Dziecko ma nawracające zakażenia układu moczowego – co to może znaczyć?

Zakażenia układu moczowego (ZUM) należą do najczęściej występujących chorób infekcyjnych u dzieci (częściej występują jedynie infekcje układu oddechowego). U większości maluchów mają one na szczęście charakter epizodyczny i nie wymagają pogłębionej diagnostyki (wyjątek stanowią dzieci przed drugim rokiem życia – każdy ZUM u nich jest wskazaniem do wykonania USG jamy brzusznej). Należy jednak pamiętać, iż mały odsetek dzieci, szczególnie tych, które nie ukończyły jeszcze pierwszego roku życia, zmaga się z nawrotowymi zakażenia układu moczowego (ryzyko nawrotu ZUM w ciągu 6-12 miesięcy waha się od 12% do 30% i jest znacznie wyższe u dzieci, u których występują wady układu moczowego). To właśnie ta grupa małych pacjentów wymaga szczególnej uwagi rodziców oraz lekarzy.

nawracające zakażenia układu moczowego

Kiedy mówimy, że zakażenia układu moczowego u dziecka mają charakter nawrotowy?

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej (PTNFD) o nawrotowych zakażeniach układu moczowego u dziecka możemy mówić, gdy:

  • U dziecka wystąpiły 2 lub więcej ZUM w obrębie górnych dróg moczowych – zakażenie górnych dróg moczowych nazywa się również odmiedniczkowym zapaleniem nerek.
  • U dziecka wystąpił 1 ZUM w obrębie górnych dróg moczowych oraz 1 lub więcej ZUM w obrębie dolnych dróg moczowych – przez zakażenie dolnych dróg moczowych rozumie się zakażenie pęcherza moczowego oraz zakażenie cewki moczowej.
  • U dziecka wystąpiły 3 lub więcej ZUM w obrębie dolnych dróg moczowych.

Jakie są czynniki ryzyka nawrotu ZUM?

Jak już wspominaliśmy, nawrót zakażenia układu moczowego dotyczy 12% do 30% małych pacjentów (kolejne nawroty występują coraz częściej – drugi nawrót z częstością około 50%, a trzeci z częstością około 75%). Wśród nich często spotyka się następujące patologie, które do takowego nawrotu infekcji predysponują. Oto one:

  • Obecność wady układu moczowego – głównie mowa tu o refluksie pęcherzowo-moczowodowym, który polega na cofaniu się moczu z pęcherza moczowego do moczowodów oraz układu kielichowo-miedniczkowego nerki.
  • Dodatni wywiad rodzinny w kierunku ZUM – dzieci, których rodzice lub rodzeństwo zmagało się z nawrotowymi zakażeniami układu moczowego, mają większe prawdopodobieństwo ich wystąpienia, a co za tym idzie, wymagają bardziej uważnej kontroli.
  • Dodatni wywiad rodzinny w kierunku wad układu moczowego – dzieci obciążone takim wywiadem muszą być również częściej kontrolowane.
  • Zaburzenia oddawania moczu – między innymi nietrzymanie moczu, zbyt częste lub zbyt rzadkie oddawanie moczu oraz parcia naglące.
  • Robaczyce przewodu pokarmowego – owsica jest jednym z czynników ryzyka nawrotowych zakażeń układu moczowego.
  • Zaparcia oraz nietrzymanie stolca – podobnie, jak robaczyce, stany te zwiększają ryzyko nawrotów ZUM.
  • Brak odpowiedniej higieny dotyczącej zewnętrznych narządów płciowych dziecka – w pierwszych latach życia, może to wynikać z zaniedbań oraz braku odpowiedniej wiedzy rodziców o odpowiedniej pielęgnacji malucha.

Nawrotowe ZUM – diagnostyka

Każde dziecko, u którego podejrzewamy ZUM powinno mieć wykonane badanie moczu (ogólne oraz bakteriologiczne), którego celem jest potwierdzenie zakażenia i wdrożenie odpowiedniej terapii. Co więcej, u części małych pacjentów diagnostyka ta powinna być pogłębiona o USG jamy brzusznej oraz cystografię mikcyjną.

Wskazania do USG jamy brzusznej:

  • Każdy maluch, który przebył ZUM przed ukończeniem 24 miesiąca życia.
  • Każdy maluch po 24 miesiącu życia, który przebył ostre odmieniczkowe zapalenie nerek lub ma czynniki ryzyka nawrotu ZUM.
  • Każdy maluch, u którego stwierdza się nawrotowy ZUM.

Wskazania do cystografii mikcyjnej:

  • Każdy maluch, u którego stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w obrazie USG.
  • Każdy maluch, który przebył ZUM i ma dodatni wywiad rodzinny w kierunku wad układu moczowego.

Tak przeprowadzona diagnostyka pozwala w większości przypadków na wykrycie ewentualnych przyczyn nawrotów ZUM i ich wyeliminowanie. Jest to szczególnie ważne, gdyż takie powtarzające się zakażenie mogą doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia nerek dziecka i rozwinięcia się ich niewydolności w późniejszym wieku.

Podsumowując, nawracające zakażenie układu moczowego nie powinno się nigdy bagatelizować i należy zawsze zadbać o przeprowadzenie w odpowiedniej diagnostyki w przypadku ich pojawienia się ich u swojej pociechy.

Bibliografia:
Pediatria autorstwa Wandy Kawalec
Zalecenia Polskiego Towarzystwa Nefrologii Dziecięcej (PTNFD) dotyczące postępowania z dzieckiem z zakażeniem układu moczowego

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.