Przepuklina pępkowa – kiedy operować?

Przepuklina pępkowa jest to przemieszczenie na zewnątrz zawartości jamy brzusznej przez niezamknięty otwór pępkowy. Szacuje się, iż występuje ona u blisko 10-15% noworodków, szczególnie tych urodzonych przedwcześnie. W populacji dzieci starszych i dorosłych przepuklina ta jest związana raczej z osłabieniem tkanek okołopępkowych i występuje stosunkowo rzadko. Stanowi jedynie około 5% wszystkich przypadków przepuklin i występuje 10-razy częściej u kobiet. Zatem, jakie są przyczyny pojawienia się przepukliny pępkowej, jak się ona objawia i czy każdy jej przypadek należy operować? Przepuklina pępkowa – kiedy operować?

Przyczyny przepukliny pępkowej

Przepuklina pępkowa u noworodków ma charakter wrodzony. Przyczyny jej powstawania nie zostały w pełni poznane. Niemniej jednak przypuszcza się, iż jej pojawienie się jest związane z zatrzymaniem lub spowolnieniem procesu zamykania się otworu pępkowego. W warunkach prawidłowych do pełnego jego zamknięcia powinno dojść około 4-6 miesiąca po porodzie. Co warte jeszcze zaznaczenia, występowanie przepukliny pępkowej może być powiązane z występowaniem u malucha chorób genetycznych. Głównie dotyczy to dzieci z zespołem Downa oraz zespołem Beckwitha-Wiedemanna.

Jeśli chodzi o osoby dorosłe, to przepuklina pępkowa ma u nich zawsze charakter nabyty. Jej pojawienie się jest związane z osłabieniem budowy tkanek zamykających jamę brzuszną lub pooperacyjnym uszkodzeniem pierścienia pępkowego. Spośród czynników predysponujących do tego typu przepukliny można wymienić ciążę (zwłaszcza III trymestr), operacje przeprowadzane na jamie brzusznej, otyłość, wodobrzusze, czy też nowotwory.

przepuklina pępkowa - kiedy operować?

Przepuklina pępkowa – objawy

Przepuklina pępkowa u noworodków może nie być widoczna bezpośrednio po porodzie. W miarę jednak wzmacniania się mięśni brzucha i wzrostu aktywności malucha dochodzi do pojawienia się różnej wielkości uwypuklenia w pępku. Najczęściej ów guzek jest miękki, niebolesny i da się go łatwo wcisnąć w głąb brzucha (przepuklina jest odprowadzalna). W większości przypadków uwypuklenie ma tendencje do stopniowego zmniejszania się wraz z wiekiem malucha. U 95% maluchów ma miejsce całkowity zanik przepukliny pępkowej do 3 roku życia.

Wyjątek od tej reguły stanowi sytuacja, gdy dochodzi do uwięźnięcia przepukliny (u dzieci dochodzi do tego bardzo rzadko). W tym przypadku bowiem guzek jest twardy, bolesny i nie da się go odprowadzić. Co więcej, maluch może być wtedy niespokojny, płaczliwy, a całej sytuacji mogą towarzyszyć brak apetytu i wymioty.

Objawy przepukliny pępkowej i okołopępkowej u dzieci starszych i osób dorosłych są podobne do tych występujących u najmłodszych maluchów. Niemniej jednak, w grupie starszych pacjentów o wiele częściej pojawiają się objawy bólowe, zazwyczaj o charakterze kłucia w śródbrzuszu.

Przepuklina pępkowa – leczenie

Wrodzona przepuklina pępkowa ma tendencje do samoistnego zanikania. Z tego też względu postępowaniem z wyboru jest jej obserwacja i regularne wykonywanie badań kontrolnych przez lekarza pediatrę. Planowego skierowania do chirurga dziecięcego wymagają maluchy, u których przepuklina jest bardzo duża i nie ma tendencji do zmniejszania. Co warte jeszcze zaznaczenia, popularne wśród wielu rodziców plastrowanie pępka nie jest skuteczne i jego stosowanie jest medycznie nieuzasadnione.

Jeśli chodzi o operacyjne leczenie wrodzonej przepukliny pępkowej u dzieci, to decyzję o jej konieczności podejmuje zawsze chirurg dziecięcy. Wskazania do tego typu leczenia są jednak bardzo ograniczone. Obejmują one jedynie przypadki maluchów, u których przepukliny są bardzo dużych rozmiarów. Kandydatami do zabiegu operacyjnego są również dzieci cierpiące na choroby tkanki łącznej (na przykład zespół Marfana). Pilnego leczenia zabiegowego wymagają ponadto przypadki przepukliny uwięźniętej, która jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia.

W przypadku dzieci starszych i osób dorosłych cierpiących na przepuklinę pępkową nabytą leczeniem z wyboru jest zabieg operacyjny. Polega on zazwyczaj na odprowadzeniu przepukliny do jamy brzusznej i wszczepieniu specjalnej siatki zapobiegającej jej odnowieniu.

Słowem zakończenia, wrodzona przepuklina pępkowa u noworodków i dzieci do 3 roku życia jest zjawiskiem stosunkowo częstym. W większości przypadków wymaga ona jedynie obserwacji i nie jest niebezpieczna dla malucha.

Bibliografia:
Przepuklina pępkowa – lek. med. Oskar Zgraj
Czy dziecko z przepukliną pępkową można obserwować czy od razu skierować do chirurga? – prof. dr hab. n. med. Maciej Bagłaj
Pediatria pod redakcją Wandy Kawalec
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.