Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów

W powszechnej opinii przyjęło się, iż choroby reumatyczne (artropatie – choroby stawów) dotyczą wyłącznie osób dorosłych, w szczególności tych w podeszłym wieku. W rzeczywistości jednak co dziesiąty chory dorosły pierwsze objawy artropatii manifestował już w wieku dziecięcym (przed 16 rokiem życia). Stąd też, zarówno rodzice, jak i lekarze pediatrzy powinni być szczególnie wyczuleni na pierwsze symptomy tychże jednostek chorobowych (zwłaszcza młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów, które to jest najczęstszą artropatią wśród pacjentów pediatrycznych).

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – najczęstsza artropatia wieku dziecięcego

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS) jest niejednorodną grupą chorób, których wspólnym mianownikiem są:

  • Zapalenie stawów – zajęte przez chorobę stawy są obrzęknięte, nadmiernie ocieplone w stosunku do stawów zdrowych oraz bolesne, a ich ruchomość jest znacznie ograniczona. Najczęściej proces chorobowy obejmuje stawy kolanowe, nadgarstkowe oraz skokowe.
  • Zaniki oraz osłabienie mięśni przylegających do chorego stawu – wiąże się to ze znacznym upośledzeniem funkcjonowania zajętej kończyny i wymaga intensywnej rehabilitacji.
  • Sztywność poranna – występuje zaraz po przebudzeniu i najczęściej dotyczy karku oraz kończyn górnych. U najmłodszych dzieci może być bardzo trudna do uchwycenia przez rodziców, jak i lekarza.
  • Guzki podskórne – występują jedynie u 5 do 10 procent dzieci chorych na młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów. Najczęściej lokalizują się na wyprostnych częściach przedramion oraz na potylicy. U części pacjentów mogą być pierwszą manifestacją rozwijającej się choroby.
  • Zmiany pozastawowe – w przebiegu MIZS może dochodzić do zapalenia błony naczyniowej oka, osierdzia (błony otaczającej serce), czy też opłucnej (błony otaczającej płuca). Dla postaci uogólnionej choroby charakterystyczne są powiększenie wątroby, śledziony i węzłów chłonnych, wysoka gorączka oraz polimorficzna (o zmiennym kształcie), łososiowa wysypka na skórze.
  • Czas trwania powyżej 6 tygodni – stanowi to jedno z kryteriów rozpoznania młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów.
  • Nieznana etiologia – do dzisiaj nie udało się dokładnie ustalić przyczyny występowania MIZS. Wiadomo jedynie, że u podłoża choroby leży proces autoimmunologiczny (organizm produkuje przeciwciała przeciwko własnym, zdrowym tkankom) i rozwija się ona u osób z pewną predyspozycją genetyczną.

Oczywiście, podobne objawy mogą występować w przebiegu wielu innych chorób (między innymi reaktywnego zapalenia stawów w przebiegu zakażeń paciorkowcowych, czy też artropatii hemofilowej oraz białaczkowej). Stąd też, rozpoznanie MIZS powinno być poprzedzone całym pakietem badań laboratoryjnych i obrazowych wykluczających inne przyczyny zmian stawowych u dziecka.

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – jak często występuje?

Jak już wspominaliśmy wcześniej, MIZS jest najczęstszą artropatią wieku dziecięcego. Szacuje się, że współczynnik zachorowalności w populacji europejskiej wynosi 2,6-20/100 tysięcy/rok. Daje nam to od około 140 do 1400 nowych zachorowań rocznie. Obserwuje się nieznacznie częstsze występowanie choroby wśród dziewczynek.

młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – leczenie

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów jest chorobą przewlekłą. Stąd też jej leczenie jest długotrwałe, wielolekowe (stosuje się między innymi niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz lekki immunosupresyjne – hamujące aktywność układu odpornościowego dziecka) oraz powinno być prowadzone przez wyspecjalizowany ośrodek reumatologii dziecięcej we współpracy z lekarzem pediatrą na co dzień zajmującym się dzieckiem. Niezmiernie ważna jest również odpowiednia edukacja rodziców, którzy bezwątpienia biorą czynny udział w leczeniu swojej pociechy.

Równolegle do leczenia farmakologicznego powinna być prowadzona regularna rehabilitacja pod okiem doświadczonego fizjoterapeuty. Ma to na celu poprawę komfortu życia małego pacjenta oraz zapobieżenie jego trwałej niepełnosprawności wynikającej z utrwalonych deformacji stawowych i zaników mięśniowych.

Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów – rokowanie

Rokowanie w MIZS powinno być bardzo ostrożne. Choroba ma bowiem charakter przewlekły i pomimo uzyskania remisji ma skłonność do częstych nawrotów. Niemniej jednak skuteczna farmakoterapia, wsparcie ze strony rodziców oraz regularnie prowadzona rehabilitacji mogą pozwolić choremu dziecku prowadzić stosunkowo normalne życie na płaszczyźnie zarówno domowej, jak i rówieśniczej.

Problem chorób reumatycznych u dzieci jest często bagatelizowany. Jest to jednak ogromny błąd, gdyż ich wczesne rozpoznanie oraz wprowadzenie odpowiedniej terapii jest dla chorych dzieci szansą na prowadzenie stosunkowo normalnego życia.

Bibliografia:
Pediatria autorstwa Wandy Kawalec
Interna Szczeklika 2017/18

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Polecane tematy