Najczęstsze niedobory witaminowe u dzieci

Dieta wielu dzieci jest uboga w witaminy i minerały niezbędne do ich prawidłowego rozwoju. Za taki stan rzeczy odpowiadają między innymi ograniczona dostępność do nieprzetworzonej żywności, zanieczyszczenie środowiska, czy też nieprawidłowe wzorce żywieniowe prezentowane przez rodziców. Zatem, jakie są najczęstsze niedobory witaminowe u dzieci? W jaki sposób objawiają się takie deficyty?

najczęstsze niedobory żywieniowe u dzieci

Witamina D – funkcja i objawy niedoboru

Witamina D pełni w organizmie niezwykle wiele niezbędnych funkcji. Spośród nich można wymienić wpływ na gospodarkę wapniowo-foforanową, układ odpornościowy, czy też nerwowy oraz mięśniowy. Co więcej, liczne badania donoszą o pozytywnym wpływie witaminy D na zmniejszenie ryzyka chorób autoimmunologicznych (na przykład cukrzycy typu I) oraz nowotworów (głównie sutka, jelita grubego oraz prostaty u mężczyzn).

Najgroźniejszym skutkiem znacznego niedoboru witaminy D w populacji pediatrycznej jest rozwój krzywicy. Choroba najczęściej rozwija się u maluchów pomiędzy 3 a 18 miesiącem życia i objawia się różnego rodzaju deformacjami kostnymi. Spośród nich można wymienić między innymi poszerzenie obrysów nadgarstków, kolana koślawe lub szpotawe, opóźnione zarastanie ciemiączek, rozmiękanie kości potylicy, czy też uwypuklenie guzów czołowych. Co więcej, na niedobory witaminy D mogą również wskazywać drażliwość, brak apetytu, zaparcia, opóźnienie wzrastania, bóle kości, osłabienie siły mięśniowej, czy też zwiększona podatność na infekcję.

Witamina D – zasady suplementacji w różnych grupach wiekowych

Około 90% witaminy D jest syntezowane w skórze pod wpływem promieniowania słonecznego UVB. Pozostałe 10% stanowi witamina D dostarczana wraz z pożywieniem (bogate w witaminę D3 są między innymi tłuste ryby morskie oraz tłuszcze zwierzęce). Co warte jednak zaznaczenia, w naszym kraju w okresie od października do marca nie ma optymalnych warunków pogodowych do skórnej syntezy witaminy D na odpowiednim poziomie.

Jeśli chodzi o dokładne zasady suplementacji witaminy D w populacji pediatryczne, to prezentują się one w następujący sposób:

  • maluchy do 6 miesiąca życia – 400 IU/dobę w przypadku dzieci karmionych piersią i 400 IU/dobę (suplementacja + dieta) w przypadku dzieci karmionych sztucznie,
  • maluchy w drugim półroczu życia – 400-600 IU/dobę w zależności od ilości witaminy D dostarczanej w diecie. Konieczne jest dokładne zaznajomienie się z etykietą podawanych dziecku preparatów mleka modyfikowanego.
  • noworodki urodzone przedwcześnie – dawka 400-800 IU/dobę do momentu osiągnięcia przez nie skorygowanego wieku 40. tygodnia ciąży. Zalecane dawki witaminy D w tej grupie na późniejszych etapach życia są tożsame do tych zalecanych maluchom donoszonym,
  • dzieci i nastolatki do 18 roku życia z prawidłową masą ciała – 600-1000 IU/dobę w okresie od września do kwietnia. Dopuszczalna jest całoroczna suplementacja w przypadku dzieci spędzających małą ilość czasu na słońcu,
  • dzieci i nastolatki do 18 roku życia z otyłością – zalecana dawka suplementacja witaminy D to 1200 do 2000 IU/dobę.

Co warte jeszcze zaznaczenia, witamina D (podobnie, jak witaminy A, E i K) jest rozpuszczalna w tłuszczach. Oznacza to, iż celem osiągnięcia jej najlepszej przyswajalności konieczne jest podawanie preparatów ją zawierających podczas spożywania posiłków tłuszczowych.

Witaminy z grupy B – objawy niedoborów u dzieci

Istnieje wiele witamin zaliczanych do grupy witamin B. Niedobory każdej z nich objawiają się w nieco innych sposób. Tak więc na deficyty w zakresie konkretnych witamin z grupy B mogą wskazywać następujące symptomy:

  • witamina B1 – jej niedobory skutkują głównie osłabieniem, zmęczeniem, zaburzeniami pamięci i koncentracji, a nawet depresją. U części pacjentów obserwuje się także utratę apetytu, nudności, wymioty, biegunkę oraz niecharakterystyczne bóle brzucha,
  • B2 – jej niedobory skutkują pogorszeniem ostrości wzroku, łatwym męczeniem się oczu, wypadaniem włosów. Dodatkowo problemami z koncentracją, zajadami, czy też zapaleniem czerwieni wargowej i błony śluzowej jamy ustnej,
  • witamina B3 – niewielkie jej niedobory głównie skutkują obniżoną tolerancją zimna. Znaczne deficyty prowadzą do pelagry, która objawia się zapaleniem skóry, biegunką oraz otępieniem.
  • B5 – jej niedobory skutkują głównie gorszym gojeniem się ran, częstszym występowaniem infekcji górnych dróg oddechowych, czy też zajadami,
  • witamina B6 – pacjenci cierpiący na jej niedobór skarżą się głównie na nadmierne zmęczenie oraz upośledzenie pamięci i koncentracji,
  • B12 – głównym skutkiem jej niedoboru jest tak zwana niedokrwistość megaloblastyczna.

Niedobory w zakresie witamin z grupy B są u dzieci rzadko obserwowane. Najczęściej spotyka się je u maluchów z różnego rodzaju zaburzeniami wchłaniania, czy też dietami eliminacyjnymi. Jeśli chodzi o suplementację witamin z grupy B, to jest ona wskazana jedynie w przypadku objawów ich niedoboru. Profilaktyczne podawanie witamin B w populacji pediatrycznej nie jest wskazane.

Słowem zakończenia, witamina D jest jedyną z witamin, którą należy suplementować profilaktycznie dzieciom przez cały okres dzieciństwa. Podaż innych witamin i preparatów wielowitaminowych powinna być zawsze formą leczenia niedoborów w ich zakresie.

Bibliografia:
Niedobór witaminy D u dzieci i młodzieży – rozpoznawanie, leczenie i zapobieganie. Aktualne (2008) zalecenia American Academy of Pediatrics i Lawson Wilkins Pediatric Endocrine Society
Witaminy w diecie dziecka – prof. dr hab. med. Janusz Książyk, prof. dr hab. med. Jerzy Szczapa, dr med. Piotr Sawiec

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.