Jak wzmocnić odporność po antybiotykoterapii?

Choć większość chorób i zakażeń dotykających populację pediatryczną powodowana jest przez wirusy, to jednak spora część jak np. zapalenie ucha, angina paciorkowcowa czy zapalenie płuc wiąże się z infekcją bakteryjną, która nie obejdzie się bez antybiotyku. Powszechnie panuje opinia, że antybiotyki oprócz swojego pozytywnego działania na chorobowe patogeny, mają także niekorzystny wpływ na odporność organizmu, powodując jej osłabienie. Przyjrzyjmy się nieco bliżej temu zagadnieniu i zastanówmy się jak poradzić sobie z negatywnymi skutkami antybiotykoterapii.

Czy antybiotyki osłabiają odporność?

Przez lata powszechnie przyjmowano twierdzenie, że antybiotyki nie mają wpływu na odporność. Dzisiaj wiemy, że jest wręcz odwrotnie. Antybiotyki usuwają nie tylko „złe bakterie”, ale również te „dobre”. Ich wpływ na jelitowe składowe układu odpornościowego jest już udowodniony oraz zauważalny. Tak samo jak powiązanie pracy układu immunologicznego ze składem flory jelit.

jak wzmocnić odporność po antybiotykoterapii

Flora jelitowa dziecka po kuracji antybiotykowej – jakie zachodzą w niej zmiany i jak im zapobiegać?

Jednym z głównych działań niepożądanych antybiotyków jest wyjałowienie przewodu pokarmowego.

Do bakterii bytujących w przewodzie pokarmowym człowieka należy ponad 500 różnych gatunków, przy czym część z nich to gatunki natywne (bytujące stale), natomiast część należy do tzw. przejściowych (przyjmowanych np. z posiłkami). Ich rola w układzie pokarmowym jest różna – od udziału w fermentacji węglowodanów, wchłaniania elektrolitów, aż po syntezę witamin np. witaminy K. Oprócz tego, niezwykle ważną funkcją jelitowej mikrobioty (drobnoustrojów zasiedlających organizm człowieka) jest modulacja układu immunologicznego polegająca m.in. na aktywacji komórek odpornościowych CD4+ i CD8+, indukcji ekspresji cytokin prozapalnych, stymulacji produkcji swoistych przeciwciał klasy IgA przez limfocyty B oraz zwiększeniu liczby jelitowych limfocytów T.

Kuracja antybiotykowa, niestety oprócz zwalczania patogenów chorobowych, powoduje również zmianę składu mikrobioty jelitowej, co może wpływać na upośledzenie funkcji układu odpornościowego w przewodzie pokarmowym. Dla przykładu jeden z najpopularniejszych antybiotyków, amoksycylina, zmniejsza liczbę tlenowych i beztlenowych bakterii jelita grubego oraz prawie całkowite eliminuje szczepy Lactobacillus bytujące w jelicie cienkim. Dlatego właśnie tak ważne jest, aby podczas antybiotykoterapii stosować odpowiednią „osłonę” probiotyczną.

Przy kuracji antybiotykami lekarz powinien przepisać probiotyk, warto jednak dopytać o to, jaki byłby najlepszy oraz jak go przyjmować. Na rynku znajdują się różne preparaty, ale należy pamiętać, że tylko nieliczne z nich są zarejestrowane jako produkty lecznicze. Większość to po prostu suplementy diety lub też środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego – w takim wypadku warto mieć na uwadze to, że preparaty takie nie są kontrolowane, a skład i dawka może się znacząco różnić pomiędzy poszczególnymi tabletkami w opakowaniu.

W celu zapobiegania biegunkom poantybiotykowym najlepiej sprawdzają się szczepy bakterii Lactobacillus rhamnosus GG, jednak należy pamiętać o tym, że aby podanie ich okazało się skuteczne, to maluch musi w ciągu doby przyjąć minimum 5 miliardów kolonii bakteryjnej (ilość dawek zależy od wybranego preparatu).

Jak dobrze przeprowadzić dziecko przez okres poantybiotykowy?

Organizm dziecka po chorobie, w przebiegu której konieczna była antybiotykoterapia, jest osłabiony, dlatego należy zadbać o to, aby mógł się jak najlepiej zregenerować. W związku z tym warto zadbać o najważniejsze aspekty dotyczące rekonwalescencji oraz zaspokajać w pierwszej kolejności najbardziej podstawowe potrzeby życiowe.

Po pierwsze należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu zarówno w okresie chorobowym, jak i w okresie zdrowienia.Dzieci dość często gorączkują, dlatego też należy zadbać o ich odpowiednio większe nawodnianie, o którym więcej tutaj.

W okresie chorobowym wymęczone małolaty zazwyczaj jedzą bardzo niechętnie, co zaczyna się już nieco poprawiać w okresie zdrowienia. Nie można jednak pozwalać dzieciom jeść wszystkiego, na co mają ochotę – najlepiej nie podawać im słodyczy ani słonych przekąsek, które dają energię na bardzo krótki czas. Zamiast tego można podać domowy rosół z odrobiną mięsa – pyszny, odżywczy i rozgrzewający z pewnością pomoże postawić na nogi niejednego chorego marudę. Trzeba też pamiętać o tym, aby stopniowo zwiększać ilość i ciężkość potraw tak, aby nie przeładować dziecięcego przewodu pokarmowego.

Przygotowując posiłki dla dziecka w okresie poantybiotykowym, nie można zapomnieć także o odpowiedniej suplementacji witamin. Wśród nich koniecznie trzeba zadbać o dostarczanie małolatom witaminy D, która odgrywa ważną rolę w procesach odpornościowych organizmu. Oprócz wspomnianej witaminy D warto zadbać, by w diecie rekonwalescenta znalazły się produkty bogate także w inne witaminy, odgrywające rolę w procesach regeneracyjno-naprawczych.

Nie ma nic lepszego dla regeneracji organizmu niż odpowiednia ilość snu. Wymęczony chorobą maluch powinien dobrze się wysypiać, gdyż w głównej mierze to właśnie w trakcie snu najszybciej zachodzą procesy odnowy organizmu. Warto wtedy zadbać o odpowiednią higienę snu: wywietrzyć pokój przez ułożeniem dziecka do snu. Ważne jest zasypianie o odpowiedniej godzinie oraz zgaszenie światła po zaśnięciu malucha.

Osłabiony organizm warto też stopniowo przyzwyczajać do wysiłku. W okresie poantybiotykowym warto wybrać się na niezbyt długie spacery na świeżym powietrzu, tak, aby zastane mięśnie mogły się na nowo rozruszać. Takie działanie na pewno doda maluchowi sił, dzięki czemu łatwiej będzie mu przetrwać pierwsze pochorobowe tygodnie w przedszkolu lub szkole.

Aby jak najlepiej przetrwać okres chorobowy i rekonwalescencji, warto pamiętać o przyjmowaniu preparatów probiotycznych oraz szczególnej opiece, dzięki której chory będzie mógł nabierać sił do walki z chorobą i szybszego powrotu do zdrowia.

Piśmiennictwo
Lynch S.V., Pedersen O.: The Human Intestinal Microbiome in Health and Disease. N. Engl. J. Med., 2016; 375: 2369–2379
Ubeda C., Pamer E.G.: Antibiotics, microbiota, and immune defense. Trends Immunol., 2012; 33: 459–466
Gilliland S.E., Speck M.L.: Enumeration and identity of lactobacilli in dietary products. J. Food Prot., 1977; 40: 760–762
Willing B.P., Russell S.L., Finlay B.B.: Shifting the balance: antibiotic effects on host-microbiota mutualism. Nat. Rev. Microbiol., 2011; 9: 233–243
Malys M.K., Campbell L., Malys N.: Symbiotic and antibiotic interactions between gut commensal microbiota and host immune system. Medicina (Kaunas), 2015; 51: 69–75

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Jesteśmy tu dla Ciebie. Podejmujemy tematy, które dla nas, Rodziców, są ważne. Miło nam Ciebie gościć na naszej stronie! :) Pozostaw ślad po sobie w komentarzu! Jeśli prowadzisz bloga, chętnie Cię odwiedzimy! :)

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.