Dlaczego lepiej, gdy dziecko raczkuje?

Jednym z ważniejszych elementów rozwoju psychomotorycznego niemowlęcia jest raczkowanie. Jest to ostatni etap przed stanięciem dziecka na nogi i rozpoczęciem nauki prawidłowego chodu. Co ciekawe, nie musi wystąpić on u wszystkich dzieci, nawet tych rozwijających się w pełni prawidłowo. Zastanówmy się zatem, czy i dlaczego lepiej, gdy dziecko raczkuje oraz jakie mogą być skutki ominięcia przez malucha tego etapu rozwoju?

Jak wyglądają poszczególne etapy nauki chodzenia u dziecka?

Pierwsze kroki dziecka to niezwykłe wydarzenie zarówno dla niego samego, jak i dla jego najbliższych. Zanim jednak do tego dojdzie, maluch musi przejść przez poszczególne etapy rozwoju ruchowego, który to rozpoczyna się tuż po narodzinach. Oto jak przebiega on aż do pierwszych samodzielnych kroków dziecka:

  • Okres noworodkowy – maleństwo w leżeniu na plecach wykonuje pierwsze ruchy kończyn górnych i dolnych. U noworodka występuje również odruch chodu automatycznego przy podparciu nóżek.
  • 1 miesiąc życia – pierwsze próby unoszenia głowy w pozycji na brzuchu podpartej rękami.
  • 2 miesiąc życia – dziecko energicznie wymachuje nóżkami, co powoduje zanikanie odruchu chodu automatycznego. W pozycji na brzuchu maluch próbuje odrywać od podłoża głowę i nogi.
  • 3 miesiąc życia – maluch przy przytrzymywaniu nad podłogą ugina nóżki w kolanach i automatycznie podnosi jedną nogę.
  • 4 miesiąc życia – na tym etapie życia niemowlę opanowuje przekręcanie się z brzucha na plecy i odwrotnie oraz naprzemienne kopanie nogami. Co więcej, podtrzymywane w pozycji stojącej zamiennie zgina i prostuje kończyny w stawach biodrowych i kolanowych.
  • 5 miesiąc życia – maluch przytrzymywany w pozycji stojącej zaczyna podpierać się czubkami palców.
  • 6 miesiąc życia – dziecko będąc w pozycji na brzuchu, zaczyna podpierać się na dłoniach i stopach.
  • 7 miesiąc życia – niemowlę rozpoczyna pełzanie okrężnie i do tyłu, a podciągane do stania „sprężynuje”.
  • 8 miesiąc życia – maluch stabilnie stoi z podparciem, próbuje podnosić się do stania, pełza na brzuchu do przodu. Co więcej, z leżenia na brzuchu chce usiąść, zginając biodra i obracając tułów.
  • 9 miesiąc życia – na tym etapie dziecko przechodzi z siadu do leżenia, a trzymane pod pachy stoi na całych stopach.
  • 10 miesiąc życia – dziecko z pozycji na brzuchu podnosi się do siadu, kołysze się na czworakach, stabilnie siedzi oraz chodzi bokiem, trzymając się poręczy.
  • 11 miesiąc życia – na tym etapie dziecko już raczkuje, samodzielnie wstaje, chwytając się poręczy oraz chodzi trzymane za ręce i bokiem wsparte o poręcz.
  • 12 miesiąc życia – dziecko bez problemu prawidłowo raczkuje, zaczyna chodzić trzymane za jedną rękę, robi pierwsze samodzielne kroki bez podparcia.

Warto podkreślić, że są to jedynie orientacyjne ramy czasowe, w których niemowlę powinno opanować poszczególne umiejętności. Każde dziecko (zwłaszcza wcześniak) rozwija się w swoim indywidualnym tempie. Na podstawie podanych informacji można jednak oszacować mniej więcej, na jakim etapie rozwoju chodu znajduje się dziecko i jakich umiejętności musi się jeszcze nauczyć. W przypadku, gdy u dziecka występują poważne zaległości lub utknęło ono na jednym z etapów rozwoju, należy jak najszybciej skonsultować się ze specjalistą.

dlaczego to lepiej, gdy dziecko raczkuje

Dlaczego lepiej, gdy dziecko raczkuje?

Raczkowanie, choć nie jest obowiązkowym etapem w rozwoju psychomotorycznym niemowlęcia, ma na niego bardzo pozytywny wpływ. Po pierwsze, dzięki swoistemu naprzemiennemu schematowi ruchu (lewa ręka-prawa noga i odwrotnie) raczkowanie wspomaga prawidłowy rozwój i funkcjonowanie mózgu maluszka. Co więcej, dzięki naprzemiennym ruchom kończyn układ nerwowy musi stale komunikować ze sobą obie półkule mózgu. To z kolei usprawnia ich wzajemną komunikację oraz umożliwia budowę nowych połączeń neuronalnych. Jest to bardzo ważne, gdyż współpraca półkul zapewnia bardziej efektywną i wydajniejszą pracę mózgu, a tym samym szybsze przyswajanie przez dziecko nowych umiejętności.

Przejście przez etap raczkowania zapewnia także maluchowi możliwość szybszej i łatwiejszej zmiany pozycji z siedzącej do czworaczej, a następnie stojącej. Dodatkowo rozwija u dziecka umiejętności utrzymywania równowagi, co znacznie ułatwia mu naukę chodzenia w pozycji stojącej. Raczkujący maluch będzie w późniejszym etapie rozwoju poruszał się na dwóch nogach o wiele pewniej i sprawniej od rówieśnika, który pominął ten etap.

Co, jeśli dziecko omija etap raczkowania?

Jak już wiadomo, niekiedy zdarza się też tak, że w pełni zdrowe, dobrze rozwijające się dziecko omija etap raczkowania. Wtedy od razu z pozycji siedzącej przechodzi ono do stania, a następnie do chodzenia na dwóch nóżkach. Jak się okazuje, zdecydowana większość z tej grupy maluchów we wcześniejszym okresie życia z jakiegoś powodu nie lubiła leżeć w pozycji na brzuchu. Co więcej, nie były zainteresowane nauką pełzania, będącego wstępem do raczkowania, ani też nie próbowały przechodzenia z siadu do pozycji czworaczej. Wiele z nich było natomiast na dość wczesnym etapie rozwoju stymulowane do przyjmowania pozycji siedzącej.

Pełzanie, czworakowanie i przechodzenie z tej pozycji do siadu są rodzajami aktywności, które umożliwiają dziecku wielokrotnego trenowania zmian pozycji, równowagi i naprzemienności ruchowej. Uzyskane w ten sposób doświadczenia oraz zdobyte umiejętności są niezwykle przydatne w celu opanowania przez malucha stabilnej pozycji pionowej.

Ominięcie któregoś z tych etapów rozwoju psychomotorycznego, nawet przez zdrowe dziecko, skutkuje u niego posiadaniem mniejszego doświadczenia w ruchu. Pomimo osiągania przez takiego malucha kolejnych etapów rozwoju we właściwym czasie, to stany i umiejętności pośrednie pomiędzy tymi etapami będą dla niego problematyczne.

Słowem podsumowania, okazuje się, że raczkowanie nie jest niezbędnym etapem rozwoju psychomotorycznego malucha i nie występuje ono u wszystkich dzieci. Jego brak nie jest powodem do niepokoju, o ile nie towarzyszą temu inne niepokojące objawy. Jak jednak twierdzą specjaliści, raczkowanie pozwala dziecku na znacznie szybsze i łatwiejsze opanowanie przemieszczania się w pozycji pionowej. Można więc uznać, że maluchy, które prawidłowo przeszły ten proces, będą chodziły początkowo znacznie pewniej niż ich rówieśnicy, u których etap raczkowania nie wystąpił.

Bibliografia:

Gajewska E.: Narzędzia diagnostyczne do oceny wczesnego rozwoju motorycznego stosowane w fizjoterapii dziecięcej. Neurologia Dziecięca 2011; 20(40): 53-58. Medycyna Praktyczna 2014/1 Wiek występowania kamieni milowych we wczesnej ocenie rozwoju dziecka. Cara F. Dosman, Debbi Andrews, Keith J. Goulden. Tłumaczył dr n. med. Dariusz Stencel. Konsultowała dr n. med. Krystyna Szymańska
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.