Liszaj u dziecka – jak się objawia i jak można leczyć?

W piśmiennictwie medycznym można znaleźć kilka chorób, które mają w swojej nazwie słowo liszaj. Tak więc u pacjentów może występować liszaj zwykły (prosty), płaski, czy też liszajec zakaźny (potocznie zwany liszajem zakaźnym). Która spośród z tych chorób występuje najczęściej w populacji pediatrycznej? W jaki sposób objawia się liszaj u dziecka?

Liszajec zakaźny (liszaj zakaźny) – częstość występowania i objawy

Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywołaną przez gronkowce (szczep Staphylococcus aureus) i/lub paciorkowce (Streptococcus pyogenes). Występuje on głównie w populacji pediatrycznej i jest zarazem najczęstszym zakażeniem skóry u dzieci (2,8% wśród dzieci do 4 roku życia i 1,6% w grupie 5-15 lat w UK). Zważywszy na bardzo dużą zakaźność, na wystąpienie liszajca zakaźnego są szczególnie narażone maluchy uczęszczające do żłóbków, czy też przedszkoli. Jeśli chodzi o zachorowalność u dzieci starszych i dorosłych, to schorzenie to najczęściej dotyczy osób uprawiających sporty kontaktowe – na przykład koszykówkę, czy też zapasy.

liszaj u dziecka

Liszajec zakaźny charakteryzuje się dosyć charakterystycznym obrazem klinicznym. W jego przebiegu dochodzi do pojawienia się na rumieniowo zmienionej skórze drobnych, skupionych, łatwo pękających pęcherzyków lub krost. Z czasem wykwity te przybierają postać strupów o miodowo-żółtym kolorze i średnicy nawet do 2 centymetrów. Chorobie może, ale nie musi towarzyszyć świąd zmienionej chorobowo skóry, czy też powiększenie lokalnych węzłów chłonnych. Brak jest za to objawów ogólnych, takich jak na przykład gorączka.

Sporadycznie, szczególnie u noworodków, może występować odmiana liszajca zakaźnego zwana liszajcem pęcherzowym lub pęcherzycą noworodków. Choroba charakteryzuje się powstawaniem dużych, cienkościennych pęcherzy wypełnionych jasnym, a następnie ciemnym płynem. Zmiany te mają tendencję do pękania po około 24-48 godzinach od wystąpienia i pokrywania się miodowymi strupami.

Liszajec zakaźny (liszaj zakaźny) – leczenie i profilaktyka

Liszajec zakaźny jest chorobą o charakterze samoograniczającym. Nieleczony ustępuje samoistnie po 7-10 dniach u około 8-42% chorych. Niemniej jednak, zważywszy na możliwość nawrotów, występowania powikłań i zakażenia innych osób zaleca się jego leczenie. Tak więc terapia polega na ściąganiu strupów, zachowaniu odpowiedniej higieny i miejscowym stosowaniu antybiotyków. Najbardziej skuteczny jest kwas fusydowy oraz mupirocyna.

W przypadku zmian bardzo rozległych może być konieczne włączenie leczenia ogólnego dobranego na podstawie wykonanych posiewów ze zmian skórnych. Profilaktyka zakażeń polega na przestrzeganiu zasad higieny oraz unikaniu kontaktu z osobami, u których występuje liszajec.

Liszaj zwykły (prosty) – objawy i leczenie

Liszaj zwykły to przewlekła choroba dermatologiczna, która charakteryzuje się występowaniem ostro odgraniczonych, fioletowych lub czerwonych, złuszczających się blaszek. U jej podłoża leży nawykowe drapanie lub pocieranie skóry. Co warte zaznaczenia, zmiany najczęściej lokalizują na owłosionej skórze głowy, w okolicy nadgarstków, kostek, karku, czy też narządów płciowych i odbytu.

Liszaj zwykły występuje najczęściej u dorosłych (szczególnie kobiet po 30 roku życia), ale może pojawiać się także u dzieci. Do jego wystąpienie predysponuje obniżony próg świądowy, zmiany emocjonalne oraz atopowe zapalenie skóry. Leczenie liszaja zwykłego polega na stosowaniu leków przeciwświądowych, uspokajających oraz glikokortykosteroidów o działaniu miejscowym – koniecznie jest przerwanie błędnego koła „świąd – drapanie”.

Liszaj płaski – objawy i leczenie

Liszaj płaski jest przewlekłą chorobą dermatologiczną, która występuje u około 1% populacji ogólnej (najczęściej u dorosłych pomiędzy 30, a 60 rokiem życia). W jej przebiegu dochodzi do nagłego pojawienia się silnie swędzących, sinofiolotetowych, lśniących, płaskich, wielobocznych grudek o średnicy około 1-3 milimetrów. Zmiany skórne występują symetrycznie i ustępują z pozostawieniem pozapalnych przebarwień (brak blizn). Ich najczęstsza lokalizacja to wewnętrzne powierzchnie nadgarstków, grzbiety stóp, przedramiona oraz przednia powierzchnia podudzi.

Wykwitom skórnym mogą towarzyszyć zmiany na błonach śluzowych jamy ustnej (50% pacjentów) o charakterze linijnych, drzewkowatych, obrączkowatych zbieleń. Co więcej, u 20-25% chorych stwierdza się podobne zmiany na błonach śluzowych narządów płciowych. Dosyć charakterystyczne dla liszaja płaskiego są również podłużne pobruzdowania na paznokciach i spełzanie lub zanik ich płytek.

Etiologia liszaja płaskiego nie została jeszcze w pełni poznana. Niemniej jednak zaobserwowano jego częstsze występowanie u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi – na przykład cukrzycą typu I, czy też autoimmunologicznym zapaleniem wątroby. U części chorych wystąpienie objawów liszaja płaskiego może być poprzedzone przyjęciem leków, takich jak penicylaminy, sola złota, arsenu, czy też metyldopa. Część badaczy przypuszcza również, iż zmiany skórne mogą być wywołane silnym stresem lub wstrząsem psychicznym.

Liszaj płaski ma charakter samoograniczający. Zmiany ustępują samoistnie u 70% pacjentów po roku oraz u 90% po latach. Leczenie ma za zadanie głównie złagodzenie objawów i polega na miejscowym i/lub ogólnym podawaniu glikokortykosteroidów. U części pacjentów konieczne może być również włączenie leków immunosupresyjnych i retinoidów (bardzo rozległe i oporne na leczenie zmiany).

Słowem zakończenia, liszaj u dzieci najczęściej występuje pod postacią liszaja (liszajca) zakaźnego. Choroba ta wywołana przez bakterie, charakteryzuje się dużą zakaźnością i może być skutecznie leczona antybiotykami miejscowymi.

Bibliografia:

Liszaj płaski – dr n. med. Aleksandra Grzanka

Liszaj prosty przewlekły – dr n. med. Jolanta Maciejewska

Liszajec zakaźny – dr n. med. Jolanta Maciejewska

Aktualne informacje dotyczące liszajca: nowe wyzwanie w erze metycylinooporności – Aanand N. Geria, MD, Robert A. Schwartz, MD, MPH

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Polecane tematy