Owsiki u dzieci – objawy i sposoby leczenia

Owsiki u dzieci to częsta przypadłość typowa dla maluchów uczęszczających do żłobków czy przedszkoli.  Jest bardzo zaraźliwa i szybko przenosi się z jednego dziecka na drugie. Gdy zdiagnozuje się owsiki u dziecka, konieczne jest leczenie całej rodziny. Niestety problem lubi nawracać.

Jak rozpoznać, że maluch ma owsiki? I co robić, by się ich pozbyć?

Owsiki czyli co?

Owsiki to pasożyty, małe białe, wpoł-transparentne robaki o podłużnym kształcie należące do nicieni. Samce są trudno dostrzegalne, ale samicę można zobaczyć gołym okiem, ma około 1 cm długości i 4 mm szerokości. Samica owsika żyje do 30 dni, w tym czasie jednak może złożyć aż 11 tysięcy jaj.

Najgroźniejsze są jaja owsików, które powodują owsicę, zaliczaną do chorób brudnych rąk.

Jak dochodzi do zakażenia?

Zakażenie owsikami jest bardzo proste, a do zarażenia dochodzi szczególnie często w przypadku osłabionych dzieci, z mniejszą odpornością. Wystarczy, że przez układ oddechowy (wraz z kurzem) lub pokarmowy (np. przez pożywienie czy przedmioty) dostaną się do organizmu mikroskopijne jaja owsików.

Mogą one unosić się w powietrzu, gromadzić na przedmiotach codziennego użytku: klamkach, stołach, ręcznikach.  Siedliskiem owsików jest także odzież – zwłaszcza bielizna i piżamy, pościel, armatura łazienkowa, WC, szklanki, zabawki, lady kuchenne czy piaskownice. Jednak uwaga, owsików nie przenoszą zwierzęta domowe, czego często obawiają się rodzice.

Połknięte jaja przedostają się do jelita cienkiego i tam się wykluwają. Z jelita cienkiego larwy owsików przedostają się do jelita grubego. Dojrzewają i składają jaja w okolicy odbytu, skutkiem czego jest uporczywe swędzenie. Dziecko zaczyna się drapać i przenosi jaja na palcach do ust (cykl rozwojowy rozpoczyna się od nowa) oraz na inne przedmioty, zwiększając ryzyko zakażenia przez pozostałych domowników.

Owsiki mogą przebywać na różnych powierzchniach nawet 2-3 tygodnie, stąd walka z nimi jest naprawdę trudna.

Owsiki u dzieci: objawy

Intensywność objawów zależy od nasilenia choroby. W przebiegu owsicy może pojawić się jeden lub kilka poniższych symptomów:

• swędzenie w okolicy odbytu (szczególnie dotkliwe w nocy) o różnym natężeniu,
• niespokojny sen,
• bezsenność,
• moczenie nocne,
• pobudzenie nerwowe,
• u dziewczynek zakażenie może przenosić się do pochwy i powodować upławy,
• jeśli na skutek drapania pojawiają się rany, może wystąpić bakteryjne zakażenie skóry,
• zgrzytanie zębami,
• obgryzanie paznokci,
• brak apetytu,
• utrata wagi,
• bladość skory,
• widoczne robaki w okolicy odbytu (warto to sprawdzić na 2-3 godziny po zaśnięciu dziecka, delikatnie rozchylając pośladki dziecka),
• ból brzucha, nudności – nie zawsze,
• owsiki mogą (choć nie muszą) być widoczne w stolcu – wyglądają jak małe kawałki białej nitki, które żwawo się poruszają.

Jak diagnozuje się owsiki u dzieci?

By sprawdzić, czy problemem u dziecka są owsiki, warto obserwować malucha, oceniając, jak dziecko śpi, czy jest spokojne, a może nerwowe, często się wybudza i drapie po pośladkach. Kilka godzin po zaśnięciu, dobrze sięgając po latarkę, sprawdzić, czy między pośladkami nie widać małych robaczków. Podobny efekt można uzyskać, wykorzystując taśmę celofanową przyklejoną na odbytnicę, by w ten sposób umożliwić przyklejenie jaj owsików, które następnie można zobaczyć pod mikroskopem w laboratorium.

Najprostszym sposobem na zbadanie, czy dziecko ma problem z owsikami, jest wykonanie wymazu z odbytu w gabinecie lekarskim. W ten sposób udaje się stwierdzić 90% przypadków owsicy, niestety badanie musi być często powtarzane, nawet trzykrotnie.

W diagnostyce nie stosuje się badania kału, ponieważ stwierdzenie obecności owsików w ten sposób jest bardzo trudne. Można pobrać kał do badań w celu wykluczenia obecności innych pasożytów.

Doświadczony lekarz jest w stanie niemal ze 100% pewnością stwierdzić obecność owsików na podstawie przeprowadzonego wywiadu, zwłaszcza jeśli zna badane dziecko i ma możliwość zaobserwować zmian w jego wyglądzie i zachowaniu.

Co robić, by dziecko nie zaraziło się owsikami?

• dbaj o odporność dziecka (przeczytaj, jak to robić),
• ucz zasad higieny – zwracaj uwagę na częste i dokładne mycie rąk,
• dbaj, by dziecko miało krótko obcięte paznokcie,
• ucz, by maluch nie brał paluszków, zabawek, długopisów czy kredek do ust,
• systematycznie myj zabawki.

Jak leczy się owsiki u dzieci?

W celu pozbycia się owsików bardzo istotne jest, by leczeniu poddali się wszyscy domownicy. W zależności od przyjmowanego preparatu, terapię trzeba powtarzać co 7, 15 lub 20 dni.

Każdego dnia trzeba zmieniać dziecku piżamę i bieliznę. Na noc dziecko powinno mieć założone obcisłe majtki, by utrudnić drapanie. W tym samym celu należy krótko obcinać paznokcie.

Codziennie, najlepiej dwa razy dziennie myjemy pupę dziecka wodą z mydłem i smarujemy kremem, np. Sudocremem. Jeśli dziecko ma podrażnioną okolicę odbytu wykonujemy nasiadówki z kory dębu czy napary z rumianku.

Każdego dnia pierzemy i gotujemy ręczniki i ścierki kuchenne. Codziennie też wymieniamy ręczniki. Wskazana byłaby również codzienna zmiana pościeli. Meble i podłogi należy myć ciepłą wodą, po każdym sprzątaniu należy gotować użyte ścierki.

O zakażeniu owsikami warto powiadomić przedszkole, do którego uczęszcza dziecko. To istotne, bo brak takiej informacji może bardzo szybko doprowadzić do ponownego zakażenia i szybkiego roznoszenia owsicy wśród dzieci. W konsekwencji tego próba wygrania z pasożytami będzie oznaczać walkę z wiatrakami.