Nawracające ZUM-y u dzieci – czy mogą doprowadzić do niewydolności nerek?

Zakażenia układu moczowego (ZUM) są jednymi z najczęstszych infekcji bakteryjnych u dzieci. Szacuje się, iż cierpi na nie 3,7% chłopców oraz 2% dziewczynek w pierwszym rok życia. U 30% spośród chorych stwierdza się zakażenia nawrotowe. Zatem, jak objawiają się ZUM-y u dzieci? Jakie są konsekwencje nawracających zakażeń?

Zakażenie układu moczowego u dzieci – objawy

Objawy ZUM są uzależnione od wieku dziecka oraz lokalizacji zakażenia. Obraz kliniczny jest najmniej charakterystyczny u najmłodszych dzieci (niemowlęta). Objawami ZUM u maluchów mogą być bóle brzucha, brak apetytu oraz nadmierna płaczliwość i niepokój. Te ostatnie objawy są szczególnie zauważalne podczas oddawania przez dziecko moczu. Dosyć częste są również gorączka, nadmierna senność, wymioty, czy też biegunka. Co warte zaznaczenia, każdy epizod niewyjaśnionej gorączki powinien skłonić rodziców do wykonania u malucha badania ogólnego moczu. Dopuszczalne jest również wykonanie jednego z szybkich testów paskowych. Pozwala to na potwierdzenie ZUM u 5-7% maluchów z temperaturą powyżej 38 stopni i nawet 16% z temperaturą powyżej 39.

Starsze dzieci z ZUM zgłaszają najczęściej objawy dyzuryczne. Należą do nich bolesne parcie na mocz, pieczenie i ból podczas oddawania moczu, czy też moczenie. Dosyć częste są również złe samopoczucie, gorączka, nudności, wymioty, czy też biegunka. W przypadku zajęcia górnych dróg moczowych charakterystyczna jest gorączka oraz bolesność okolicy lędźwiowej. Dla wszystkich grup wiekowych częsta jest zmiana właściwości moczu. Najczęściej staje się on mętny i ma bardzo nieprzyjemny, amoniakowy zapach.

Nawracające zakażenia układu moczowego u dzieci – czynniki predysponujące

Nawracające zakażenie układu moczowego u dzieci rozpoznaje się w kilku przypadkach. Należą do nich 3 lub więcej epizodów ZUM w dolnych drogach oraz 2 lub więcej epizodów ZUM w górnych drogach. Rozpoznanie nawracających zakażeń jest również uzasadnione, gdy u malucha stwierdzono 1 epizod ZUM w górnych drogach i 1 lub więcej epizodów w dolnych. Nawroty są obserwowane u 8–30% dzieci i dotyczą w większym odsetku dziewczynek. Tłumaczy się to krótszą niż u chłopców cewką moczową oraz bliższą odległością ujścia cewki od odbytu.

nawracające zumy

Jednym z najistotniejszych czynników ryzyka wystąpienia ZUM u dziecka jest przebyty wcześniej epizod zakażenia dróg moczowych. Spośród innych stanów, które predysponują do infekcji, można wymienić:

  • obecność wady wrodzonej układu moczowego,
  • nieprawidłowy wynik badania USG układu moczowego w wywiadzie,
  • obciążony wywiad rodzinny (chorujący na ZUM rodzice lub rodzeństwo),
  • obciążony wywiad w kierunku wad wrodzonych układu moczowego,
  • zaburzenia oddawania moczu (na przykład moczenie lub zbyt rzadkie mikcję),
  • zaburzenia wydalania pod postacią zaparć lub nietrzymania stolca – mogą być stwierdzane nawet u 40% maluchów z pierwszym i kolejnym epizodem ZUM.

Zakażenia układu moczowego u dziecka – postępowanie

Zakażenia układu moczowego są w przeważającej większości infekcjami bakteryjnymi. W ponad 80% przypadków czynnikiem etiologicznym jest pałeczka jelitowa (E. coli). Z tego też powodu leczenie ZUM polega w głównej mierze na podaży antybiotyków. W przypadku maluchów poniżej 3 miesiąca życia wskazana jest hospitalizacja i podaż leków dożylnie. W przypadku dzieci starszych wskazania do przyjęcia do szpitala są zależne od możliwości leczenia ambulatoryjnego. Decydujący jest stan dziecka i możliwość podaży antybiotyków drogą doustną. Leczenie jest prowadzone zazwyczaj 7-10 dni w przypadku infekcji górnych dróg i 3-5 dni w przypadku dolnych.

Pierwszy epizod ZUM u dziecka jest zawsze wskazaniem do przeprowadzenia diagnostyki układu moczowego. Polskie Towarzystwo Nefrologii Dziecięcej zaleca wykonanie USG u każdego malucha z zakażeniem układu moczowego w pierwszych dwóch latach życia. Badanie to jest bezpieczne i pozwala na wykluczenie większości anatomicznych i czynnościowych nieprawidłowości w układzie moczowym.

Spośród innych badań można wymienić cystouretrografię mikcyjną. Jest ona wskazana u dzieci z nawracającym ZUM oraz pierwszym, ale nietypowym w przebiegu epizodem zakażenia. Badanie wykazuje dużą czułość w rozpoznawaniu odpływu pęcherzowo-moczowodowego (OPM). Wczesne wykrycie OPM jest bardzo istotne, gdyż schorzenie to wiąże się dużym ryzykiem uszkodzenia nerek (nawet 41-procentowe ryzyko powstawania blizn w nerkach).

Nawracające ZUM szczególnie współwystępujące z wadami układu moczowego są czynnikiem ryzyka uszkodzenia nerek. Stąd też u dzieci tych zaleca się leczenie przyczynowe nieprawidłowości anatomicznych układu moczowego. W części przypadków wskazana jest również antybiotykoterapia profilaktyczna (zwłaszcza w pierwszych dwóch latach życia dziecka). Polega ona na stałym przyjmowaniu antybiotyków w mniejszych dawkach. Celem takiego postępowania jest zmniejszenie prawdopodobieństwa kolejnych epizodów ZUM.

Słowem zakończenia, zakażenia układu moczowego mogą uszkadzać nerki. Szczególnie dotyczy to ZUM nawracających i lokalizujących się w górnym odcinku dróg moczowych. Stąd też bardzo istotne jest wczesne wykrywanie zakażeń, ich leczenie oraz eliminowanie czynników ryzyka nawrotów.

Bibliografia:

Zalecenia Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej (PTNFD) dotyczące postępowania z dzieckiem z zakażeniem układu moczowego

Zakażenia układu moczowego u dzieci – prof. dr hab. med. Jacek A. Pietrzyk

Pediatria pod redakcją Prof. Wandy Kawalec

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Polecane tematy