Kiedy dziecko jest wcześniakiem? Jak wygląda wcześniak?

Prawidłowo ciąża powinna zakończyć się pomiędzy 38, a 42 tygodniem jej trwania. Jeśli do rozwiązania dochodzi z jakichś powodów wcześniej (pomiędzy 22, a 37 tygodniem ciąży), poród taki określany jest mianem przedwczesnego, a urodzony maluch jest wcześniakiem (urodzony przed 28 tygodniem ciąży – skrajnym wcześniakiem).  Sytuacja taka zdarza się stosunkowo często i w naszym kraju dotyczy około 7% urodzeń (jest to odsetek większy niż w innych krajach Unii Europejskiej). Zatem, jakie są przyczyny wcześniactwa oraz jak wygląda maluch, który urodził się zbyt wcześnie?

wcześniak w inkubatorze

Jakie są czynniki ryzyka wcześniactwa?

Istnieje wiele czynników, które predysponuje malucha do wcześniactwa. Dla uproszczenia można podzielić je na trzy większe grupy:

  1. Historia położnicza
    • Poród przedwczesny w wywiadzie – jest jednym z najistotniejszych czynników zwiększających prawdopodobieństwo wcześniactwa u nienarodzonego jeszcze malucha (szansa porodu przedwczesnego u kobiet jednokrotnie rodzących przed terminem wynosi 17%, a u kobiet rodzących dwukrotnie przed terminem aż 28%).
    • Poronienia w wywiadzie – poronienia definiowane są jako przedwczesne zakończenie ciąży przed 22 tygodniem jej trwania.
  2. Stany związane z obecną ciążą
    • Krótka szyjka macicy stwierdzona w przezpochwowym USG.
    • Ciąża wielopłodowa – szacuje się, iż blisko połowa ciąż wielopłodowych kończy się przed 38 tygodniem trwania ciąży.
    • Przebyte krwawienie z dróg rodnych – jego najczęstszą przyczyną (31%) jest przedwczesne odklejanie się łożyska.
    • Infekcje wewnątrzmaciczne – wikłają około 0,5 do 2% wszystkich ciąż.
    • Choroby tarczycy, astma oskrzelowa, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca oraz inne choroby przewlekłe występujące o ciężarnej.
  3. Czynniki matczyne
    • Rasa czarna – u czarnoskórych kobiet porody przedwczesne występują średnio 2-krotnie częściej.
    • Wiek ciężarnej poniżej 18 lat oraz powyżej 40 lat.
    • Niewielki odstęp od poprzedniej ciąży – zaleca się minimum roczną przerwę pomiędzy kolejnymi porodami.
    • Niska masa ciała matki przed zajściem w ciąże – zaleca się, aby kobieta starająca się o dziecko miała BMI w zakresie 20-25 kg/m2.
  4. Czynniki środowiskowe oraz zawodowe
    • Palenie papierosów w trakcie ciąży – zwiększa ono ryzyko wcześniactwa u malucha 3-krotnie.
    • Picie alkoholu w ciąży – może się przyczynić do wystąpienia porodu wczesnego oraz tak zwanego zespołu FAS.
    • Ciężka praca fizyczna oraz praca zmianowa i nocna.
    • Narażenie na duże zanieczyszczenie powietrza.

W tym miejscu warto zaznaczyć, iż na dużą część opisanych wyżej czynników ryzyka wcześniactwa matka ma realny wpływ. Szczególnie mowa tu o czynnikach zawodowych oraz środowiskowych, które mogą zostać całkowicie wyeliminowane.

Jak wygląda wcześniak?

Przedwczesny poród malucha sprawia, iż fizjologiczny tor dojrzewania ulega zakłóceniu. Niesie to za sobą szereg konsekwencji, spośród których część jest zauważalna przez rodziców gołym okiem. Zatem, jak wygląda wcześniak?

  • Skóra – im wcześniejszy termin porodu, tym skóra maluszka jest delikatniejsza oraz bardziej przejrzysta (widać prześwitujące naczynka krwionośne), a tkanka podskórna gorzej rozwinięta.
  • Meszek płodowy – pojawia się na całej skórze malucha w 20 tygodniu jego rozwoju wewnątrzmacicznego i zaczyna zanikać, począwszy od 28 tygodnia trwania ciąży (początkowo znika z twarzy oraz przedniej powierzchni tułowia). U donoszonych maluchów może być obecny w śladowych ilościach na przedniej powierzchni barków.
  • Bruzdy na powierzchni podeszwowej stóp – zaczynają pojawiać się od palców do pięt i najlepiej widoczne są u noworodków donoszonych. U wcześniaków mogą być zupełnie nieobecne lub widoczne jedynie jako czerwone linie.
  • Powieki płodu – powieki płodu pozostają zarośnięte począwszy od 3 miesiąca rozwoju do 26-30 tygodnia życia wewnątrzmacicznego.
  • Małżowina uszna – przed 34 tygodniem życia płodowego jest pozbawiona chrząstek i całkowicie wiotka.
  • Gruczołowy sutkowe – brodawki sutkowe mogą być dopiero widoczne u noworodków, które urodziły się po 34 tygodniu życia płodowego.
  • Zewnętrzne narządy płciowe męskie – jądra zstępują do moszny około 28 tygodnia trwania ciąży i są w niej zazwyczaj obecne u noworodków donoszonych.

Wyżej wymienione cechy są oceniane i odpowiednio punktowane w ramach tak zwanej skali Ballarda – skali wykorzystywanej przez neonatologów oraz lekarzy pediatrów do oceny dojrzałości maluchów urodzonych przed czasem.

Podsumowując, wcześniactwo jest wciąż ogromnym problemem, ale ostatnimi laty dokonał się ogromny przełom w opiece nad najmłodszymi maluchami, co znacznie zwiększyło ich przeżywalność.

Bibliografia:

  • Pediatria pod redakcją Wandy Kawalec
  • Neonatologia pod redakcją Jerzego Szczapy

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.