Pierwsza pomoc w oparzeniach termicznych. Pamiętaj o tych zasadach

Oparzenia termiczne powstają w wyniku uszkadzającego działania wysokiej temperatury na tkanki organizmu. Najczęściej dochodzi do nich w wyniku przypadkowego polania wrzątkiem lub długotrwałego oddziaływania na skórę promieni słonecznych. W tym drugim przypadku – tak zwane poparzenia słoneczne. W niewielkim odsetku przypadków oparzenia są również wynikiem działania substancji chemicznych, czy też porażenia prądem lub piorunem. Częstość oparzeń szacuje się na około 6-7/100 000 rocznie. Niemniej jednak przyjmuje się, iż prawie każdy człowiek doświadczy tego typu urazu przynajmniej raz w życiu. Zatem, jak powinna wyglądać pierwsza pomoc w oparzeniach termicznych? Jakie urazy termiczne są niebezpieczne i kiedy jest bezwzględnie konieczne wezwanie pogotowia ratunkowego?

Klasyfikacja oparzeń

Dokładna ocena rozległości i stopnia oparzenia jest bardzo trudna i lepiej pozostawić ją doświadczonym w takich kwestiach medykom. Mimo to warto mieć podstawową wiedzę na temat poszczególnych rodzajów oparzeń. Może to bowiem pozwolić wstępnie oszacować, jakie niebezpieczeństwo dla zdrowia lub życia niesie za sobą dany uraz termiczny.

W zależności od głębokości oparzenia wyróżniamy 3 lub 4 stopnie oparzeń.

W stopniu 1 oparzenie obejmuje jedynie powierzchowną warstwę skóry i charakteryzuje się czerwonym rumieniem oraz silnym bólem.

2 stopień oparzenia obejmuje pośrednią grubość skóry i oprócz rumienia i silnego bólu objawia się także pęcherzami.

Kolejny, 3 stopień oparzenia dotyczy już całej grubości skóry. Oparzona powierzchnia jest twarda i biaława. Z uwagi na uszkodzenia termiczne nerwów poszkodowany nie odczuwa bólu.

4 stopień oparzenia obejmuje głębsze struktury leżące pod powierzchnią skóry. Na ciele chorego widoczne są zwęglenia i martwica między innymi mięśni, ścięgien i kości.

Oprócz sklasyfikowania stopnia oparzenia ważne jest również procentowe oszacowanie powierzchni oparzonych tkanek.

Wyróżnia się 3 główne sposoby szacowania powierzchni oparzenia:

  1. Reguła dziewiątek – reguła ta zakłada, że powierzchnia poszczególnych części ciała stanowi odpowiednio 9% (głowa, kończyna górna prawa, kończyna górna lewa) lub 18% (kończyna dolna prawa, kończyna dolna lewa, plecy, tułów) całkowitej powierzchni ciała. Oparzenie krocza według tej reguły odpowiada w przybliżeniu oparzeniu 1% powierzchni.
  2. Reguła dłoni – według tej reguły otwarta dłoń odpowiada w przybliżeniu 1% powierzchni ciała. Przykładając dłoń do oparzonej powierzchni, można oszacować ile procent powierzchni ciała stanowi poparzony obszar. Dla przykładu powierzchnia brzucha to około 9 dłoni, a więc 9%.
  3. Reguła dziesiątek – stosowana jest w przypadku oparzeń u dzieci. Każda poparzona kończyna dziecka to 10% powierzchni ciała. Głowa, plecy i brzuch+klatka piersiowa to 20% oparzonej powierzchni ciała.

oparzenia

Oparzenia termiczne – kiedy dzwonić pod numer alarmowy?

Zwykle rany spowodowane oparzeniami termicznymi nie są bardzo rozległe i poważne. Najczęściej są one bowiem wynikiem przypadkowego polania wrzątkiem, dotknięcia gorącego żelazka, czy też poparzenia słonecznego. Warto jednak wiedzieć, jakie oparzenia powinny zaalarmować i kiedy konieczna jest bezwzględnie specjalistyczna pomoc. Tak więc pogotowie ratunkowe należy wezwać niezwłocznie w przypadku kiedy:

  • doszło do poparzenia połączonego z innym urazem,
  • poszkodowany jest nieprzytomny,
  • doszło do poparzenia twarzy lub szyi powodującego kłopoty z oddychaniem,
  • poparzeniu uległa okolica genitaliów lub oczy,
  • poparzenie utrudnia poruszanie się poszkodowanego,
  • doszło do poparzenia III stopnia (pacjent nie odczuwa już bólu),
  • powierzchnia oparzenia zajmuje powyżej 10% powierzchni ciała,
  • oparzeniu uległo dziecko.

Pierwsza pomoc w oparzeniach termicznych

Szybkie rozpoczęcie udzielania pierwszej pomocy w przypadku oparzeń termicznych może znacznie ograniczyć ich zasięg. Z tego też powodu warto wiedzieć, w jaki sposób robić to prawidłowo.
Tak więc postępowanie w oparzeniach termicznych powinno obejmować kilka następujących kroków:

  1. Jak najszybciej schłódź oparzone miejsce pod bieżącą wodą przez minimum 10 minut.
  2. W trakcie schładzania rozetnij odzież i odsłoń ranę oparzeniową.
  3. Jak najszybciej usuń z okolicy oparzenia kolczyki, pierścionki, bransoletki.
  4. Po schłodzeniu ranę osłoń opatrunkiem hydrożelowym lub luźnym jałowym opatrunkiem schładzającym
  5. Jeżeli to możliwe, postaraj się unieruchomić i osłonić oparzoną część ciała.
  6. Jeżeli u poszkodowanego wystąpią objawy wstrząsu takie jak blada i spocona skóra, pobudzenie psychoruchowe czy szybkie tętno – ułóż chorego na plecach i unieś jego nogi pod kątem 30 stopni. Natychmiast wezwij także specjalistyczną pomoc.

Dodatkowo warto zapewnić poszkodowanemu komfort termiczny (na przykład chronić przed wiatrem). Istotne jest również chronienie chorego przed wtórnymi urazami (mogącymi zajść na przykład wskutek jego pobudzenia).

Na koniec należy wspomnieć również o tym, czego absolutnie nie należy robić w przypadku oparzenia. Nigdy nie wolno odrywać odzieży przylgniętej do rany, przekłuwać pęcherzy i dotykać rany oparzeniowej. Pod żadnym pozorem nie wolno także polewać jej alkoholem lub smarować tłustymi maściami, kremami, pastami, czy też białkiem jaja kurzego. Warto pamiętać także, by nigdy nie zostawiać poszkodowanego bez nadzoru. Nawet na pozór niewielkie oparzenie może być bowiem bardzo groźne.

Słowem zakończenia, oparzenia termiczne są jednymi z najczęstszych oparzeń i zapewne większość ludzi doświadczy czy też doświadczyła ich przynajmniej raz w życiu. Z tego też powodu warto znać i umieć zastosować zasady pierwszej pomocy w urazach termicznych oraz wiedzieć, kiedy wezwać pomoc. Należy pamiętać również o tym, iż najważniejszą czynnością w przypadku oparzenia jest co najmniej 10-minutowe schłodzenie rany bod bieżącą wodą. Postępowanie takie zmniejsza dolegliwości bólowe oraz zapobiegnie pogłębianiu się oparzenia.

Bibliografia:
Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji 2015
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Polecane tematy