Po czym poznać, że dziecko będzie wysokie?

Ostateczny wzrost dziecka jest sumą uwarunkowań genetycznych (istnieje ponad 400 genów dziedziczonych po swoich przodkach, które wpływają na wzrost) oraz czynników środowiskowych wpływających na malucha w trakcie jego rozwoju (zwłaszcza stopień odżywienia). Co za tym idzie, wszelkie metody prognozowania wzrostu są obarczone pewnym błędem. Niemniej jednak, próby przewidzenia tego, czy dziecko będzie wysokie, są podejmowane zarówno przez samych rodziców, jak i przez lekarzy (zwłaszcza w przypadku chorób przebiegających z deficytami w tym zakresie). Zatem, co może wskazywać na to, iż nasz maluch będzie w przyszłości wysoki?

Co wpływa na ostateczny wzrost dziecka?

Jak już wspominaliśmy na wstępie, wzrost dziecka jest sumą uwarunkowań genetycznych (80 procent) oraz czynników środowiskowych (20 procent). O ile jednak na te pierwsze nie mamy większego wpływu, o tyle większość czynników zewnętrznych wpływających na malucha w trakcie jego rozwoju możemy w pewnym stopniu modyfikować. Zatem rodzice mogą zadbać o wzrost swojej pociechy poprzez:

• Dostosowaną do wieku oraz potrzeb dziecka dietę – dieta jest jednym z najważniejszych, po genach, czynnikiem determinującym wzrost dziecka. Wszelkie deficyty w tym zakresie, wcześniej czy później, odbiją się na zdrowiu oraz rozwoju malucha. Dotyczy to szczególnie deficytów jakościowych (niedobór pewnych witamin, minerałów oraz białek – dieta słabo zbilansowana), a dopiero w dalszej kolejności niedoborów ilościowych.
• Odpowiednią ilość snu – odpowiednio długi i głęboki sen jest niezbędny do prawidłowego uwalniania hormonu wzrostu (GH), który jest hormonem bezpośrednio wpływającym na procesy wzrostowe u dziecka (zapotrzebowanie to zmniejsza się wraz z wiekiem i dla nastolatków jest zbliżone do tego notowanego u dorosłych – średnio 7-8 godzin na dobę).
• Odpowiedni poziom aktywności fizycznej – codzienna dawka aktywności fizycznej jest istotnym czynnikiem wpływającym na prawidłowy przebieg procesów wzrastania u dziecka. Jej niedobory mogą odbić się zarówno na wzroście ostatecznym malucha, jak i jego stanie zdrowia.
• Unikanie silnych stresów – przewlekły, silny stres jest znanym od wielu lat czynnikiem wpływającym na zaburzenia wzrastania (stres może hamować wydzielanie hormonu wzrostu). Zjawisko takie określane jest mianem niskorosłości psychogennej i wiąże się dodatkowo ze zwiększonym ryzykiem zapadalności na depresję.

Jak prognozować wzrost ostateczny u dziecka?

Istnieje bardzo wiele metod pozwalających na przybliżone określenie wzrostu ostatecznego dziecka, a najprościej można tego dokonać z wykorzystaniem wskaźnika średniej wysokości rodziców (MPH). Oblicza się go w oparciu o następujący wzór:

Bez wątpienia, wskaźnik średniej wysokości rodziców jest przydatną i łatwo dostępną metodą prognozowania wzrostu ostatecznego dziecka. Należy jednak pamiętać, iż stanowi ona pewne uproszczenie oraz przybliżenie (margines błędu wynosi 8,5 cm w każdą ze stron) i w konkretnych przypadkach wymaga potwierdzenia innymi metodami. Najczęściej w tym celu wykorzystuje się wskaźnik wzrostu ostatecznego (PAH), który to oblicza się na podstawie wieku kostnego malucha oraz specjalnych tabel Bayleya i Pineau (metoda ta jest zarezerwowana dla ośrodków specjalistycznych).

Skoki wzrostowe – szansa na dogonienie rówieśników

Dzieci rosną w odmiennym tempie. Co za tym idzie, to że nasza pociecha jest najniższa w swojej klasie w szkole, wcale nie oznacza, że jest wzrost ostateczny, będzie również niewielki. Należy bowiem pamiętać, że istnieje zjawisko tak zwanych skoków pokwitaniowych (mają one miejsce około 11-13 roku życia u dziewczynek oraz 13-15 roku życia u chłopców i wiążą się z przyrostem 9 do 18 cm w skali roku), które charakteryzują się intensywnym wzrostem, a tym samym są szansą na dogonienie rówieśników. Ostateczne zakończenie wszelkich procesów wzrostowych następuje dopiero w wieku 21 lat u kobiet oraz 25 lat u mężczyzn, a wzrost osiągany w tym wieku jest uznawany za ostateczny.

Podsumowując, przyszły wzrost ostateczny dziecka niejednokrotnie spędza sen z powiek rodziców, szczególnie tych niskich. Na szczęście istnieją metody jego prognozowania, które w przybliżeniu mogą dać szansę odpowiedzi na nurtujące opiekunów malucha pytania o to, czy ich dziecko będzie wysokie.

Bibliografia:
Pediatria autorstwa Wandy Kawalec
Wiktora Degi “Ortopedia i rehabilitacja. Wybrane zagadnienia z zakresu chorób i urazów narządu ruchu dla studentów i lekarzy”