy jest częstą dolegliwością wieku dziecięcego. Jego objawy występują codziennie nawet u 20% populacji, a raz w tygodniu u 10%. Refluks dotyczy szczególnie niemowląt. W tej grupie wiekowej ma jednak tendencję do samoistnego ustępowania pod koniec 1 roku życia. Zatem, czym jest refluks żołądkowo-przełykowy? Jakie są jego objawy oraz w jaki sposób można go leczyć?

Refluks żołądkowo-przełykowy u dzieci – definicja

Refluks żołądkowo-przełykowy to bierne, niezależne od woli cofanie się treści żołądkowej do przełyku. Sam w sobie może być zjawiskiem fizjologicznym. Stwierdza się go pod postacią ulewań poposiłkowych nawet u 50% zdrowych niemowląt do 3 miesiąca życia. Jego występowanie tłumaczy się stosunkowo małą objętością żołądka maluchów. Duże znaczenie w jego patofizjologii ma także niepełna wydolność zwieracza dolnego przełyku. Co warte jeszcze zaznaczenia, starsze dzieci i dorośli również mogą doświadczać krótkich, poposiłkowych epizodów refluksu. O ile jednak nie wywołują one objawów i powikłań, to ich występowanie nie pozwala na rozpoznanie choroby refluksowej.

Wielu rodziców utożsamia refluks żołądkowo-przełykowy z chorobą refluksową (GERD). Różnica polega jednak na tym, iż sam refluks może, ale nie musi wywoływać objawów. Tylko przedłużające i często powtarzające się epizody cofania się treści wywołują podrażnienie przełyku. Stąd też jedynie występowanie objawów uprawnia lekarza do postawienia klinicznego podejrzenia GERD. Pewna diagnoza może być postawiona na podstawie badania oceniającego pH w przełyku. Z dużą dozą prawdopodobieństwa GERD można również rozpoznać dzięki gastroskopii z pobraniem wycinków. Charakterystyczne dla choroby refluskowej są nadżerki i owrzodzenia przełyku.

refluks żołądkowo-przełykowy

Choroba refluksowa przełyku – objawy u dzieci

Objawy kliniczne GERD u niemowląt są mało swoiste i niecharakterystyczne. Stąd też w tej grupie wiekowej rozpoznanie choroby na podstawie obrazu klinicznego jest niemożliwe. W przypadku starszych maluchów dokładnie zebrany wywiad jest zwykle wystarczający do postawienia diagnozy. Pozwala to na odroczenie diagnostyki i włączenie leczenia. Poprawa stanowi potwierdzenie GERD.

Objawy GERD można podzielić na przełykowe oraz pozaprzełykowe. Wyróżnia się także grupę tak zwanych objawów alarmowych, które są wskazaniem do przeprowadzenia pilnej gastroskopii. Tak więc spośród objawów GERD można wymienić:

  • Objawy przełykowe u niemowląt – wymioty, ulewania, niepokój przy karmieniu oraz odgięciowa pozycja ciała. GERD mogą sugerować również niższe niż oczekiwane przyrosty masa ciała. U zdrowych maluchów oczekiwany jest 2-krotny przyrost masy ciała w pierwszych 5 miesiącach i 3-krotny w pierwszym roku.
  • Objawy przełykowe u dzieci starszych – wymioty, ból przy przełykaniu, bóle brzucha lokalizujące się najczęściej w nadbrzuszu środkowym. Najbardziej charakterystycznym objawem sugerującym GERD jest uczucie zgagi i ból lokalizujący się za mostkiem. Powyższe objawy mają tendencje do nasilania się po posiłkach (zwłaszcza tłustych) oraz przy pochyleniu tułowia do przodu.
  • Objawy alarmowe – krew w zwracanym pokarmie, niedokrwistość (zbyt niskie stężenie hemoglobiny), cechy niedożywienia, czy też znaczne problemy z połykaniem. Niepokój powinny wzbudzić również ulewania, które pojawiają się po raz pierwszy dopiero po 6 miesiącu życia malucha.
  • Objawy pozaprzełykowe – cofająca się treść pokarmowa podrażnia przełyk, ale i również drogi oddechowe. Stąd też GERD może objawiać się astmą oskrzelową, przewlekłym zapalenie oskrzeli, przewlekłym kaszlem i chrząkaniem, uporczywym zapaleniem gardła, krtani i zatok. Charakterystyczne się również ubytki szkliwa oraz bezdechy senne. Co warte zaznaczenia, w diagnostyce różnicowej każdej z wyżej wspomnianych chorób należy brać pod uwagę chorobę refluksową.

Choroba refluksowa przełyku u dzieci – leczenie

Leczenie GERD u dzieci można podzielić na kilka faz. Pierwszą z nich jest terapia dietetyczna oraz pozycja. U wielu maluchów poprawę może przynieść podniesienie wezgłowia łóżka (zalecany jest kąt 30 stopni). U najmłodszych zalecana jest także próba stosowania mieszanek antyreflukosowych (AR). Dzieci starsze mogą odnieść korzyść z unikania obfitych, tłustych posiłków oraz przesunięcia pory kolacji na wcześniejszą porę. W leczeniu GERD u dzieci nie stosuje się specjalnych diet eliminacyjnych.

Druga faza to leczenie farmakologiczne. Terapia taka jest konieczna u dzieci, u których objawy nie ustępują po modyfikacji diety i pozycji podczas snu. Współcześnie standardem terapeutycznym są leki z grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP). Leczenie prowadzi się zwykle kilka tygodni. Część dzieci wymaga terapii przewlekłej.

Nieznaczny procent dzieci, które cierpią na ciężki refluks powikłany licznymi zachłyśnięciami, wymaga operacji. Stanowi to trzecią fazę leczenie GERD. Najczęściej zabieg jest wykonywany laparoskopowo i polega na wzmocnieniu zwieracza dolnego przełyku.
Słowem zakończenia, cofanie się treści pokarmowej do przełyku dotyczy większości dzieci. U części z nich może to skutkować podrażnieniem przełyku i rozwojem GERD.

Bibliografia:
Pediatria pod redakcją Prof. Wandy Kawalec
Pediatric gastroesophageal reflux clinical practice guidelines: joint recommendations of the North American Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition and the European Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition – Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 2009; 49: 498–547
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.