Jakie są wczesne objawy chorób reumatycznych u dzieci?

Większość osób uważa, iż choroby reumatyczne dotyczą wyłącznie osób starszych. W rzeczywistości jednak stwierdza się je również w populacji pediatrycznej. Spośród najczęściej stawianych diagnoz można wymienić młodzieńcze idiopatyczne zapalenie (MIZS) stawów, młodzieńcze spondyloartropatie, czy też toczeń. Zatem, jakie są wczesne objawy chorób reumatycznych u dzieci? Kiedy dziecko wymaga wizyty u lekarza reumatologa?

Wczesne objawy chorób reumatycznych w populacji pediatrycznej – układ kostno-stawowy

Choroby reumatyczne są przewlekłymi chorobami zapalnymi tkanki łącznej. Najczęściej przejawiają się one objawami ze strony stawów i kości. Spośród nich można wymienić między innymi:

  • obrzęk i bolesność stawów obwodowych – objaw ten jest najczęściej wtórny do różnego rodzaju urazów. Niemniej jednak jego pojawienie się u pacjenta, który neguje upadek lub uderzenie powinno zawsze skłaniać do diagnostyki w kierunku chorób reumatycznych. Przykładowo, w MIZS obserwuje się najczęściej niesymetryczne zajęcie stawów kolanowych, skokowo-goleniowych, nadgarstkowych oraz małych stawów dłoni. Przejawia się ono ich obrzękiem, wzmożonym uciepleniem, bolesnością oraz postępującym ograniczeniem ruchomości. Co warte zaznaczenia, zaczerwienienie zajętych stawów nie jest zazwyczaj cechą charakterystyczną chorób reumatycznych – sugeruje raczej zapalenie zakaźne (bateryjne),
  • sztywność poranna – jest to objaw charakterystyczny dla wielu chorób reumatycznych. Najczęściej stwierdza się go młodzieńczym idiopatycznym zapaleniu stawów (zwłaszcza w postaci wielostawowej), czy też w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa. Cechami charakterystycznymi sztywności porannej są jej pojawianie się po nocnym odpoczynku oraz ustępowanie w trakcie ćwiczeń i normalnej, codziennej aktywności,
  • zapalenie przyczepów ścięgien (na przykład Achillesa) – występuje ono u blisko 60-80% pacjentów z młodzieńczymi spondyloartropatiami. Najczęściej dotyczy ono kończyn dolnych i objawia się bólem pięt, podeszwy stóp oraz kolan,
  • zapalenie całych palców (tak zwane palce kiełbaskowate) – objaw ten jest charakterystyczny dla młodzieńczego łuszczycowego zapalenie stawów, która jest jedną z postaci młodzieńczej spondyloartropatii.

choroby reumatyczne u dzieci

Wczesne objawy chorób reumatycznych w populacji pediatrycznej – objawy pozastawowe

Choroby reumatyczne są chorobami układowymi. Oznacza, to iż ich objawy mogą pochodzić z praktycznie wszystkich narządów i układów. Tak więc spośród najczęściej występujących i najłatwiejszych do wychwycenia przez rodziców symptomów chorób reumatycznych można wymienić:

  • zmiany skórne – w przebiegu chorób reumatycznych może dochodzić do rozwoju zmian łuszczycowych, rumieniowych, pęcherzykowych, grudkowych, czy też nadżerkowych. W części schorzeń wykwity mogą być bardzo swoiste. Przykładowo, charakterystyczny dla tocznia jest rumień na twarzy w kształcie motyla, a dla zapalenia skórno-mieśniowego rumień heliotropowy wokół oczu,
  • zmiany oczne – pierwszym objawem wielu chorób reumatycznych może być zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej oka. Objawia się ono silnym bólem, zaczerwieniem gałki ocznej oraz często pogorszeniem widzenia. Równie częste jest zapalenie spojówek,
  • objawy ze strony przewodu pokarmowego – można do nich zaliczyć przewlekłe bóle brzucha o nieswoistym charakterze, nudności, biegunkę, wzdęcie, czy też obecność krwi w stolcu,
  • objawy ogólne – spośród nich można wymienić przewlekłe utrzymywanie się stany podgorączkowego lub gorączki, złe samopoczucie, utratę masy ciała, czy też osłabienie.

Kiedy dziecko wymaga konsultacji reumatologicznej?

Żaden pojedynczy objaw ani wynik badania laboratoryjnego nie wskazuje jednoznacznie na chorobę reumatyczną. Niemniej jednak, każde dziecko, u którego stwierdza się niepokojące, niewyjaśnione objawy układowe wymaga konsultacji reumatologicznej. Dotyczy to zwłaszcza maluchów, u których obserwuje się zapalne zmiany stawowe współwystępujące z symptomami ogólnymi. Pewnym wskazaniem do wizyty u lekarza reumatologa może być również rodzinne występowanie chorób reumatycznych. Należy bowiem pamiętać, iż w ich etiologii duże znaczenia odgrywa pewna predyspozycja genetyczna.

Słowem zakończenia, choroby reumatyczne są chorobami rzadkimi. Przykładowo, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów notuję się z częstością 5-6,5/100 tysięcy rocznie. Nie oznacza to jednak, że należy bagatelizować objawy sugerujące ich występowanie.

Bibliografia:
Rutkowska-Sak L, Szczygielska I. Kiedy objawy ze strony układu ruchu oraz badania dodatkowe sugerują skierowanie dziecka do specjalisty? Nowa Klinika. 2011;18(5):5055-5077.
Najczęstsze wczesne objawy chorób reumatycznych – kiedy skierować dziecko do reumatologa – Ewa Jednacz, Lidia Rutkowska-Sak, Małgorzata Kwiatkowska

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.