Jak wspierać nieśmiałe dziecko?

Dzieci obserwując świat, zauważają, jaki jest nieprzewidywalny i dziwny, co może prowadzić do niepokoju i zamartwiania. Głośne hałasy, obcy ludzie, nowe sytuacje powodują uczucie niepewności i zagrożenia. Dzieci próbują sobie jakoś z tym radzić, regulować wpływ wszystkich zdarzeń na swoją osobę, co zwykle objawia się nieśmiałością.

Nieśmiałe dziecko – objawy

Od chwili narodzin dziecięce temperamenty mogą bardzo się od siebie różnić, więc ciężko porównywać je z innymi, jednak jeśli zauważysz poniższe zachowanie, może świadczyć to o nieśmiałości dziecka:

• unikanie kontaktu wzrokowego,
• ukrywanie twarzy własnymi rękoma, bądź w kolanach mamy,
• chowanie się za dorosłymi lub większymi przedmiotami,
• trudno znosi rozstanie z rodzicem,
• nie odpowiada na pytania zadawane przez obcych,
• nie umie inicjować pierwszy rozmowy czy zabawy,
• samo się bawi, nie potrafi dołączyć do grupy,
• brakuje mu wiary we własne siły i możliwości,
• nagle czerwieni się, blednie podczas kontaktu z innymi,
• jąka się

Nieśmiałe dziecko – przyczyny

Trudno jednoznacznie określić, co powoduje nieśmiałość u naszego dziecka. Każde dziecko jest inne, rozwija się w swoim tempie i posiada osobliwy charakter. Do najczęstszych przyczyn nieśmiałości można zaliczyć:

•  predyspozycje genetyczne,
• niskie poczucie własnej wartości,
• emocje dziecka i wrażliwość,
• duża, wybujała wyobraźnia,
• obawa przed krytyką i ośmieszeniem,
• odczuwanie lęku przed obcymi,
• zbyt duże wymagania stawiane przez rodziców,
• surowe karanie,
• zauważanie tylko wad przez rodzica, nie zauważanie pozytywnych cech,
• konflikty w rodzinie,
• niski status materialny rodziny,
• ograniczanie kontaktu z rówieśnikami,
• określanie dziecka głośno jako „nieśmiałe dziecko”, etykietowanie,
• nieliczenie się ze zdaniem dziecka,

Jak pomóc dziecku w przezwyciężeniu nieśmiałości?

Nieśmiałe dziecko zwykle potrzebuje więcej czasu na przystosowanie się do nowych sytuacji i ludzi. Bacznie obserwuje, co dzieje się w jego otoczeniu i jeśli widzi, że jest bezpiecznie, zaczyna powoli uczestniczyć w wydarzeniu.

Rodzice często widząc jak ich dziecko reaguje na stresowe sytuacje, starają się ich unikać, coraz bardziej izolując dziecko, co niestety potęguje nieśmiałość.

Lepiej w pewnych sytuacjach pomóc nieśmiałemu dziecku znaleźć się w nowej, budzącej niechęć sytuacji. Z drugiej strony nie należy też niczego przyspieszać.

Popędzanie malucha może pogorszyć sytuację a nawet spowodować uraz psychiczny. Najlepszą metodą jest stopniowe oswajanie z nowymi sytuacjami z jednoczesnym wparciem i wzmacnianiem poczucia bezpieczeństwa.

Dzieci zwłaszcza w wieku przedszkolnym swoje opory łatwiej przezwyciężają, gdy mają obok siebie zaprzyjaźnioną osobę, najlepiej w podobnym wieku. Oswojenie się z jedną osobą jest łatwiejsze niż z dużą grupą.

Z czasem liczba przyjaciół powinna się zwiększać, by nie uzależniać dziecka tylko od jednej osoby. Trzeba nieśmiałe dziecko zachęcić do aktywnego uczestniczenia w rożnych wydarzeniach, wzmacniać pozytywnie, mówiąc: ” Byłeś dzielny”, ” Świetnie kopałeś piłkę”,” Miałeś fajne pomysły na zabawę z Frankiem” itp.

Rodzic powinien realistycznie podejść do możliwości dziecka, stawiajmy je w takich sytuacjach, z którymi da sobie radę i dopiero z czasem próbujmy stopniowo tych trudniejszych.

Gdy widzimy, że dziecko chowa się np.pod stół, gdy przyjdą goście, zaakceptujmy jego lęk i okażmy zrozumienie. Nie wyśmiewajmy nieśmiałych zachowań i nie porównujmy z innymi osobami, a raczej starajmy się udzielić wsparcia, uspokoić i dopiero stopniowo spróbujmy oswoić z wyzwaniem. Chwalmy każde pozytywne zachowania, a gdy nieśmiałe dziecko jest niegrzeczne, starajmy się nie krzyczeć a tłumaczyć, dlaczego postąpiło źle.

Niestety nieśmiałość u dziecka może stać się nawykiem a nawet sposobem na  życie. Im więcej uwagi będziemy poświęcać na pomoc dziecku, tym mniej ono będzie próbowało samodzielnie stawić czoła wyzwaniu. Trzeba odpowiednio wyważyć w jakich sytuacjach pomóc a w jakich lepiej pozostawić dziecko samo sobie, obserwując rozwój wydarzeń z boku.

Jeśli widzisz, że Twoje dziecko ewidentnie nie radzi sobie samo w nowych sytuacjach, nieśmiałość coraz bardziej się pogłębia, może być konieczna wizyta u psychologa, który stosując odpowiednie treningi, spróbuje pomóc kilkulatkowi. Na pewno nie można bagatelizować nieśmiałości u dziecka i pozostawiać je samemu sobie. Problem może narastać i zostawiać trwałe ślady w psychice dziecka a także powodować w skrajnych sytuacjach zaburzenia np. mutyzm (zanik mowy), którego jedną z przyczyń jest lęk przed wypowiadaniem się.