Lęk separacyjny – kiedy to już problem

Lęk jest naturalnym, nieprzyjemnym procesem emocjonalnym, który jest odpowiedzią organizmu na nadchodzące niebezpieczeństwo. U części osób może jednak przyjmować postać patologiczną. Przykładem takiego chorobliwego lęku charakterystycznego dla okresu dzieciństwa jest lęk separacyjny. Zatem, czym jest lęk separacyjny? W jaki sposób się objawia i jak można go skutecznie leczyć?

Kiedy można mówić o lęku patologicznym?

Brak jest jednej, ściśle określonej definicji lęku patologicznego. Niemniej jednak jego diagnozę sugerują:

  • nieproporcjonalność lęku do potencjalnego zagrożenia,
  • nieproporcjonalność czasu trwania lęku do potencjalnego zagrożenia,
  • neutralność bodźców wywołujących odczucie lęku,
  • istotny wpływ odczuwanego lęku na codzienne funkcjonowanie pacjenta,
  • silnie wyrażona komponenta somatyczna lęku.

lęk separacyjny

Lęk separacyjny – definicja i częstość występowania

Lęk separacyjny jest przykładem lęku patologicznego występującego u dzieci i młodzieży. Bodźcem go wywołującym jest spodziewana rozłąka z bliską dziecku osobą (najczęściej matką). Przyjmuje się, iż lęk separacyjny jest zjawiskiem naturalnym u maluchów do 3 roku życia. U dzieci starszych klasyfikuje się go jako jedno z zaburzeń lękowych.

Jeśli chodzi o częstość występowania lęku separacyjnego u dzieci powyżej 3 roku życia, to szacuje się, iż zaburzenie to jest stwierdzane u 3-5% maluchów (zwłaszcza dziewczynek). Co warte zaznaczenia, odsetek ten zmniejsza się wraz z wiekiem. U starszych nastolatków lęk separacyjny jest rzadkością.

Lęk separacyjny – najczęstsze objawy

Objawy lęku separacyjnego są zróżnicowane. Każdy maluch może na rozłąkę z bliską mu osobą reagować nieco inaczej. Niemniej jednak, spośród najbardziej charakterystycznych objawów lęku separacyjnego można wymienić:

  • znaczny opór przed rozłąką – maluch może płakać, krzyczeć, przekonywać lub nawet w sposób siłowy próbować zatrzymywać bliską mu osobę,
  • zgłaszanie dolegliwości somatycznych – maluch może próbować zatrzymać bliską mu osobę poprzez symulacje różnych objawów somatycznych. Najczęściej mali pacjenci udają bóle brzucha, czy też zęba,
  • trudności w funkcjonowaniu społecznym – dziecko cierpiące na lęk separacyjny nie chce bez bliskiej osoby wychodzić z domu ani budować relacji z rówieśnikami,
  • zamartwianie się dziecka o bliskie mu osoby – maluchy cierpiące na lęk separacyjny często wyobrażają sobie chorobę, wypadek, czy też śmierć bliskich im osób. Częste są również koszmary o podobnej tematyce,
  • niechęć i lęk przed samotnym spaniem w swoim pokoju – często może to prowadzić do różnego rodzaju zaburzeń snu,
  • obiektywne objawy somatyczne – dziecko wpadające w panikę związaną z rozłąką może prezentować różne, możliwe do zaobserwowania przez rodzica symptomy. Spośród nich można wymienić drżenie rąk, pocenie, zaburzenia oddychania, moczenie, biegunkę, czy też omdlenia.

Co warte jeszcze zaznaczenia, część skutecznych w oczach dziecka mechanizmów przeciwdziałających separacji z bliską mu osobą ulega utrwaleniu. Stąd też maluch, który zatrzymał rodzica poprzez na przykład symulowanie bólu brzucha będzie ten sposób próbował wykorzystać za każdym razem.

Lęk separacyjny – leczenie

Leczenie farmakologiczne lęku separacyjnego nie jest zalecane. Specjaliści zwracają za to uwagę na dużą skuteczność różnego rodzaju programów terapeutycznych dla dziecka i jego rodziny. Co warte jeszcze zaznaczenia, niepodjęcie leczenia lęku separacyjnego u malucha jest dużym błędem. Wyniki niektórych badań sugerują bowiem, iż zwiększa to znacznie ryzyko rozwoju u dziecka innych zaburzeń leków w przyszłości.

Słowem zakończenia, protest kilkuletniego dziecka przed nawet krótkotrwałą rozłąką z bliską mu osobą często ma podłoże lękowe. Próba ignorowania zachowania malucha może przynieść odwrotny skutek i doprowadzić do nasilenia objawów lub rozwoju innych zaburzeń lękowych.

Bibliografia:
Bryńska A.: Zwyczajny lęk a może już nerwica? O rozpoznawaniu i leczeniu zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży. Klin. Pediatr., 2009; 17: 5030–5035
Zaburzenia lękowe u dzieci i młodzieży – lek. Magdalena Miernik-Jaeschke, prof. dr hab. Irena Namysłowska
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.