Jak chronić dzieci przed alergiami?

Na całym świecie już od jakiegoś czasu obserwuje się istną plagę chorób alergicznych. Z ich objawami zmaga się blisko 30-40% światowej populacji dzieci oraz dorosłych. Dane te pochodzą z „Białej księgi alergii” opublikowanej w 2011 roku. Czy alergiom można w jakikolwiek sposób zapobiegać? Czy istnieją środki farmakologiczne, które mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo ich wystąpienia u dziecka? Jak chronić dzieci przed alergiami? Odpowiedzi na te pytania poszukamy w dalszej części naszego artykułu.

Czym jest alergia?

Alergia jest genetycznie oraz środowiskowo uwarunkowaną nieprawidłową reakcją układu immunologicznego. Reakcja następuje na substancje (alergeny), które u osób zdrowych nie wywołują żadnej odpowiedzi. Spektrum objawów jest bardzo zróżnicowane i pozwoliło na wyróżnianie kilku odrębnych jednostek chorobowych, które łączy właśnie wspomniana wcześniej nadwrażliwość. Spośród nich można wymienić między innymi:

  • Alergiczny nieżyt nosa.  Dzielimy go na sezonowy – wywoływany przez pyłki roślin i nazywany inaczej katarem siennym. Oraz całoroczny – wywoływany na przykład przez roztocza kurzu domowego. Wśród jego objawów najbardziej charakterystyczne są kichanie, wodnisty wyciek z nosa i jego świąd, zaczerwienienie oraz uczucie blokady.
  • Alergiczne zapalenie spojówek – definiuje się je jako uwarunkowany przez alergeny stan zapalny spojówek, czyli cienkich błon pokrywających gałkę oczną oraz wewnętrzną powierzchnię powiek. Może mieć charakter ostry – wywołany nagłym i krótkotrwałym kontaktem z alergenem. Poza tym – sezonowy, podobnie, jak katar sienny. Występuje też zapalenie spojówek całoroczne, na przykład uwarunkowane ciągłym narażeniem na pewne substancje obecne w powietrzu. Objawia się uczuciem pieczenia oczu, „piasku pod powiekami”, ich łzawienie oraz silnym zaczerwienieniem.

jak chronić dzieci przed alergiami

Inne objawy alergii

  • Wyprysk atopowy – choroba ta polega na tworzeniu się zmian skórnych (łuszczących się grudek i pęcherzyków) w miejscu kontaktu ciała z alergenem o charakterze kontaktowym. Za wystąpienie objawów u osób uczulonych odpowiadają najczęściej składniki perfum, środków czystości, czy też lateks.
  • Alergia pokarmowa – dotyczy szczególnie dzieci i jest definiowana, jako każda niepożądana reakcja na pokarm, która jest wynikiem jej błędnego rozpoznania przez układ odpornościowy. Może objawiać się między innymi bólami brzucha, nudnościami, wymiotami, biegunkami, czy też brakiem odpowiednich przyrostów masy ciała.
  • Astma oskrzelowa alergiczna – jest to przewlekły, indukowany przez alergeny stan zapalny błony śluzowej dróg oddechowych. Charakteryzuje się napadami świszczącego oddechu, dusznościami oraz suchym kaszlem nasilającym się w godzinach porannych.

Każda z wyżej wymienionych jednostek chorobowych różni się od siebie charakterystycznymi objawami. Ich cechą wspólną jest jednak wyraźny związek pomiędzy wystąpieniem symptomów choroby a kontaktem z potencjalnym alergenem.

Jak chronić dzieci przed alergiami, gdy przyszła mama jest w ciąży?

Choroby alergiczne są w głównej mierze uwarunkowane genami, na które współcześnie jeszcze nie mamy wpływu. Przykładowo, prawdopodobieństwo wystąpienia u dziecka alergika alergii pokarmowej wynosi nawet 20 do 40%. Niemniej jednak istnieją również pewne czynniki środowiskowe, których wyeliminowanie może w pewnym stopniu ochronić dziecko przed wystąpieniem chorób o podłożu alergicznym. Wśród takich działań prewencyjnych można wymienić:

  • Unikanie palenia w ciąży oraz chronienie dziecka przed narażeniem na dym tytoniowy. Wykazano, iż narażenie na dym w okresie życia płodowego oraz wczesnego dzieciństwa może zwiększać u dziecka szanse zachorowania na chorobę alergiczną w przyszłości. Co więcej, palenie w ciąży jest również bardzo niekorzystne z punktu widzenia innych aspektów zdrowia malucha. Jest na przykład czynnikiem ryzyka wewnątrzmacicznego zatrzymania wzrostu (IUGR).
  • Dieta eliminacyjna w ciąży i w okresie karmienia piersią – eliminacja z diety ciężarnej lub kobiety karmiącej piersią pokarmów potencjalnie uczulających jest niewskazana, a wręcz niebezpieczna dla rozwijającego się dziecka.

Zapobieganie alergiom u dzieci

  • Unikanie nadmiernej izolacji dziecka od świata zewnętrznego. Wielu naukowców przychyla się do tak zwanej „hipotezy higienicznej” rozwoju chorób alergicznych. Mówi ona, najprościej mówiąc, iż układ odpornościowy dziecka do prawidłowego funkcjonowania wymaga ciągłego kontaktu z drobnoustrojami. Zważywszy na ten fakt, dziecka nie powinno izolować się od świata zewnętrznego i usilnie chronić go przed wszelkimi zarazkami. Nie oznacza to oczywiście, że współczesne standardy higieny powinny być obniżone.
  • Karmienie piersią do 4-6 miesiąca życia – wpływ takiego postępowania na ryzyko wystąpienia chorób alergicznych u dziecka budzi wiele kontrowersji. Niemniej jednak przyjmuje się, iż postępowanie takie jest dla dziecka bardzo korzystne i powinno być prowadzone w każdego malucha, u którego nie występują do niego przeciwwskazania.
  • Ostrożne rozszerzanie diety dziecka po 6 miesiącu życia. Uważa się, iż dieta dziecka karmionego piersią powinna zostać rozszerzona o pokarmy inne niż mleko w 6 miesiącu jego życia. Aktualnie nie istnieją dowody naukowe, które potwierdzałyby konieczność unikania wprowadzania do diety malucha pokarmów potencjalnie alergizujących (między innymi orzeszków ziemnych).
  • Probiotyki i prebiotyki – wprowadzenie pewnych ich rodzajów do diety malucha może redukować ryzyko wystąpienia u niego alergii. Postępowanie takie nie jest jednak rutynowo zalecane.

Malucha, zwłaszcza bardzo obciążonego genetycznie, nie udaje się często ochronić przed chorobami alergicznymi. Należy jednak pamiętać, iż modyfikacja narażenia na opisane przez nas czynniki ryzyka wykazuje również pozytywny wpływ na inne aspekty zdrowia dziecka.

Bibliografia:
Interna Szczeklika 2018/19
Pierwsze 2 lata życia dziecka – Medycyna Praktyczna, Kraków 2012

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.