Nie mogę zajść w ciążę. Jakie badania powinnam wykonać?

Problem niepłodności dotyczy aż 15 do 20% par w wieku rozrodczym. W skali naszego kraju daje nam to 1 do 1,5 miliona par, które mają problem z poczęciem potomstwa. Gdzie leży przyczyna? W 35% przypadków za niepłodność pary odpowiada mężczyzna, w 35% kobieta, w 10% kobieta i mężczyzna jednocześnie. W 20% przyczyna jest niemożliwa do określenia. Zatem, czym jest dokładnie niepłodność żeńska i jakie badanie powinna wykonać pacjentka, która ma problem z zajściem w ciążę?

Jaka jest definicja niepłodności żeńskiej?

Światowa organizacja zdrowia (WHO) definiuje niepłodność jako niemożność posiadania własnego potomstwa, pomimo regularnego współżycia (3-4 w tygodniu) przez okres 1 roku. Definicja ta wyklucza stosowanie jakichkolwiek środków antykoncepcyjnych. Co warte jeszcze zaznaczenia, niepłodność należy rozumieć, jako niemożność zajścia w ciążę. A także jako niemożność donoszenia ciąży i urodzenia żywego dziecka.

nie mogę zajść w ciążę

Jakie są jej najczęstsze przyczyny niepłodności żeńskiej?

Żeński układ rozrodczy jest bardzo skomplikowany, a na drodze do posiadania własnego potomstwa może stać wiele przeszkód. Spośród najczęstszych przyczyn niepłodności żeńskiej można wymienić następujące grupy zaburzeń:

  • Przyczyna jajnikowa – w tej grupie mieszą się wszystkie zaburzenia owulacji (jajeczkowania) bez względu na ich podłoże. Co warte zaznaczenia, różnego rodzaju nieprawidłowości hormonalne, które zaburzają proces dojrzewania i uwalniania komórki jajowej są stwierdzane u 25% pacjentek diagnozowanych w kierunku niepłodności. Spośród tych ostatnich najczęściej w literaturze wymienia się PCOS. A także niedobory masy ciała, nadmierny stres, czy też zaburzenia gospodarki tarczycowej.
  • Przyczyna jajowodowa – odpowiada za 30-35% przypadków żeńskiej niepłodności. W grupie nieprawidłowości jajnikowych mieszczą się zaburzenia rozwojowe, stany zapalne (90% zakażeń to chlamydioza) oraz anomalie funkcjonalne.
  • Przyczyna maciczna – najczęściej u podłoża niepłodności macicznej leżą mięśniaki, które stwierdza się nawet u 25-40% kobiet w okresie rozrodczym. Do innych nieprawidłowości macicy, które mogą zaburzać płodność, należą zrosty wewnątrzmaciczne (powikłanie CC lub łyżeczkowania jamy macicy) oraz wady rozwojowe. Te ostatnie występują u około 1% kobiet i odpowiadają za 12% przypadków poronień nawykowych (3 i więcej poronień).
  • Przyczyna szyjkowa – u części pacjentek stwierdza się w śluzie przeciwciała skierowane przeciwko plemnikom. Do innych przyczyn z tej grupy można zaliczyć wady wrodzone oraz stany zapalne.
  • Przyczyna immunologiczna – stanowi bardzo rzadką przyczynie niepłodności.

Co warte zaznaczenia, u części pacjentek może współistnieć jednocześnie kilka przyczyn niepłodności. Nierzadkim przypadkiem jest jednoczesne występowanie pozapalnej niedrożności jajników oraz zaburzeń owulacji.

Niepłodność żeńska – diagnostyka

Schemat badań u kobiet diagnozowanych w kierunku niepłodności obejmuje wywiad oraz szereg badań laboratoryjnych, obrazowych i czynnościowych. Spośród nich największą rolę odgrywają:

  • Wywiad lekarski – w wielu przypadkach pozwala on na postawienie wstępnej diagnozy i znaczne ograniczenie ilość badań dodatkowych. Podczas wywiadu bardzo ważne jest zwrócenie uwagi na wiek pacjentki (optymalny okres rozrodu przypada między 20 a 24 rokiem życia), choroby przebyte w dzieciństwie oraz przebyte zapalenia narządów płciowych (na przykład chlamydioza). Nie mniej ważne jest także uzyskanie informacji o diecie chorej, warunkach socjoekonomicznych oraz stanie psychicznym i stresach.
  • Badania ogólne – zaliczamy tutaj pomiar ilości tkanki tłuszczowej, masy ciała, wzrostu, określenie wskaźnika BMI oraz podstawowe oznaczenia laboratoryjne. Spośród tych ostatnich najważniejsze wydają się markery mówiące o gospodarce tarczycowej.
  • Badanie ginekologiczne – w jego skład wchodzi podstawowe badanie ginekologiczne zewnętrze i wewnętrzne oraz cytologia i badanie bakteriologiczne pochwy i śluzu szyjkowego. Na tym etapie diagnostyki bardzo przydatne może być ocena ultrasonograficzna wewnętrznych narządów płciowych.
  • Ocena cyklu miesiączkowego – w jej ramach należy ocenić podawane przez pacjentkę objawy jajeczkowania (ból podczas owulacji odczuwa jedynie 20-30% zdrowych kobiet). Niemniej ważne są pomiary podstawowej temperatury ciała (dla jajeczkowania charakterystyczny jej skok temperaturowy), badanie śluzu oraz badania hormonalne (między innymi FSH, LH, progesteron, prolaktyna).
  • Badania macicy, jajowodów i miednicy mniejszej – do te grupy badań zalicza się histerosalpingogarfię, czyli radiologiczną ocenę kanału szyjki, macicy oraz jajowodów po podaniu środka kontrastowego. Co warte zaznaczenia, polskie prawo dopuszcza wykonywanie tego badanie tylko w pierwszej fazie cyklu. Nowszą i dokładniejszą metodą diagnostyczną jest histeroskopia, czyli wziernikowanie jamy macicy za pomocą giętkiego endoskopu wsuwanego przez pochwę.

Słowem zakończenia, niepłodność jest jednym z wiodących problemów zdrowotnych w Polsce, jak i w innym krajach rozwiniętych. Na szczęście, każdego roku pojawiają się one metody diagnostyczne i lecznicze, które pozwalają niepłodnym parom mieć własne potomstwo.

Bibliografia:
Ginekologia. Podręcznik dla położnych, pielęgniarek i fizjoterapeutów pod redakcją Tomasza Opali.
Ginekologia i położnictwo pod redakcją Grzegorza H. Bręborowicza.
Problem niepłodności wśród kobiet i mężczyzn – epidemiologia, czynniki ryzyka i świadomość społeczna – Magdalena Koperwas, Magdalena Głowacka.

 

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.