Leczenie nadciśnienia tętniczego w ciąży

Nadciśnienie w ciąży wymaga szczególnej uwagi. Większość zaleceń, które słyszy osoba cierpiąca z powodu wysokiego ciśnienia nie jest aktualna w okresie ciąży. Nie sposób bowiem wyobrazić sobie, by przyszła mama zredukowała masę ciała czy nastawiła się na aktywność fizyczną, której celem będzie schudnięcie.

Nadciśnienie tętnicze w ciąży: leczenie niefarmakologiczne

Z metod niefarmakologicznych leczenia nadciśnienia tętniczego w ciąży, czyli niewymagających zastosowania leków, i tym samym w pełni bezpiecznych warto wprowadzić:

  • dieta przy nadciśnieniu w ciąży powinna być lekkostrawna, bogata w witaminy, mikroelementy, białko i substancje odżywcze;
  • aktywności fizyczna —  zarówno zawodowa jak i domowa powinna być ograniczona
  • zaleca się każdego dnia długotrwały odpoczynek w pozycji leżącej na lewym boku;
  • szczególnie ważne przy nadciśnieniu tętniczym jest stosowanie się do zakazu palenia tytoniu i zakazu spożywania alkoholu.

green and red healthy foodCzego nie robić?

Wbrew temu co można usłyszeć czy przeczytać w wielu miejscach nie jest zalecane kobietom w ciąży z nadciśnieniem tętniczym ograniczanie ilości soli w diecie. Wyjątek stanowią kobiety z nadciśnieniem tętniczym sodowrażliwym, u których ograniczenie ilości sodu w diecie poniżej 2,4 g/d. było przestrzegane przed ciążą i powodowało istotny spadek wartości ciśnienia tętniczego.

Przeciwwskazaniem w ciąży jest również zmniejszanie masy ciała w celu redukcji wysokości ciśnienia krwi.Co prawda otyłość jest czynnikiem ryzyka wystąpienia stanu przedrzucawkowego, ale zmniejszenie masy ciała matki może mieć negatywny wpływ na rozwój dziecka.

W ciąży nie jest także zalecana duża, mocno angażująca aktywność fizyczna, typowo zalecana w nadciśnieniu tętniczym. Jest to także związane z możliwością negatywnego wpływu na rozwój dziecka.

Decyzja o wyborze postępowania niefarmokolicznego należy do lekarza. Specjalista decyduje o tym, jakie leczenie jest wystarczające, czy naturalne metody wystarczą, czy też powinny być prowadzone w połączeniu z zażywaniem leków. Kluczowy pozostaje stopień nadciśnienia, zaawansowania ciąży oraz obecności płodowych i matczynych czynników ryzyka.

Leczenie farmakologiczne nadciśnienia tętniczego w ciąży

Wszystkie leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi (leki hipotensyjne) przekraczają barierę łożyska. Czynnikiem decydującym o możliwości zastosowania leku u kobiety ciężarnej jest brak działań niepożądanych na rozwój płodu. W ciąży stosuje się tylko preparaty dobrze zbadane. Wybór odpowiedniego leku należy oczywiście do lekarza.

Lekami pierwszego rzutu (czyli stosowanymi w pierwszej kolejności) w leczeniu łagodnego i umiarkowanego nadciśnienia tętniczego w ciąży są:

  • METYLDOPA – lek bezpieczny dla rozwoju dziecka w każdym okresie ciąży i wywołujący niewiele działań niepożądanych u matki. Zaletą jego stosowania jest stabilny przepływ maciczno-łożyskowy i niezaburzona hemodynamika u płodu.
  • LABETALOL – stosowany w przypadku łagodnego, umiarkowanego i ciężkiego nadciśnienia tętniczego a także w stanach nagłych. Zalecany jest głównie w III trymestrze ciąży i w okresie okołoporodowym. Labetalol zmniejsza opór obwodowy, mając niewielki wpływ na rzut serca.

Lekami drugiego rzutu są:

  • ANTAGONIŚCI WAPNIA – najczęściej stosowanym lekiem z tej grupy w leczeniu łagodnego i umiarkowanego nadciśnienia tętniczego w ciąży jest nifedipina. Nifedipina działa szybko, obniżając ciśnienie tętnicze w ciągu 10–20 minut po przyjęciu doustnym. Inny antagonista wapnia, który można stosować w ciąży, to felodipina — działająca selektywnie na mięśniówkę naczyń. Werapamil – niedihydropirydynowy antagonista wapnia —  jest lekiem bezpiecznym, jednak rzadziej stosowanym w terapii hipotensyjnej. Charakteryzuje się również działaniem rozluźniającym mięśniówkę macicy. Zastrzeżenia wobec antagonistów wapnia dotyczą stosowania w I trymestrze ciąży ze względu na zwiększone ryzyko występowania wad u płodu.
  • β-ADRENOLITYKI (np. atenolol i metoprolol) – mogą być stosowane w monoterapii nadciśnienia w stopniu lekkim i umiarkowanym, jednak nie powinno się ich stosować w I trymestrze ze względu na ryzyko wystąpienia zbyt małej masy urodzeniowej noworodka.
  • DIHYDRALAZYNA – stosowana w terapii skojarzonej w przypadku ciężkiego przewlekłego i wywołanego ciążą nadciśnienia, a także w stanie przedrzucawkowym i rzucawce oraz w nadciśnieniu tętniczym w okresie połogu. Podaje się ją dożylnie lub domięśniowo.

Najczęściej leczenie nadciśnienia u kobiety ciężarnej rozpoczyna się od metyldopy, w razie niezadowalających efektów dołączając dihydralazynę lub antagonistę wapnia.

W stanach nagłych, przy wysokich wartościach ciśnienia tętniczego zalecane są: labetalol podawany dożylnie oraz podawane doustnie metyldopa lub nifedipina.

Ciśnienie nie może być obniżane gwałtownie ze względu na ryzyko spadku perfuzji w obrębie macicy i łożyska oraz niedokrwienia narządów wewnętrznych i ośrodkowego układu nerwowego kobiety w ciąży.

Idealny lek hipotensyjny powinien obniżać ciśnienie tętnicze do pożądanych wartości szybko, ale w sposób kontrolowany, nie zmniejszać rzutu serca, nie powodować działań niepożądanych u matki i płodu oraz znosić skurcz naczyń maciczno-łożyskowych.

UWAGA: w okresie ciąży i w trakcie karmienia leki z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny i antagonistów receptora angiotensyny AT1 (sartany) są bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na możliwe działania niepożądane, czyli ograniczenie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu, hipoplazję płuc, małowodzie, niewydolność nerek (przejściowa niewydolność oraz zwiększoną śmiertelność płodów i noworodków.

 

Na podstawie artykułów:„Leczenie nadciśnienia tętniczego u kobiet w ciąży” Ludwina Szczepaniak-Chicheł, Grzegorz Bręborowicz, Andrzej Tykarski„Edukacja, opieka i leczenie kobiet w ciąży z różnymi postaciami nadciśnienia tętniczego” Izabela Mężyk, Barbara Kotlarz, Beata Naworska, Celina Gogola,Iwona Gałązka, Beata Podsiadło„Nadciśnienie tętnicze a ciąża” Renata Cífková, Danuta Czarnecka, Kalina Kawecka-Jaszcz

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

mgr biotechnologii medycznej w trakcie studiów doktoranckich z zakresu farmakologii, farmaceutka

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.