Czy dieta kobiety ma wpływ na to, jakie duże urodzi się jej dziecko?

Zdrowy, donoszony (urodzony prawidłowo między 38, a 42 tygodniem ciąży) noworodek, zaraz po porodzie, powinien ważyć od 3000 do 3500 gramów oraz mierzyć średnio 50 centymetrów. Oczywiście, wartości te są pewnym uśrednieniem i w rzeczywistości często mamy do czynienia z dziećmi większymi, jak i mniejszymi. W dużej mierze jest to uwarunkowane genetycznie, ale nie bez znaczenia jest również dieta ciężarnej oraz współistniejące zaburzenia gospodarki węglowodanowej.

Noworodek za duży, za mały oraz w normie

Zaraz po porodzie każdy noworodek (o ile nie wymaga żadnych zabiegów resuscytacyjnych) poddawany jest dokładnej ocenie. Oprócz przyznania mu punktów w skali Apgar, ważnymi elementami tejże oceny są także pomiary długości ciała, obwodu główki oraz masy ciała. Na podstawie tego ostatniego parametru, noworodka można zaklasyfikować do określonej grupy:

  • Noworodek eutroficzny (prawidłowy) – jego masa urodzeniowa mieści się w zakresie od 3000 do 3500 gramów.
  • Noworodek hipertroficzny (za duży) – jego masa urodzeniowa przekracza 4000 gramów. Grupa ta stanowi średnio 6 do 14,5-procenta wszystkich urodzonych dzieci.
  • Noworodek hipotroficzny (za mały) – jego masa urodzeniowa jest mniejsza niż 3000 gramów. Grupa ta stanowi około 2 do 10-procent świeżo urodzonych maluchów.

Noworodek hipertroficzny – przyczyny

Hipertrofia noworodka może mieć wiele przyczyn. Część z nich jest niemodyfikowalna (pochodzenie etniczne, wzrost, masa oraz typ budowy rodziców, wiek powyżej 35 lat czy też wielorództwo), ale na kilka można dość istotnie wpływać (głównie dietą oraz zdrowym stylem życia). Zasadniczo mowa tu o:

  • Cukrzycy ciążowej oraz cukrzycy występującej jeszcze przed ciążą – choroba ta znacznie podnosi ryzyko urodzenia dziecka zbyt dużego (25 do 42-procent matek chorych rodzi noworodki hipertroficzne). Na szczęście, schorzenie to w dużej mierze można kontrolować odpowiednią dietą (opiera się ona głównie na eliminacji cukrów prostych i zastąpieniu ich węglowodanami złożonymi), a w wybranych przypadkach insuliną.
  • Nadwadze oraz otyłości – dzieci kobiet o BMI (indeksie masy ciała) większym od 25 kg/m2 rodzą się zazwyczaj większe i mają znacznie wyższe ryzyko rozwoju otyłości oraz chorób sercowo-naczyniowych w przyszłości. Wyniki te podkreślają, jak ważną rolę odgrywa uzyskanie oraz utrzymanie (poprzez dietę oraz aktywność fizyczną) prawidłowej masy ciała jeszcze przed zajściem w ciążę.
  • Duży przyrost masy ciała w ciąży – średnio, kobieta w ciąży pojedynczej powinna przytyć około 12 kilogramów (im jednak wyższe wyjściowe BMI, tym przyrost ten powinien być mniejszy). W momencie jednak gdy wartość ta zostaje znacznie przekroczona, dodatkowe kilogramy stają się kolejnym istotnym czynnikiem ryzyka hipertrofii płodu. Co za tym idzie, w okresie ciąży, jak i poza nim, kobieta powinna dbać o odpowiednią kaloryczność, zbilansowanie swojej diety oraz dostosowaną do stanu zdrowia aktywność fizyczną.

dieta matki

Noworodek hipotroficzny – przyczyny

Podobnie, jak w przypadku hipertrofii, hipotrofia noworodka ma również bardzo wiele przyczyn. Spośród nich, biorąc pod uwagę ich modyfikowalność za pomocą diety, można wymienić:

  • Zaawansowaną cukrzycę – o ile cukrzyca zazwyczaj jest czynnikiem ryzyka urodzenia dużego dziecka, może ona również, zwłaszcza gdy trwa wiele lat i jest bardzo zaawansowana, prowadzić do hipotrofii noworodka.
  • Niedożywienie i zbyt mały przyrost masy ciała w ciąży – nieadekwatnie mała do zapotrzebowania podaż kalorii w ciąży, jak i przed nią, jest istotnym czynnikiem ryzyka urodzenia dziecka zbyt małego. Prawidłowo bowiem kobieta powinna przyjmować odpowiednio w I trymestrze około 1900 kalorii dziennie (tyle, co przed ciążą), w II trymestrze średnio 360 kcal więcej, a w III trymestrze nawet 475 kcal więcej (przy założeniu, że ciąża jest pojedyncza, a kobieta waży około 55 kilogramów). Co więcej, dieta taka powinna być odpowiednio zbilansowana oraz bogata w witaminy (zwłaszcza z grupy B) i minerały (warto zwrócić uwagę na żelazo, gdyż ciężarne często cierpią na niedokrwistość) niezbędne do prawidłowego rozwoju malucha.
  • Używki – zwłaszcza, niekorzystne dla dziecka jest palenie przez matkę papierosów oraz picie przez nią alkoholu. Może to doprowadzić do urodzenia malucha zbyt małego, ale także do wywołania u niego szeregu chorób oraz wad wrodzonych (na przykład alkoholowego zespołu płodowego).

Podsumowując, dieta matki jest istotnym czynnikiem, który wpływa wielkość urodzonego dziecka. Należy zatem pamiętać, że dbanie o zdrowie swojej pociechy i świadome macierzyństwo zaczyna się jeszcze wiele miesięcy przed urodzeniem dziecka. Parafrazując powiedzenie „jest się tym, co się je” – dziecko jest tym, co je jego matka.

Bibliografia:
Pediatria autorstwa Wandy Kawalec
Ginekologia i położnictwo autorstwa Grzegorza H. Bręborowicza

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.