Półpłynne stolce u niemowlaka to normalny objaw?

Większość młodych rodziców bardzo stresuje się wyglądem, konsystencją i zapachem kupek swoich maluchów. Ich szczególny niepokój zwracają półpłynne stolce. Co jednak na ten temat sądzą pediatrzy? Czy półpłynne stolce u niemowlaka mogą faktycznie być objawem groźnych chorób i wymagać pilnej konsultacji z lekarzem?

Wygląd kupek w pierwszych dniach życia malucha u dzieci karmionych mlekiem mamy

Wygląd, konsystencja i zapach kupek zmieniają się w ciągu pierwszych dni, miesięcy, a nawet lat życia malucha. W głównej mierze jest to uwarunkowane procesem dojrzewania przewodu pokarmowego dziecka oraz rozszerzaniem się jego jadłospisu. Po 6 miesiącu życia do diety malucha powinny być już wprowadzane pokarmy uzupełniające).

Pierwszy stolec malucha to tak zwana smółka. Noworodek oddaje ją zwykle najpóźniej w 3 dobie życia, co powinno być zanotowane w książęce zdrowia dziecka. 90% noworodków smółkę oddaje w pierwszej dobie po porodzie. Kupka ta ma smolistą lub ciemnobrunatną barwę, zawiera resztki śluzu i charakteryzuje się zwykle półpłynną konsystencją. Brak jej pojawienia się jest bardzo niepokojącym objawem i może świadczyć między innymi o mukowiscydozie, chorobie Hirschsprunga lub wrodzonym zarośnięciu okrężnicy.

Kolejne tygodnie życia malucha karmionego piersią to tak zwany okres stolców przejściowych. Kupki te charakteryzują się papkowatą, półpłynną konsystencją, żółtym kolorem oraz nieco kwaśnym zapachem. Obrazowo jest to porównywane do wyglądu lekko ściętej jajecznicy. W części przypadków stolce przejściowe opisuje się jako pieniste lub strzelające, co jest wynikiem jednoczesnego oddawania stolca i gazów jelitowych. Lekarze pediatrzy podkreślają, iż o ile maluch przybiera prawidłowo na masie, kupki takie nie są niczym niepokojącym. Ich występowanie z kolei tłumaczone jest głównie brakiem dojrzałości przewodu pokarmowego dzieci w tym wieku i dużą ilością laktozy zawartej w mleku matki. Okres stolców przejściowych kończy się zwykle około 1 miesiąca życia (u matki zanika siara), a kupki stają się bardziej spoiste.

półpłynne stolce u niemowlaka

Wygląd kupki u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym

U dzieci karmionych pokarmem sztucznym okres półpłynnych stolców może nie występować. Mleko modyfikowane ma tendencję do zagęszczanie kupek oraz redukcji liczby wypróżnień. Jest to w zupełności zjawisko prawidłowe i wynika ono z mniejszej zawartości cukrów w mieszankach. Co więcej, kupki dzieci karmionych sztucznie mają zwykle bardziej intensywny zapach, a ich kolor jest ciemniejszy. Stolce mogą przypominać gęste masło orzechowe.

Półpłynne stolce u starszych niemowlaków – kiedy należy udać się do lekarza pediatry?

Większa dojrzałość przewodu pokarmowego oraz brak siary w mleku matki sprawiają, iż półpłynne stolce u starszych niemowlaków zwykle zanikają. Duży wpływ ma na to również rozszerzanie jadłospisu malucha o pokarmy uzupełniające. Mięso oraz produkty zbożowe mają bowiem tendencje do zagęszczania stolców. Duże ilości warzyw, owoców oraz soków sprawiają z kolei, iż kupki są ciemniejsze i mniej spoiste.

Jeżeli pomimo upływu tygodni niemowlak nadal oddaje półpłynne stolce, to potrzebna jest konsultacja z lekarzem pediatrą. Szczególnie dotyczy to sytuacji, gdy mało spoistym kupkom towarzyszą inne niepokojące rodziców objawy. Spośród nich można wymienić brak prawidłowych przyrostów masy ciała. Dziecko powinno prawidłowo podwoić swoją masę urodzeniową po 5 miesiącach życia i potroić ją po pierwszym roku. Inne niepokojące symptomy to niechęć do jedzenia, oddawanie dużych ilości gazów, cuchnące kupki, wzdęcia brzuszka, czy też uporczywy płacz malucha po karmieniu i w trakcie.

Półpłynne stolce u niemowlaka – przyczyny

Półpłynne stolce u małych dzieci mogą pojawiać się w przebiegu różnych chorób. Nie wszystkie z nich występują z tą samą częstością. Spośród tych najczęściej spotykanych w gabinetach lekarzy pediatrów można wymienić:

  • Ząbkowanie. Pierwsze zęby mleczne wyrzynają się u maluchów zwykle około 4-6 miesiąca życia (najczęściej dolne jedynki). Cały proces objawia się zazwyczaj płaczliwością, nadmiernym ślinieniem, brakiem apetytu oraz rozdrażnieniem niemowlaka. U części dzieci ząbkowaniu towarzyszy również ponowne pojawienie się półpłynnych lub płynnych stolców.

A może nietolerancja lub alergia?

  • Nietolerancja laktozy (tak zwanego cukru mlecznego). Występuje ona u około 1,5% niemowlaków i prawie zawsze ma charakter wtórny do różnego rodzaju przebytych wcześniej infekcji pokarmowych. Jej istotą jest chwilowy, odwracalny niedobór enzymów odpowiedzialnych za trawienie laktozy. Wrodzona alaktazja (wrodzony, nieodwracalny brak enzymów rozkładających laktozę) jest chorobą bardzo rzadko spotykaną. Wśród objawów nietolerancji laktozy można wymienić płaczliwość malucha, nadmierne ulewania, wzdęcia, gazy oraz półpłynne lub płynne stolce. Co bardzo charakterystyczne, symptomy te występują zawsze po spożyciu produktów laktozowych i ustępują przy braku ich spożywania.
  • Alergie pokarmowe. Szacuje się, iż mogą one występować nawet u 6% niemowlaków. W 90% są wywoływane przez jeden czynnik – najczęściej są to białka mleka krowiego. Alergię taką określa się powszechnie mianem skazy mlecznej. Wśród objawów alergii występują bóle brzuszka przejawiające się nadmierną płaczliwością po posiłkach, wzdęcia, gazy oraz przewlekłe występowanie biegunek lub półpłynnych stolców. Jedynie u 3% dzieci z alergiami pokarmowi mogą występować ciężkie objawy uczuleniowe zagrażające życiu (na przykład wstrząs anafilaktyczny).
  • Infekcje pokarmowe. Najczęściej są wywoływane przez rotawirusy. Każdego roku z ich powodu do lekarza trafia blisko 700 tysięcy maluchów w całej Europie 87 tysięcy spośród nich wymaga hospitalizacji. Wśród objawów infekcji pokarmowej można wymienić przejściową nietolerancję laktozy, bóle brzuszka, rozdrażnienie, ulewania, półpłynne lub płynne stolce oraz gorączkę.

Półpłynne stolce u malucha nie zawsze muszą wiązać się z chorobą. W części przypadków mogą być one wyrazem dojrzewania przewodu pokarmowego malucha lub zmian poczynionych w jego jadłospisie. Niemniej jednak zawsze należy zachować czujność i każdy niepokojący objaw zgłaszać lekarzowi pediatrze.

Bibliografia:

Pediatria autorstwa Wandy Kawalec
Przewodnik dla rodziców. Pierwsze 2 lata życia dziecka. MP 2010 – Chybicka A., Dobrzańska A., Szczapa J., Wysocki J

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.