Kąpiel noworodka: w szpitalu czy w domu?

Istnieją dwie szkoły i dwa modele działań. Jeden mówi o zaletach możliwie wczesnej kąpieli noworodka. Drugi o odwlekaniu tej czynności. Dzisiaj raczej odchodzi się od praktyki przekazywania matce niemal od razu po narodzinach  w pełni czystego noworodka na rzecz wystarczająco długiego kontaktu skóra-do skóry. Jednak nadal wątpliwości budzi to, kiedy właściwie powinna odbyć się kąpiel noworodka. Czy warto kąpać dziecko w szpitalu w pierwszej dobie po narodzinach, jednocześnie obserwując, jak robią to doświadczone położne, czy lepiej poczekać z tym do powrotu do domu tydzień od porodu, jak to się robi na Zachodzie, na przykład w Niemczech? Na co się zdecydować? Co będzie najlepsze dla dziecka?

Pierwsza kąpiel noworodka – nie od razu po porodzie

Pierwsza kąpiel noworodka nie musi odbywać się w szpitalu. Moment, kiedy dziecko powinno być wykąpane nie jest nigdzie jasno określony. Niektórzy decydują się na kąpiel noworodka od razu po porodzie, inni czekają kilka a nawet kilkanaście dni.

Czym podyktowana jest decyzja o zwlekaniu z pierwszą kąpielą?

Noworodek jest szczególnie wrażliwy na wahania temperatury, dlatego minimum dwie godziny po porodzie nie powinien być kąpany. Położna, która wręcza dziecko matce jedynie wyciera skórę maluszka i osusza ją, ręcznik wystarczy, by oczyścić skórę noworodka z krwi, smółki i płynów owodniowych. Noworodek nie zostaje obmyty z mazi płodowej. Pozostawienie jej ma sens, ponieważ stanowi ona ważną barierę ochronną, która blokuje skórę przed utratą wody, wysuszeniem i podrażnieniami.

kąpiel noworodka

Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) noworodek nie powinien być kąpany co najmniej 24 godziny po porodzie. Pierwsza kąpiel w szpitalu nie jest praktykowana obecnie ze wskazań higienicznych, ale psychologicznych. Ma ona pomóc rodzicom w pierwszych tygodniach opieki nad maleństwem.

Maź płodowa (vernix) powstaje w trzecim trymestrze ciąży. Jej cel jest prosty – ma zapewniać tymczasową barierę ochronną dla skóry dziecka, po porodzie działa jak „smar”, który ułatwia przejście dziecka przez kanał rodny, a po narodzinach sprawdza się jako przeciwutleniacz, który ma następujące funkcje:

  • chroni,
  • nawilża, pozwala zachować skórę miękką i elastyczną,
  • pomaga regulować temperaturę ciała,
  • stanowi ważną, dodatkową barierę przed wirusami, bakteriami.

Dowody?

W 2010 roku naukowcy z Boston Medical Center zdecydowali się na sprawdzenie, w jaki sposób wydłużenie czasu oczekiwania na pierwszą kąpiel ze standardowego czasu 03:58 do 12 godzin wpływa na dziecko. Okazało się, że późniejsza kąpiel miała korzystny wpływ na…karmienie piersią. Wszystko z powodu zminimalizowania stresu spowodowanego rozłąką z mamą i wynikającego z wahań temperatury.

Istnieją też inne ważne badania opublikowane tym razem w American Journal of Obstetrics & Gynecology ( 191 (6), 2090-2096), które pozwoliły udowodnić, że maź znajdująca się na skórze dziecka odgrywa bardzo ważną rolę: chroni przed bakteriami z grupy B.Strep, E.coli, C. albicans, i innymi czynnikami chorobotwórczymi. Wszystko dlatego, że  zawiera substancje immunologiczne, które znajdują się tam właśnie w celach ochronnych.

Kiedy można zdecydować się na pierwszą kąpiel?

Pierwsza kąpiel noworodka nie musi odbywać się w szpitalu. Nic nie stanie się, gdy maluszek zostanie umyty w 5-6 dobie po porodzie, a do tego czasu jego skóra będzie oczyszczana delikatnie przy użyciu zwilżonej myjki na przewijaku.

Wielu rodziców decyduje się na kąpiel w szpitalu, by zobaczyć maluszka w całej okazałości, a dodatkowo, żeby przypatrzeć się, w jaki sposób dziecko jest myte przez położną. Pielęgniarki zazwyczaj zachęcają do asystowania w pierwszej kąpieli, by młody rodzic mógł zdobyć podstawowe umiejętności w tym temacie. Pomoc świadczona w tym zakresie pozwala też odczarować kąpiel, która często wywołuje lęk i wiąże się ze stresem i czarnymi wizjami.

Pierwsza kąpiel – nie zwlekaj zbyt długo

Zastanawiając się, kiedy umyć noworodka po porodzie, nie warto jednak wpadać w drugą skrajność, odwlekając pierwszą kąpiel zbyt długo. Należy pamiętać, że noworodek przynoszony do domu siłą rzeczy na skórze przynosi również bakterie i wirusy ze szpitala, dlatego oczyszczenie naskórka czy to podczas klasycznej kąpieli czy przy użyciu zwilżonej gąbki jest wskazane.

Pierwsza kąpiel – szybka i krótka

Niezależnie od tego, w którym momencie zdecydujesz się na kąpiel noworodka, powinna być ona sprawna i krótka. Ruchy rodzica najlepiej gdy są płynne, spokojne, ale sama kąpiel nie trwa zbyt długo. Ma to znaczenie, ponieważ noworodki w naturalny sposób bardzo szybko tracą ciepło. Najlepiej, gdy pierwsza kąpiel trwa od 3 do maksymalnie 10 minut. Dobrze zadbać o to, by odbywała się w ciepłym pokoju, warto chronić maluszka od przeciągów. Zanim zaczniemy dziecko kąpać, przygotujmy sobie wszystkie niezbędne rzeczy, by po wyciągnięciu noworodka z wody móc go szybko otulić w miękkim ręczniku i przytulić, zapewniając poczucie bezpieczeństwa.

W trakcie pierwszych tygodni można kąpać noworodka w samej wodzie, dodatek płynu do kąpieli nie jest niezbędny. Gdy skóra jest sucha lub podatna na wysuszenie, warto dodać emolient (jaki wybrać? Przeczytaj). Można także zdecydować się na naturalne metody pielęgnacji, dodając do kąpieli trochę mleka mamy.

W trakcie kąpieli nie musimy się obawiać zamoczenia kikuta pępowiny. Należy jedynie zadbać, by po wyciągnięcia z wanienki dobrze go osuszyć. Przeczytaj, jak dbać o kikut pępowiny?

Jak często myć noworodka?

Jak odpowiedzieć na to pytanie? Niestety i tu nie ma jednoznacznych wytycznych. Dużo zależy od Ciebie. Na pewno noworodek nie potrzebuje codziennej kąpieli z punktu widzenia higieny. Niewątpliwie wiele maluszków lubi ten moment dnia, poza tym rodzice decydują się go kultywować ze względu na łatwiejsze wieczorne usypianie.

Przeczytaj więcej o tym: jak często kąpać noworodka.

Źródła:

Loring, C., Gregory, K., Gargan, B., LeBlanc, V., Lundgren, D., Reilly, J., . . . Zaya, C. (2012). Tub bathing improves thermoregulation of the late preterm infant. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs, 41(2), 171-179. doi: 10.1111/j.1552-6909.2011.01332.x

Visscher, M. O., Utturkar, R., Pickens, W. L., LaRuffa, A. A., Robinson, M., Wickett, R. R., . . . Hoath, S. B. (2011). Neonatal skin maturation–vernix caseosa and free amino acids. Pediatr Dermatol, 28(2), 122-132. doi: 10.1111/j.1525-1470.2011.01309.x

Medoff Cooper, B., Holditch-Davis, D., Verklan, M. T., Fraser-Askin, D., Lamp, J., Santa-Donato, A., . . . Bingham, D. (2012). Newborn clinical outcomes of the AWHONN late preterm infant research-based practice project. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs, 41(6), 774-785. doi: 10.1111/j.1552-6909.2012.01401.x

Ng, P. C., Wong, H. L., Lyon, D. J., So, K. W., Liu, F., Lam, R. K., . . . Fok, T. F. (2004). Combined use of alcohol hand rub and gloves reduces the incidence of late onset infection in very low birthweight infants. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed, 89(4), F336-340. doi: 10.1136/adc.2003.031104

American Journal of Obstetrics & Gynecology ( 191 (6), 2090-2096)

Preer, G., Pisegna, J. M., Cook, J. T., Henri, A. M., & Philipp, B. L. (2013). Delaying the Bath and In-Hospital Breastfeeding Rates. Breastfeed Med. doi: 10.1089/bfm.2012.0158

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Jesteśmy tu dla Ciebie. Podejmujemy tematy, które dla nas, Rodziców, są ważne. Miło nam Ciebie gościć na naszej stronie! :) Pozostaw ślad po sobie w komentarzu! Jeśli prowadzisz bloga, chętnie Cię odwiedzimy! :)

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

  1. Ola Ola

    Właśnie urodziłam 13.04. maluszka więc jestem świeżo w temacie. Po porodzie od razu Malutka leżała ze mną skóra do skóry i tak godzinkę… dopiero po trzeciej dobie odbyła się kąpiel :)- i to jeszcze pytali nas, która sobie życzy, a więc nie zmuszali. No i pięknie

  2. Katarzyna Katarzyna

    W Toruniu tylko wycierają. Najpierw oczywiście przez 2 godz po porodzie maluch leży na brzuchu mamy, potem jadą na oddział, tam pielęgniarka ubiera dziecko i oddaje mamie. Żadnego mycia prze 2, 5 dnia.

  3. Agnes Agnes

    Tak Olu…zgadzam sie alex rodzila sie 8.7 lat temu w anglii i juz wtedy podano mi ja bez kapieli i kazali umyc w domu na trzecia dobe.te wszytskie plyny po porodzie bardzo dobrze dzialaja na skore dziecka i chronia przed bakteriami.pomaga to rowniez w gojeniu pepuszka.alex nigdy nie miala opatrunku na pepku tylko taki tamponik ktory po paru dniach po prostu odpadl.

  4. Kasik Kasik

    ja urodziłam synka o 20:40, 2h leżeliśmy na sali skóra do skóry :) pamiętam, że położna go ubrała i zawieźli nas na salę poporodową na noc. Dopiero na drugi dzień wieczorem była krótka kąpiel.

  5. Katarzyna Katarzyna

    Urodzilam w styczniu we Wloszech. Malego dali mi od razu do piersi na 2 godziny jeszcze w sali porodowej, a potem poszlismy razem na mierzenie, wazenie i pierwsza kapiel. Tak, ze wszystko robila polozna i nie widze nic w tym zlego, zeby dziecko od razu umyc.
    2 lata wczesniej urodzilam coreczke, w tym samym szpitalu we Wloszech i mialam ja tylko kilka minut, po czym zabrali ja do mycia i mierzenia. Tak wiec wszystko sie zmienia.

  6. Patrycja Patrycja

    Zawsze pierwsza kąpiel robiłam dzieciom w domu. Na spokojnie bez pośpiechu i obcych rak. Kiedy byłam w szpitalu po porodzie dłużej myłam dzieciom główki. Pielęgniarki kapią szybko, niechętnie pokazują co i jak. To jest niepotrzebny stres dla dziecka, które dopiero uczy sie dotyku.

  7. Ania Ania

    Pierwsza córka -myta w pierwszej dobie. Drugi-syn- dopiero w domu. I powiem, że przykry był dla mnie specyficzny rybny zapaszek i skrzepy krwi we włoskach. Z ochotą umylam go od razu w domu.

  8. Monika Monika

    Nie bijcie, nie krzyczcie! Może jestem zacofana itd, ale kocham wodę, kochają ją również moje dzieci (wykąpane ku mojej radości od razu) i jestem w stanie wyobrazić sobie, że nie zjemy kolacji, natomiast zaśnięcie bez kąpieli jest u nas niemożliwe. No ale każdy lubi co innego…

  9. Barbara Barbara

    W niemczech zalecane jest kąpać dziecko 10 dni po porodzie, tak jak pamiętam. A do tego czasu przeciera się oliwką i wacikiem skórę dziecka, przykładając dużą uwagę do tego by biała maź została

  10. Saii Saii

    W domu! Po pierwsze warto zostawic poporodowe mazie na noworodku
    Po drugie Dom to Dom… Mozna na spokojnie dzidzie umyc bez szoku dla dzieci.. Kuzynka mi opowiadala jak jako pielegniarka kapala noworodki w szpitalu w zlewie pod kranem itd…
    To jest jak dla mnie wielki szok dla Nowo narodzonego malenstwa
    Na szczescie w uk nie kapia po porodzie a I tak bym nie dala

  11. Aneta Aneta

    Obie corki łapałam w domu po 5 dniach od porodu.

  12. Kasia Kasia

    Do bydgoskich szpitali jeszcze te rewelacje nie dotarły, szorują dzieci od razu, a potem codziennie

Zobacz również