Prawidłowe ciśnienie u dziecka. Czy wiesz, kiedy mierzyć ciśnienie dziecku?

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą kojarzącą się nam z osobami dorosłymi, a zwłaszcza osobami starszymi. W rzeczywistości jednak problem ten dotyka również populację pediatryczną (statystyki mówią o zachorowalności na poziomie 2 do 3 procent wśród osób przed 18 rokiem życiem) i narzuca na rodziców, a zwłaszcza lekarzy rodzinnych i pediatrów konieczność regularnej, corocznej kontroli ciśnienie u każdego dziecka, które ukończyło 2 rok życia (u dzieci młodszych pomiarów dokonuje się w związku z konkretnymi wskazaniami klinicznymi).

Jak powinny kształtować się wartości ciśnienia tętniczego u dziecka?

O ile w przypadku dorosłych interpretacja wartości ciśnienia tętniczego jest prosta, o tyle w przypadku dzieci konieczne jest wykorzystanie tak zwanych siatek centylowych (siatki są formą wykresów dostosowanych do płci dziecka i biorą pod uwagę jego wzrost oraz wiek). Na ich podstawie można przyjąć, że prawidłowa wartość ciśnienia u dziecka mieści się poniżej 90. centyla. Wartości w zakresie 90 do 95. centyla to ciśnienie wysokie prawidłowe, a powyżej 95. centyla to nadciśnienie tętnicze.

Aby jednak nie być gołosłownym, przyjrzyjmy się bliżej konkretnym wartościom górnych granic ciśnień, które powinny zaniepokoić rodzica i skłonić go do wizyty u lekarza:

  • Chłopcy w wieku 2 do 6 lat – około 110/65 mmHg.
  • Chłopcy w wieku 6 do 10 lat – około 120/70 mmHg.
  • Chłopcy w wieku 10 do 18 lat – około 125/90 mmHg.
  • Dziewczynki w wieku 2 do 6 lat – około 105/65 mmHg.
  • Dziewczynki w wieku 6 do 10 lat – około 120/70 mmHg.
  • Dziewczynki w wieku 10-18 lat – około 125/70 mmHg.

Podane przez nas wartości są jedynie pewnym przybliżeniem oraz uśrednieniem, ale pozwalają na orientacyjne stwierdzenie, czy zmierzone u dziecka ciśnienie jest prawidłowe, czy wykracza poza normę.

prawidłowe ciśnienie krwi u dziecka

Czym właściwie jest nadciśnienie tętnicze u dzieci?

Nadciśnienie tętnicze u dzieci rozpoznaje się w momencie stwierdzenia w trakcie 3 różnych wizyt wartości ciśnienia przekraczających 95. centyl dla płci, wzrostu dziecka oraz jego wieku. Najczęściej, wśród maluchów do 10 roku życia, stan taki ma charakter wtórny i zbyt wysokie ciśnienie jest objawem, który ulega wycofaniu w momencie wyleczenia choroby podstawowej. Im jednak dziecko starsze, tym częściej rozpoznawane jest tak zwane nadciśnienie pierwotne, niemające żadnej uchwytnej, możliwej do wyleczenia przyczyny (dominująca etiologia nadciśnienia w wieku szkolnym i dojrzewania).

Nadciśnienie wtórne – najczęstsze przyczyny

Jak wspominaliśmy w poprzednim akapicie, wśród dzieci przed 10 rokiem życie dominuje nadciśnienie wtórne. Spośród jego najczęstszych przyczyn, w odniesieniu do konkretnych grup wiekowych, można wymienić:

  • Noworodki oraz niemowlęta – wady wrodzone nerek, wrodzone wady dużych naczyń tętniczych (na przykład zwężenie tętnic nerkowych, czy też koarktacje aorty), czy też guzy lokalizujące się w jamie brzusznej oraz czaszce.
  • Dzieci od 1 do 6 roku życia – choroby nerek, wrodzone wady dużych naczyń oraz choroby tarczycy.
  • Dzieci od 6 do 10 roku życia – choroby nerek, zwężenie tętnic nerkowych, czy też choroby tarczycy.

Zważywszy na ten wtórny charakter, stwierdzenie podwyższonych wartości ciśnienia powinno być dopiero początkiem ścieżki diagnostycznej mającej na celu wykrycie przyczyny tego stanu.

Nadciśnienie białego fartucha – częsta przyczyna nadrozpoznawalności nadciśnienia tętniczego

Osobnym problemem, o którym warto wspomnieć w kontekście choroby nadciśnieniowej, jest tak zwane nadciśnienie białego fartucha. Stan ten definiuje się jako wysokie wartości ciśnienia uzyskiwane podczas pomiarów gabinetowych, a niskie lub w normie podczas pomiarów domowych. U podłoża tego zjawiska leży głównie stres dziecka związany z wizytą u lekarza i samo w sobie nie wymaga ono żadnego leczenia. Rozpoznanie nadciśnienia białego fartucha dokonuje się na podstawie ABPM, czyli całodobowego ambulatoryjnego monitorowania ciśnienia tętniczego (dziecko przez 24 godziny nosi makiet i przypięte do pasa urządzenie, które w regularnych odstępach czasu dokonuje pomiarów).

Jak prawidłowo mierzyć ciśnienie u dziecka?

Polskie prawo nakazuje lekarzom rodzinnym oraz pediatrom dokonywać corocznych kontroli ciśnienia u swoich pacjentów, którzy ukończyli 2 rok życia. Pomijając ten fakt, z punktu widzenia rodzica dobrą praktyką jest jednak dokonywanie dodatkowych, częstszych pomiarów domowych. Jak tego dokonać? Oto kilka podstawowych wskazówek:

  • Mankiet musi być dobrany odpowiednio do wieku dziecka – balon mankietu powinien obejmować 80 do 100 procent obwodu ramienia, a jego szerokość powinna wynosić około 50 procent tegoż obwodu. Wykorzystanie mankietów przeznaczonych dla dorosłych może znacznie zaniż wynik.
  • Przed badaniem dziecko powinno siedzieć spokojnie przez 5 do 10 minut.
  • Pomiarów dokonuje u dziecka siedzącego z podpartymi na oparciu plecami, opartymi o podłoże stopami oraz prawym ramieniem podpartym na blacie stołu.
  • W celu poprawy dokładności otrzymywanych wartości dokonuje się serii 3 pomiarów w odstępach 1 do 2-minutowych i wyciąga się wartość średnią.
  • Zaleca się dokonywanie pomiarów na prawym ramieniu.
  • Zaleca się wykorzystywanie wyłącznie ciśnieniomierzy naramiennych – ciśnieniomierze nadgarstkowe charakteryzują się bowiem dużym zakresem błędu.

Podsumowując, nadciśnienie tętnicze nie jest wyłącznie chorobą dorosłych i może również dotykać dzieci, a co za tym idzie, także w tej grupie wiekowej, ważne są regularne, prawidłowo dokonywane pomiary.

Bibliografia:
Pediatria – Wanda Kawalec.
https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/lista/74591,pomiary-cisnienia-u-dzieci-zasady-sposoby-wykonywania-interpretacja

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.