Czym różni się wychowywanie pierwszego i drugiego dziecka? Psychologia, praktyka i trochę ulgi dla rodzica

Zacznijmy od czegoś ważnego: każde dziecko rodzi się w innej rodzinie. Nie tylko „do innego mieszkania” , czy w innych czasach, ale do innych rodziców, z innym poziomem zmęczenia, doświadczenia, lęku, nadziei i zasobów. Rodzice się zmieniają. Nie są tacy sami. Wszystko się zmienia. Wychowywanie dzieci też. To jest klucz do zrozumienia, dlaczego wychowywanie pierwszego i drugiego dziecka tak bardzo się różni. I dlaczego nadal boimy się o tym głośno mówić.

Pierwsze dziecko: projekt „idealny rodzic”

Gdy rodzi się pierwsze dziecko, nie wiemy, jak naprawdę wygląda wychowywanie dzieci. Jak to jest być rodzicem. Wszystko, dosłownie wszystko w naturalny sposób jest nowe, nieoswojone. Mamy oczywiście pewne wyobrażenia, ale one są całkowicie niezgodne z rzeczywistością.

Jak to wygląda w praktyce?

Przy pierwszym dziecku kontrola jest dużo wyższa niż kiedykolwiek wcześniej. To z prostego powodu. Stąpamy po cienkim lodzie, po nowym terytorium, dlatego nie wiadomo, co można, a czego lepiej nie robić. Człowiek chucha i dmucha, uważa w sposób czasami nadmierny. Niekiedy wprost panikuje.

• jest duża kontrola. Rodzice czytają poradniki, śledzą fora, zadają wiele pytań, z każdego powodu idą do lekarza, nie wiedzą, kiedy robi się poważnie, wszystko nadmiernie się analizuje,
• wysokie oczekiwania. Rodzice mają zazwyczaj największe oczekiwania właśnie w stosunku do pierwszego dziecka. To często nieświadomy proces, ale jednak obecny.
• skupienie uwagi. Jedno dziecko zawłaszcza całą uwagę rodzica. To rodzi wiele konsekwencji. Pierworodne dziecko jest jedynym dzieckiem, które ma rodzica tylko dla siebie…do czasu, kiedy urodzi się następny potomek.

Psychologia pokazuje, że pierwsze dziecko w rodzinie często czuje się nadodpowiedzialne, szybciej dorasta, ma poczucie, że musi coś konkretnego osiągnąć lub coś innego udowodnić. Z drugiej strony miewa wyższy strach przed porażką i większą skłonność do perfekcjonizmu.

Drugie dziecko – czyli znaczenie ma doświadczenie

Drugie dziecko rodzi się już w całkiem innej rzeczywistości. Rodzice są już rodzicami w pełni. Nie ma mowy tu o teorii, jest praktyka. I to wszystko zmienia. Dlatego mówienie, że dzieci różne, a urodzone w tej samej rodzinie, to omijanie ważnej kwestii, że to ta sama rodzina już po prostu nie jest.

Przy drugim dziecku najczęściej jest więcej luzu, więcej pewności siebie, mniej paniki. Rodzice podchodzą z większym spokojem i dystansem.

Poza tym jest inny układ. Młodsze dziecko przychodzi do rodziny, w której są nie tylko rodzice. Dlatego schemat całej rodziny wygląda inaczej. Dziecko jest nie tylko dzieckiem, ale bratem lub siostrą. Innymi słowy od początku uczy się rywalizacji, współpracy, dzielenia mamą i tatą.

Badania pokazują, że taki układ sprawia, że drugie dziecko, jeśli rodzice potrafią dzielić czas między dziećmi, częściej kształtuje bezpieczną więź i jest bardziej społecznie przygotowane do funkcjonowania.

Między pierwszym a drugim dzieckiem zmienia się prawie wszystko

Rodzice są w innej sytuacji życiowej. Dwójka dzieci to praktycznie wyższe zmęczenie i obciążenie, zwłaszcza jeśli między rodzeństwem jest niewielka różnica wieku. Niedospanie, zmęczenie i cała lista obowiązków mogą skutecznie przytłoczyć. Jednak gdy drugie dziecko pojawia się w miarę szybko, zazwyczaj nie ma problemu z zazdrością o barta czy siostrę. To wyzwanie może się pojawiać, gdy różnica wieku wynosi 3 do 5 lat. Wyższa różnica wieku z kolei może nieść problem w zakresie skrajnie odmiennych potrzeb, a także traktowaniem jednego dziecka jako lidera, czy „dorosłego” pomocnika rodziców.

Jakie wyzwania są przy pierwszym dziecku?

• nadmierny strach o dziecko,
• zbyt wysoka kontrola,
• perfekcjonizm

Jakie wyzwania są przy drugim dziecku?

• porównywanie z pierwszym,
• automatyczne etykiety,
• niewidzialność jednego dziecka i skupienie się tylko na drugim.

Jak wychowywać dzieci z większą świadomością?

Warto zauważyć, że zarówno pierwsze jak i drugie dziecko to dwie odmienne osoby. Nie sprawdzą się te same metody, u jednej i drugiej osoby.

Dlatego nie ma sensu nawet próbować wychowywać kolejnego dziecka tak samo jak pierwszego. To się nie uda. Trzeba dostosowywać sposoby do każdej osoby, oceniając, jakie ma potrzeby, temperament.

Nie porównuj.

Zadbaj o to, żeby z każdym dzieckiem spędzić nieco czasu, tylko we dwoje.

Chroń pierwsze dziecko przed nadmierną odpowiedzialnością. Nie wdrażaj myślenia, że starsze musi opiekować się młodszym. Może pomagać, ale nie powinno być kolejnym rodzicem.

To normalne, że przy pierwszym dziecku jesteśmy bardziej spiętym rodzicem, a przy drugim…bardziej zmęczonym.