Diagnostyka laboratoryjna infekcji COVID-19

Od wielu tygodni jednym z głównych tematów w mediach jest wirus SARS-CoV-2 wywołujący infekcję COVID-19. Wiele informacji przekazywanych przez telewizję, czy też portale internetowe jest nieprawdziwych i może wprowadzać w błąd. Szczególnie duża ilość fałszywych newsów dotyczy tematu wykrywania wirusa. Zatem, jak wygląda diagnostyka laboratoryjna infekcji COVID-19?

Metoda molekularna (rRT-PCR) – podstawowa technika służąca do potwierdzenia zakażenia wirusem SARS-CoV-2

Światowa Organizacja Zdrowia oraz Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych zalecają badanie molekularne jako podstawową metodę wykrywania nowego koronawirusa. Materiałem wykorzystywanym do jego oznaczenia jest wydzielina z dróg oddechowych. Najczęściej jest ona pobierana drogą wymazu z części nosowej gardła. Taka metoda pozyskania materiału jest zalecana przez CDC i charakteryzuje się czułością na poziomie 63%. Procedura pozyskania próbki jest dla pacjenta bardzo bezpieczna i zazwyczaj niebolesna (odczuwalny może być dyskomfort). Najczęstszymi jej powikłaniami mogą być kaszel, kichanie, miejscowe podrażnienie nosogardła, czy też wymioty (odruch z tylnej ściany gardła).

Celem badania molekularnego jest wykrycie materiału genetycznego RNA wirusa SARS-CoV-2. Czułość testu jest w głównej mierze zależna od fazy zakażenia i rodzaju pobranego materiału. Największe prawdopodobieństwo wykrycia wirusa przypada na 4-10 dobę od wystąpienia objawów. W tym okresie bowiem w drogach oddechowych chorego stwierdza się największą koncentrację wirusa. Z tego też powodu, nie zaleca się wykonywania wymazów u pacjentów w pierwszych dobach po kontakcie z osobą zakażoną lub potencjalnie zakażoną.

Badanie molekularne może dać wynik dodatni, ujemny lub też nierozstrzygający. W tym ostatnim przypadku zalecane jest powtórne pobranie próbki i wykonanie oznaczenia po 24-48 godzinach. Wynik ujemny nie świadczy również zawsze o braku zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Z tego też powodu w sytuacji, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo kliniczne choroby COVID-19 wskazane jest powtórzenie badania. Jeśli chodzi o pacjentów z wynikiem dodatnim, to powinni być oni izolowani i ponownie zbadani po minimum 14 dniach. O wyzdrowieniu świadczą dwa kolejne wyniki ujemne uzyskane w odstępie 24-godzinnym.

Metoda serologiczna (test kasetkowy) wykrywania zakażenia wirusem SARS-CoV-2

Celem badania serologicznego jest wykrycie swoistych przeciwciał skierowanych przeciwko wirusowi SARS-CoV-2. Materiałem wykorzystywanym do oznaczenia jest próbka krwi włośniczkowej z palca lub krwi żylnej. Metoda ta charakteryzuje się zależną od rodzaju testu czułością i nie może być wykorzystywana do potwierdzenia zakażenia. Ma ona jedynie znaczenie uzupełniające względem badania molekularnego. Co warte zaznaczenia, nie zaleca się poddawania badaniu serologicznemu bez porozumienia z lekarzem.
Swoiste przeciwciała anty-SARS-CoV-2 pojawiają się średnio po około 7-14 dniach od zakażenia. Okres ten może być jednak znacznie wydłużony u osób z różnego rodzaju deficytami odpornościowymi. Obecność przeciwciała nie zawsze musi również świadczyć o kontakcie z wirusem SARS-CoV-2. Ich pojawienie się może być bowiem wynikiem infekcji innymi wirusami o zbliżonej budowie – na przykład innymi powszechnie występującymi koronawirusami.

test COVID

 

Powszechnie wykorzystywany w naszym kraju test kasetkowy może dać trzy rodzaje wyników:

  • IgM (-) i IgG (-) – świadczy o prawdopodobnym braku zakażenia i braku przechorowania infekcji COVID-19,
  • IgM (+) i IgG (- lub +) – świadczy o prawdopodobnym zakażeniu. Wynik taki jest wskazaniem do wykonania badania molekularnego,
  • IgM (-) i IgG (+) – świadczy o prawdopodobnym przechorowaniu infekcji COVID-19 lub kontakcie z wirusem.

Metoda antygenowa służąca do wykrywania białek wirusa SARS-CoV-2

Ostatnim rodzajem badania wykorzystywanego w diagnostyce laboratoryjnej zakażenia wirusem SARS-CoV-2 jest metoda antygenowa. Polega ona na wykrywaniu swoistych białek produkowanych przez nowego koronawirusa. Zaletami badania antygenowego jest krótki czas oczekiwania na wynik oraz jego niski koszt. Zważywszy jednak na brak walidacji dostępnych testów, nie jest to metoda zalecana.

Słowem zakończenia, złotym standardem w wykrywaniu wirusa SARS-CoV-2 jest metoda molekularna. Wszystkie inne badania mają jedynie znaczenie uzupełniające. Zważywszy na ograniczoną czułość wszystkich metod, diagnostyka powinna być zawsze prowadzona przez lekarza.

Bibliografia:
Polskie zalecenia diagnostyczno-terapeutyczne oraz organizacyjne w zakresie opieki nad osobami zakażonymi lub narażonymi na zakażenie SARS-CoV-2 – Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji
Stanowisko Konsultantów Krajowych w dziedzinie Mikrobiologii Lekarskiej, Chorób Zakaźnych, Diagnostyki Laboratoryjnej oraz Prezesa Zarządu Głównego PTEiLChZ w sprawie oznaczania swoistych przeciwciał i antygenów w diagnostyce zakażenia SARS-CoV-2
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.