Omdlenia u dzieci – pierwsza pomoc, kiedy do lekarza

Szacuje się, iż około 30% dzieci w wieku 10-18 lat omdlało chociaż raz w życiu. W większości przypadków taka przemijająca utrata przytomności jest niegroźna. Niemniej jednak nagłe omdlenie może być również objawem chorób, które bezpośrednio zagrażają życiu lub zdrowiu. Zatem, czym właściwie są omdlenia u dzieci? Jakie są ich główne przyczyny oraz jak udzielić omdlałym maluchom pierwszej pomocy przedlekarskiej?

Omdlenia u dzieci – definicja i rozpoznanie

Omdlenie to krótkotrwała, samoistnie przemijająca utrata przytomności spowodowana nagłym zmniejszeniem mózgowego przepływu krwi. Omdleniu towarzyszy zanik napięcia mięśniowego, który objawia się nagłym osunięciem się malucha na ziemię. W wielu przypadkach prowadzi to do wtórnego do utraty przytomności urazu (zwłaszcza głowy). Omdlenie trwa zazwyczaj kilka sekund i towarzyszy mu spontaniczny i pełny powrót przytomności. Po całym incydencie dziecko może czuć się zagubione i nie w pełni świadome swojego stanu.

Omdleniu najczęściej towarzyszy tak zwany stan przedomdleniowy. Objawia się on zawrotami i bólami głowy, nudnościami, uczuciem duszności, zaburzeniami widzenia i słuchu. Otoczenie może obserwować u chorego bladość powłok, nadmierną potliwość oraz brak kontaktu wzrokowego i werbalnego.

omdlenia u dzieci

Omdlenia u dzieci – najczęstsze przyczyny

Omdlenia klasyfikuje się ze względu na ich przyczynę na kilka typów. U dzieci w 50-80% przypadków występują tak zwane omdlenia odruchowe (wazowagalne oraz sytuacyjne). U ich podłoża leżą najczęściej:

  • przedłużona, nieruchoma pozycja stojąca (na przykład podczas mszy w kościele lub szkolnego apelu) – odruchowo dochodzi do spadku ciśnienia tętniczego i zwolnienia tętna. Omdleniu w tym mechanizmie sprzyjają wysoka temperatura otoczenia, zaduch, czy też tłok,
  • silny emocjonalny dyskomfort – może on być wywołany strachem, stresem, bólem, drobnymi zabiegami medycznymi (zastrzyki, pobieranie krwi), widokiem krwi,
  • odwodnienie – w przebiegu przedłużającej się gorączki, wymiotów, czy też biegunki,
  • przedłużający się kaszel,
  • duży wysiłek fizyczny,
  • obfity posiłek,
  • defekacja – zwłaszcza przy współwystępujących zaparciach,
  • mikcja (oddawanie moczu),
  • gra na instrumentach dętych, śmiech, podnoszenie dużych ciężarów.

Omdlenia wazowagalne oraz sytuacyjne mogą występować u całkowicie zdrowych dzieci. Ich pojawienie się nie świadczy o jakichkolwiek patologiach układu sercowo-naczyniowego.

Do innych, rzadziej występujących u dzieci przyczyn omdleń należą choroby kardiologiczne (omdlenia kardiogenne). W ich przebiegu okresowym utratom przytomności towarzyszą również inne objawy. Spośród nich można wymienić męczliwość, duszność, sinicę, bóle w klatce piersiowej oraz nieprawidłowe EKG.

Omdlenia u dzieci – pierwsza pomoc przedlekarska

Omdlałe dziecko należy w miarę możliwości położyć na ziemi. Wskazane jest również uniesienie do góry jego nóg oraz rąk (tak zwana pozycja antywstrząsowa). Dziecko w tej pozycji należy utrzymywać około 2-3 minuty. Bardzo istotna jest również obserwacja malucha pod kątem występowania zaburzeń oddychania.

W przypadku maluchów, u których występują dopiero objawy stanu przedomdleniowego, również wskazane jest ich położenie na ziemi. W wielu przypadkach pozwala to na uniknięcie wtórnego do utraty przytomności urazu.

Samo omdlenie nie jest wskazaniem do wezwania pogotowia ratunkowego. Po pomoc należy zadzwonić w przypadku zaobserwowania drgawek, problemów z oddychaniem, czy też innych niepokojących objawów. Nie oznacza to oczywiście, że samo omdlenie nie wymaga kontaktu z lekarzem. Dziecko powinno być zbadane przez lekarza podstawowej opieki medycznej (lekarza rodzinnego) najlepiej jeszcze tego samego dnia.

Słowem zakończenia, krótkotrwała utrata przytomności może zdarzyć się nawet całkowicie zdrowemu dziecku. Nie należy jednak nigdy omdlenia bagatelizować. W niewielkim procencie przypadków u jego podłoża może bowiem leżeć groźna patologia.

Bibliografia:
Omdlenia u dzieci – dr n. med. Jolanta Oko-Łagan,
Utrata przytomności – lek. med. Tomasz Madej
Pediatria pod redakcją Prof. Wandy Kawalec
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.