Maź płodowa – kiedy się wytwarza i jakie funkcje spełnia

Chyba każda przyszła mama słyszała kiedyś o mazi płodowej. Zazwyczaj jednak noworodek pokazywany matce zaraz po porodzie, wskutek osuszania i wycierania (działania te chronią przed wyziębieniem, oraz pobudzają malucha do prawidłowego oddychania) jest już w większym lub mniejszym stopniu tej substancji pozbawiony. Zatem, czym właściwie jest maź płodowa, kiedy rozpoczyna się jej wytwarzanie oraz jakie są je podstawowe funkcje?

Maź płodowa – co to takiego?

Maź płodowa (z łac. vernix caseosa) nazywana inaczej mazidłem płodowym jest substancją pokrywającą płody w okresie ich rozwoju wewnątrzmacicznego oraz noworodki, które dopiero co przyszły na świat (co ciekawe, występuje ona nie tylko u ludzi, ale także u wszystkich ssaków). Jej wytwarzanie rozpoczyna się już w trakcie życia wewnątrzmacicznego, a sama maź pokrywa skórę płodu od piątego miesiąca ciąży.

Maź płodowa w swoim składzie zawiera wydzieliny pochodzące z gruczołów łojowych dziecka, złuszczone komórki, a także włoski meszku płodowego oraz wydzieliny nabłonka owodni (błony, która otacza płód i tworzy pęcherz płodowy). Co więcej, jest śliską, tłustą substancją koloru biało-żółtego i ma właściwości nawilżające, regenerujące i oczyszczające skórę malucha. Po urodzeniu dziecka wchłania się samoistnie w ciągu kilku dni, dlatego tez nie powinna być zbyt szybko usuwana z ciała noworodka (dozwolone jest poporodowe wytarcie oraz osuszenie maluszka).

Jakie są funkcje mazi płodowej?

Maź płodowa jest niezwykle ważna dla płodu, jak i noworodka, ponieważ spełnia kilka kluczowych funkcji zarówno w trakcie rozwoju wewnątrzmacicznego, jak i podczas samego przyjścia dziecka na świat.

maź płodowa

Pierwszą i najważniejszą funkcją mazi płodowej jest jej ochronna rola wobec tkanek płodu. Maź płodowa stanowi barierę oddzielającą ciało dziecka od otaczających go wód płodowych. Dzięki jej obecności skóra malucha jest chroniona przed zbytnią maceracją i może się właściwie rozwijać i dojrzewać z dnia na dzień. Oprócz tego maź płodowa wraz z płynem owodniowym pełnią funkcję immunologicznej bariery nieswoistej (to znaczy bariery chroniącej dziecko przed każdego rodzaju czynnikami infekcyjnymi oraz zapalnymi).

Niezwykle ważną rolę maź płodowa odgrywa także podczas samego porodu. Dzięki swojej mazistej i śliskiej konsystencji ułatwia dziecku dokonywanie odpowiednich zwrotów oraz usprawnia sam proces przechodzenia przez kanał rodny. Skutkuje to znacznym skróceniem czasu trwania porodu oraz zmniejsza prawdopodobieństwo urazów u matki (urazy pochwy oraz kanału rodnego), jak i samego malucha.

W pierwszych dniach po porodzie maź płodowa także nie traci na znaczeniu i pełni funkcje nawilżające oraz zapewnia prawidłowe pH skóry. Dodatkowo doskonale goi rany i podrażnienia związane z porodem oraz oczyszcza i pielęgnuje naskórek malucha.
Pomimo wielu pozytywnych cech i funkcji, które pełni maź płodowa, warto wspomnieć również o tym, że pomiędzy 26-36 tygodniem ciąży ma ona właściwości izolujące, przez co utrudnia nieco pomiar akcji serca płodu, obniżając tym samym jakość rejestrowanych zapisów w trakcie badania KTG.

Maź płodowa, a wiek noworodka

Maź płodowa wykorzystywana jest (wraz z innymi cechami) do oceny wieku płodowego nowonarodzonego maluszka. Dzieje się tak w przypadkach, gdy lekarzom trudno jest ustalić wiek dziecka na podstawie daty ostatniej miesiączki matki (na przykład w przypadku nieregularnych cykli). W tym celu stosowana jest tak zwana skala Ballarda, której jednym z parametrów świadczących o wieku oraz dojrzałości malucha jest właśnie ilość pokrywającej go mazi płodowej.

Tak więc skrajne wcześniaki prawie w ogóle nie będą pokryte mazią, której ilość zwiększa się stopniowo wraz z wiekiem ciążowym maluszka (pod koniec 7 miesiąca jej ilość zaczyna znów maleć). Z tego też powodu dzieci donoszone (urodzone o czasie, między 38-42 tygodniem ciąży) będą pokryte mazią płodowa w o wiele mniejszym stopniu, w porównaniu do 32-36 tygodniowych wcześniaków.

W przypadku noworodka urodzonego po terminie porodu (po 42 tygodniu ciąży), czyli tzw. „przenoszonego” może wystąpić tzw. zespół przenoszenia (dotyka on około 10-20% przeterminowanych ciąż). Zespół ten charakteryzuje się najczęściej zmniejszoną ilością tkanki podskórnej, brakiem meszku płodowego oraz całkowitym brakiem mazi płodowej.

Podsumowując, odpowiednia ilość mazi płodowej jest bardzo ważna dla dziecka zarówno w okresie jego rozwoju wewnątrzmacicznego, podczas porodu, jak i pierwszych dni poza brzuchem matki.

Bibliografia:
Położnictwo i ginekologia autorstwa Grzegorza H. Bręborowicza
Opieka nad kobietą ciężarną autorstwa Agnieszki M. Bień
Opieka nad noworodkiem autorstwa Agnieszki Balandy

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.