Odwodnienie i jego objawy u dziecka

Niezwykle ważnym tematem, który pragniemy poruszyć,  szczególnie w kontekście nadchodzących wakacji i często występujących w tym okresie upałów, jest odwodnienie u dzieci i jego objawy. Choć zwykle występuje ono jako następstwo wymiotów lub biegunki, to należy pamiętać, że również niewystarczające nawodnienie w okresach wysokich temperatur może do niego doprowadzić. Kluczowe w przypadku odwodnienia jest to, aby umieć rozpoznać je w porę, gdy nie jest jeszcze bardzo poważne, oraz by jak najszybciej rozpocząć właściwe nawadnianie. My dzisiaj pragniemy przedstawić naszym Czytelnikom, po czym rozpoznać, że dziecko jest odwodnione, natomiast po informacje na temat nawadniania u najmłodszych zapraszamy tutaj.

Odwodnienie u dziecka – najważniejsze informacje w pigułce

Odwodnienie jest stanem, w którym organizm nie posiada wystarczającej ilości płynów (wody) potrzebnej do jego właściwego funkcjonowania. Dzieje się to w następstwie zwiększonej utraty lub zbyt małej podaży płynów, albo bardzo często (np. w przypadku wymiotów) obu tych przyczyn. Szczególnie często ma to miejsce w przypadku nieżytów żołądkowo-jelitowych (utrata płynów przez przewód pokarmowy), cukrzycy (wymuszona diureza i utrata wody z moczem), a także w wyniku poparzeń (utrata płynów przez skórę). Zwykle odwodnienie rozpoznawane jest na dość wczesnym etapie, a szybko wprowadzona płynoterapia nie dopuszcza do rozwinięcia powikłań, jednak należy pamiętać, że w cięższych przypadkach może ono stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka.

odwodnienie u dziecka

Objawy odwodnienia u dziecka – po czym je rozpoznać?

Aby lepiej zrozumieć, dlaczego temat odwodnienia u najmłodszych jest taki ważny, należy wiedzieć, że dzieci mają większe zapotrzebowanie na wodę niż dorośli, ponieważ ich organizmy zawierają jej aż 15% więcej (zawartość wody w ciele malucha może wynosić nawet 75%), a także łatwiej tracą ją przez stosunkowo dużą powierzchnię swojego ciała. Dodatkowo najmłodsi często zapominają o piciu, co w połączeniu z ich ogromną ruchliwością przyczynia się do ich większego narażenia na odwodnienie, które rzeczywiście zdarza się u dzieci dosyć często. Aby temu zapobiec, należy dbać o prawidłowe nawadnianie oraz kontrolę jego stanu, tak aby w porę móc wychwycić objawy świadczące o odwodnieniu, do których należą:

  • Zmiana zachowania – w  przypadku odwodnienia dzieci stają się zwykle mniej aktywne, bardziej senne, apatyczne, a niekiedy także marudne i rozdrażnione.
  • Zmniejszona diureza – innymi słowy rzadkie lub skąpe oddawanie moczu. Czasem parametr ten jest trudny do oceny w przypadku jednoczesnego oddawania moczu i stolca, co dzieje się zwykle u najmłodszych maluchów, które nie kontrolują jeszcze całkowicie tych procesów fizjologicznych.
  • Wzmożone pragnienie – łapczywe picie płynów szczególnie niezwiązane z aktywnością fizyczną lub wysokimi temperaturami może świadczyć o odwodnieniu.
  • Utrata masy ciała – ten parametr jest szczególnie istotny w przypadku najmłodszych maluchów. Ubytek masy ciała jest dla lekarzy doskonałą wskazówką przy diagnostyce odwodnienia, dlatego, jeśli rodzic ma możliwość zważenia dziecka zaraz po zauważeniu jakichś niepokojących objawów np. infekcyjnych, to powinien to zrobić. Znajomość procentu ubytku masy ciała malucha, z uwagi na niespecyficzność innych objawów odwodnienia, jest w tej grupie wiekowej najczulszym wskaźnikiem.
  • Zapadnięte ciemiączko – w przypadku odwodnienia noworodków i niemowląt ciemię nie znajduje się w poziomie czaszki, lecz jest lekko wklęsłe, zapadnięte.
  • Zapadnięte gałki oczne – można zauważyć zmianę w wyglądzie dziecka: sprawia wrażenie zmęczonego i niewyspanego, a jego rysy twarzy ulegają wyostrzeniu.
  • Suche błony śluzowe i skóra – najczęściej widać to w obrębie jamy ustnej: spierzchnięte, popękane usta, suche błony śluzowe policzków i język, mała ilość śliny. Skóra na ciele jest sucha i mniej elastyczna, a złapana pomiędzy dwa palce np. na brzuchu, nie rozprostowuje się natychmiast, ale stopniowo, dopiero po chwili („stojący fałd skórny”).
  • Płacz bez łez – „suchy” płacz jest objawem, który zawsze powinien zaniepokoić rodziców, w każdej grupie wiekowej.
    Do innych objawów w przebiegu odwodnienia należą także: bóle głowy i zaburzenia koncentracji, przyspieszenie akcji serca i oddechu, utrudniona mowa, skurcze i bóle mięśni, wycieńczenie, omdlenia i drgawki.

Stopnie odwodnienia

Przed wdrożeniem odpowiedniego leczenia lekarz na podstawie obecności i nasilenia powyższych objawów ocenia, w jakim stopniu maluch jest odwodniony. Wyróżniamy trzy stopnie ciężkości odwodnienia: minimalne (<3% masy ciała), lekkie i umiarkowane (3-9% masy ciała) i ciężkie (>9% masy ciała).

W celu oceny stopnia odwodnienia lekarz stosuje badanie takich objawów klinicznych jak: wydłużony czas powrotu włośniczkowego, nieprawidłowy tor oddychania oraz zmniejszona elastyczność skóry („stojący” fałd skórny).

Choć na szczęście do ciężkiego odwodnienia dochodzi rzadko, to mimo wszystko warto wiedzieć, jak wyglądają objawy odwodnienia, aby dzięki znajomości tych symptomów móc w porę zareagować i nie doprowadzić do jego dalszego pogłębienia, które może wymagać interwencji lekarzy.

Odwodnienie, a szpital – kiedy konieczna jest hospitalizacja?

Całe szczęście w większości przypadków odwodnienie można bezpiecznie leczyć w domu za pomocą doustnego nawadniania odpowiednimi preparatami wedle zaleceń lekarza. Niekiedy jednak stan dziecka może być na tyle poważny, że konieczna będzie jego hospitalizacja i zastosowanie płynoterapii dożylnej. Wskazaniami do hospitalizacji w przypadku ciężkiego odwodnienia jest:

  • Ciężkie odwodnienie (>9% masy ciała)
  • Wstrząs
  • Zaburzenia neurologiczne (np. drgawki, zaburzenia świadomości)
  • Nieustępujące wymioty lub wymioty treścią żółciową
  • Nieskuteczne nawadnianie doustne
  • Podejrzenie schorzenia wymagającego interwencji chirurgicznej
  • Brak możliwości bezpiecznego leczenia w warunkach domowych i odbywania wizyt kontrolnych.

Ocena nawodnienia dziecka przez rodziców jest bardzo ważna nie tylko w kontekście chorobowym, ale także prawidłowego funkcjonowania. Woda jest niezbędna do właściwej pracy każdego organizmu, a maluchy z uwagi na to, że mają jej w swoim ciele nawet 75%, są szczególnie narażone na odwodnienie i bardziej wrażliwe na jej braki. Dzieci w ferworze zabawy całkowicie zapominają o piciu, dlatego rolą rodzica jest przypominanie o nawadnianiu oraz dopilnowanie, aby rzeczywiście miało to miejsce. Pamiętajmy również, że przykład idzie z góry, dlatego dbając o prawidłowe nawodnienie dziecka, dbajmy również o własne, tak aby maluch, widząc to, chciał naśladować nas w tym zdrowym nawyku.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Nina, studentka ostatniego roku kierunku lekarskiego, szczególnie zainteresowana tematyką onkologii, badań obrazowych oraz radiologii pediatrycznej. Pisaniem artykułów o tematyce medycznej zajmuję się, aby poszerzać wiedzę i świadomość pacjentów dotyczącą chorób, z którymi mogą się kiedyś zmierzyć lub też właśnie z nimi walczą, ponieważ wierzę, że największe efekty przynosi terapia oparta na partnerstwie. Wyedukowany pacjent lepiej potrafi dbać o swoje zdrowie oraz często dzięki odpowiedniej wiedzy zgłasza się do lekarza już na wczesnym etapie choroby.Wtedy też lepiej rozumie on samą istotę choroby, a dzięki wzajemnej współpracy lekarz i pacjent wspólnie mogą opracować najlepszy plan działania, gdyż właśnie taka relacja przynosi zwykle najlepsze efekty.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.