Odruchy u noworodka – po co są i kiedy zanikają?

Odruchy u noworodka to umiejętności, z którymi rodzą się zdrowe dzieci. Ich ocena i monitorowanie niesie ważne wiadomości dotyczące rozwoju. Natomiast sama ich obecność budzi zasłużony podziw. Okazuje się bowiem, że już w pierwszym dniu życia maluszek posiada wszystko, co potrzebne, by przypełznąć do piersi, uchwycić brodawkę, ssać i mocno trzymać się rodzica. Odruchy są właśnie po to – by ułatwić noworodkowi pierwsze tygodnie życia.

Odruchy u noworodka: odruch Moro

Odruch ten zazwyczaj pojawia się na skutek zaskoczenia (choć niektóre dzieci mogą go doświadczać bez większego powodu) wynikającego z hałasu, nagłego ruchu, poczucia spadku (gdy dziecko jest gwałtownie podnoszone, odkładane, itd).

Jak wygląda odruch Moro?

Dziecko gwałtownie wyrzuca ręce do góry i na bok, otwiera z reguły mocno zaciśnięte pięści, a następnie doprowadza ramiona i pięści blisko ciała, tak jakby chciał się przytulić. Wszystko trwa około kilka sekund. Odruchowi może towarzyszyć przyspieszenie oddechu, szybsze bicie serca, wzrost ciśnienia krwi.

Odruch zazwyczaj wygasa, gdy dziecko ma około 6 tygodni i przyzwyczaja się do życia poza łonem mamy, czuje się bardziej bezpiecznie, jednak ostatecznie odruch Moro wygasa około 4-6 miesiąca życia.  Jeśli odruch się utrzymuje i mimo mijających tygodni jest silny, jest to sygnał, że dziecko jest ciągle w gotowości, pobudzone, zestresowane.

Odruchy u noworodka: odruch szukania

Odruch szukania jest obecny u dziecka do 3-4 miesiąca życia maluszka. Pojawia się po dotknięciu policzka, na skutek czego dziecko odwraca głowę w stronę rodzica lub opiekuna i otwiera usta, wysuwa język w geście poszukania pokarmu.

Gdy odruch nie wycisza się, skutkiem jest nadwrażliwość okolic ust, policzka, a także nieumiejętność kontrolowania aparatu mowy.

Odruchy u noworodka: odruch ssania

Odruch ssania można wyzwolić na wiele sposobów – podając pierś, butelkę, a nawet palec – wtedy dziecko pokazuje, w jaki sposób i jak silnie potrafi ssać.

Odruch ssania jest szczególnie silny w pierwszych tygodniach życia (nic dziwnego – maluszek doskonalił go już w okresie płodowym, ustawicznie przygotowując się do ssania i połykania – tym samym odżywiania), wygasa około 2-4 miesiąca życia, w kolejnych miesiącach potrzeba ssania nie jest tak duża, ale na pewno działa kojąco na dziecko.

Odruchu u noworodka: odruch pełzania

Odruchu pełzania można doświadczyć już w pierwszych minutach życia, gdy noworodek położony na brzuchu mamy jest w stanie dopełznąć do jej piersi – wszystko to czyniąc instynktownie. To kolejny dar od natury umożliwiający maluszkowi przetrwanie i zadbanie o własne potrzeby.

Odruch chwytny

Niewielka dłoń dziecka zdumiewa swoją siłą. Wystarczy włożyć w niej palec lub jakiś przedmiot, by maluch mocno zacisnął paluszki. Uścisk jest tak silny, że może utrzymać dziecko podniesione do góry. Odruch chwytny zanika około 3-6 miesiąca życia dziecka.

Odruch kroczenia

Noworodek trzymany przez lekarza pod paszkami, gdy czuje pod stopami podłoże, zaczyna kroczyć, tak, jakby potrafił chodzić w chwili porodu. Odruch ten nie ma nic wspólnego z właściwym chodzeniem, zanika po około dwóch miesiącach, a maluszek w swoim czasie musi uczyć się chodzić „na nowo”.

To najważniejsze odruchy noworodka. Niektórzy rodzice próbują sprawdzać ich obecność na własną rękę, w domu. Lepiej jednak tego nie robić. To lekarz tuż po porodzie i w trakcie wizyt w przychodni ocenia, czy odruchy są obecne, czy zanikają i czy proces ten przebiega prawidłowo.