Gdy dziecko sepleni. Wyrośnie z tego?

Seplenienie jest najczęstszą wadą wymowy wśród polskich dzieci, jednak dotyczy ona również maluchów na całym świecie. Prawie każde dziecko przechodzi przez ten etap podczas nauki prawidłowej mowy, lecz na szczęście większość szkrabów szybko z niego wyrasta. Sepleniące maluszki z pewnością budzą uśmiech na wielu twarzach i choć w przypadku bardzo małych dzieci może to być rozczulające, to u kilkulatka stanowi ono poważny problem. Jako rodzic, nie możesz go zbagatelizować, gdyż nauka prawidłowej mowy jest dla dziecka niezbędna, szczególnie na tym etapie jego rozwoju. Przyjrzyjmy się bliżej problemowi seplenienia – czym jest oraz kiedy i gdzie należy szukać pomocy. Zapraszamy do lektury.

Czym jest seplenienie?

W  języku medycznym seplenienie to inaczej sygmatyzm i polega on na niewłaściwej artykulacji  niektórych głosek. Związany jest on ze zmianą miejsca prawidłowej artykulacji głoski, w efekcie czego jest ona podczas wymowy zniekształcona. Zwykle dotyczy ono całej grupy głosek, a wady wymowy dotyczą najczęściej zakresu ich trzech szeregów:

  • ciszącego – w którym znajdują się głoski : ć, ś, ź, dź,
  • syczącego – do którego należą : c, s, z, dz,
  • szumiącego – czyli głosek: cz, sz, ż, dż.

Prawidłowe głoski w danym wyrazie zastępowane są u sepleniących dzieci przez inne, przez co np. słowo  „żabka” wymawiają one jako  „ziabka”, a „szczotka” jako „scotka”. Z uwagi na trudności w wymowie niektórych dźwięków, problematyczne głoski są przez dzieci czasem opuszczane – dla przykładu słowo „szafa” wymawiane jest wtedy jako „afa”. Zjawisko to nosi nazwę mogisygmatyzmu i jest jednym w wielu rodzajów wady wymowy, jaką jest seplenienie. Bez względu na to jednak, z jakim typem seplenienia mamy do czynienia, powinno być ono w odpowiednim wieku skonsultowane i skorygowane przez specjalistę.

dzieci sepleni

Czym może być spowodowane seplenienie?

Wbrew pozorom, medycznych przyczyn sygmatyzmu może  być wiele. Pierwszym z nich są problemy z narządem słuchu, który jest zmysłem niezbędnym do prawidłowego rozwoju mowy. Niedosłyszenie poprawnego brzmienia wyrazów powoduje, że dziecko źle je wymawia i dodatkowo nie potrafi samo tego błędu skorygować. Inną przyczyną mogą być defekty lub braki w uzębieniu, przez co zaburzona jest wymowa głosek, które nabierają przez to bardziej „syczącego” charakteru. Częstymi dolegliwościami są też trudności w oddychaniu  przez nos spowodowane np. katarem czy przerośniętym migdałkiem. Maluch nie może wtedy poprawnie używać wszystkich niezbędnych elementów aparatu mowy, przez co wydobywające się z jego ust głoski są zazwyczaj dość zniekształcone. Oprócz tego przyczyn seplenienia upatruje się również m.in. w nieprawidłowej budowie i napięciu mięśni języka, wadach zgryzu czy też zbyt długim ssaniu smoczka.

Kiedy należy udać się do specjalisty?

Tak właściwie, jeżeli naprawdę zależy nam na tym, aby dziecko mówiło poprawnie i robiło to jak najlepiej, nie należy zwlekać z wizytą u specjalisty zbyt długo. U wielu maluchów seplenienie to etap przejściowy w trakcie nauki prawidłowej artykulacji, jednak jeśli dziecko zbyt długo pozostaje na tym samym etapie i nie próbuje prawidłowo wymawiać słów, bo łatwiej zrobić to „po swojemu”, to jest to najwyższy czas na interwencję.

Dzieci już od 4 roku życia z powodzeniem chodzą na terapię, a korekcja poprawnej wymowy na tak wczesnym etapie przynosi bardzo dobre rezultaty. Każdy rodzic powinien pomyśleć także o tym, że sepleniący szkrab w grupie poprawnie mówiących maluchów może być powodem dokuczania i drwin. Z tego również powodu należy też mieć na uwadze to, że seplenienie może się utrwalić, dlatego nie warto zbyt długo zwlekać, ale w porę zadbać o odpowiednią profilaktykę.

U kogo szukać pomocy?

Korekcją wad wymowy zajmują się logopedzi. Podczas wizyty w gabinecie logopedycznym specjalista oceni i zdiagnozuje, z jakim problemem z zakresu seplenienia ma do czynienia oraz zaproponuje odpowiednią terapię. Odbywa się ona na zasadzie wyselekcjonowanych ćwiczeń, które mają najczęściej formę zabawy, przez co są dla malucha bardziej interesujące i chętnie wykonywane.

Rodzaj terapii, jej długość i częstotliwość zależy od zdiagnozowanej wady, wieku dziecka oraz jego predyspozycji. Podczas terapii niezwykle ważna jest jednak systematyczność, dlatego też logopedzi zadają zwykle maluchom i ich rodzicom ćwiczenia do wykonania po powrocie z terapii. Tym sposobem dzieci nie zapominają zbyt szybko prawidłowej wymowy poznanej na zajęciach, a także łatwiej i szybciej robią postępy podczas kolejnych spotkań.

Domowe ćwiczenia i profilaktyka

Warto poświęcić problemowi sygmatyzmu trochę uwagi również w domu, szczególnie jeśli logopeda zalecił maluchowi dodatkowe ćwiczenia do wykonania w warunkach domowych. Dzięki temu dziecko będzie mogło ćwiczyć poprawną wymowę, a rodzic w tym czasie korygować ewentualne błędy. Dużą pomocą dla malucha będzie też poprawne i dokładne wymawianie przez rodziców wypowiadanych (nie tylko do niego) słów. Należy robić to dość powoli, tak aby maluch miał szansę przetworzyć i zapamiętać poprawne brzmienie szczególnie tych najbardziej problematycznych dla niego słów.

Choć seplenienie (sygmatyzm) jest wśród dzieci dość powszechnym problemem, nie można go bagatelizować. Niekorygowane nieprawidłowości w procesie artykulacji dźwięków i  głosek mogą się bowiem utrwalić i pozostać na lata. Sepleniący maluch powinien być bacznie obserwowany przez rodzica, aby wyłapać czy robi on postępy w nauce prawidłowej wymowy, czy też etap seplenienia u niego nie mija. W przypadku długo trwającego seplenienia, szczególnie u dzieci w wieku przedszkolnym, warto udać się po pomoc do specjalisty. Logopeda za pomocą odpowiednich ćwiczeń ułatwi maluchowi naśladowanie prawidłowych głosek i dźwięków, dzięki czemu zamiast wcześniejszych, błędnych wzorców wymowy, będą się utrwalały te właściwe i po niedługim czasie Twoja pociecha będzie już mówić dźwięcznie i wyraźnie.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Nina, studentka ostatniego roku kierunku lekarskiego, szczególnie zainteresowana tematyką onkologii, badań obrazowych oraz radiologii pediatrycznej. Pisaniem artykułów o tematyce medycznej zajmuję się, aby poszerzać wiedzę i świadomość pacjentów dotyczącą chorób, z którymi mogą się kiedyś zmierzyć lub też właśnie z nimi walczą, ponieważ wierzę, że największe efekty przynosi terapia oparta na partnerstwie. Wyedukowany pacjent lepiej potrafi dbać o swoje zdrowie oraz często dzięki odpowiedniej wiedzy zgłasza się do lekarza już na wczesnym etapie choroby.Wtedy też lepiej rozumie on samą istotę choroby, a dzięki wzajemnej współpracy lekarz i pacjent wspólnie mogą opracować najlepszy plan działania, gdyż właśnie taka relacja przynosi zwykle najlepsze efekty.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

    Polecane tematy