Co to jest TORCH? I dlaczego jest groźne w ciąży?

Niejednokrotnie, w kontekście ciąży można spotkać się z określeniem zespołu TORCH (w niektórych opracowaniach autorzy posługują się z terminem TORCHS). Pod tym tajemniczym pojęciem kryje się skrót utworzony od pierwszych liter nazw najczęściej występujących czynników zakaźnych, które mogą doprowadzić do zakażenia wewnątrzmacicznego dziecka, a w konsekwencji do wystąpienia u niego ciężkich wad wrodzonych lub innych powikłań. Zatem, jak właściwie rozumieć pojęcie zespół TORCH, jakie są konsekwencje jego wystąpienia dla zdrowia malucha oraz jak mu zapobiegać?

Co to jest zespół TORCH?

Termin zespół TORCH (TORCHS) jest skrótem utworzonym od pierwszych liter nazw najczęstszych, a zarazem najgroźniejszych dla płodu patogenów, które mogą go zaatakować w trakcie życia wewnątrzmacicznego.

TORCH

  • T – Toxoplasma gondii – przenoszony przez kota pierwotniak wywołujący chorobę zwaną toksoplazmozą. Choroba u ciężarnej ma najczęściej przebieg bezobjawowy, ale u płodu może powodować wystąpienie wielu patologii (między innymi małogłowia, małoocza, zwapnienień w mózgu, zapalenia struktur oka, czy też opóźnienienia późniejszego rozwoju psychoruchowego).
  • O – Others (z ang. inne) – grupa patogenów groźnych dla malucha, w skład której wchodzą między innymi wirus zapalenia wątroby typu B, wirus EBV (czynnik etiologiczny mononukleozy), wirus ospy, wirus odry, czy też ludzki parwovirus B19 (wirus odpowiedzialny za występowanie u dzieci rumienia zakaźnego zwanego również chorobą piątą).
  • R – Rubivirus – wirus wywołujący popularną wśród dzieci różyczkę. Zakażenie nim w trakcie trwania ciąży grozi płodowi wystąpieniem wad serca, patologiami ze strony narządu wzroku, późniejszą głuchotą, czy też wieloma innymi nieprawidłowościami (między innymi schorzeniami wątroby, płuc, nerek oraz deformacjami kostnymi).
  • C – CMV (cytomegalowirus) – najczęstszy czynnik etiologiczny wirusowych zakażeń wewnątrzmacicznych. Infekcja CMV w pierwszym okresie ciąży może skutkować u płodu pojawieniem się wad wrodzonych, zwapnień śródczaszkowych oraz małogłowia. Jeśli natomiast do zakażenia dochodzi w drugiej połowie ciąży, częściej przebiega ono jako choroba zlokalizowana narządowo (na przykład jako zapalenie płuc, czy wątroby).
  • H – HSV (Herpes simplex virus – wirus opryszczki) – pospolity wśród dorosłych wirus, który jest śmiertelnie niebezpieczny dla płodu (szczególnie w pierwszej połowie ciąży). Zakażenie nim może skutkować samoistnym poronieniem (50% przypadków zakażeń HSV przed 20 tygodniem ciąży), porodem przedwczesnym, małą masą urodzeniową noworodka (30% dzieci zakażonych HSV), czy też całym szeregiem wad wrodzonych (między innymi bliznami na skórze, wodogłowiem, małooczem, ogniskami martwicy w ośrodkowym układzie nerwowym).
  • S – Syphilis (kiła wywoływana przez krętki blade) – zalicza się tu także inne choroby przenoszone drogą płciową (na przykład rzeżączkę). Podobnie, jak wcześniej przedstawione zakażenia może prowadzić do poronienia lub wystąpienia u płodu wad wrodzonych (dla kiły charakterystyczna jest wrodzona głuchota oraz zmiany oczne).

Zespół TORCH nie jest jedną konkretną jednostką chorobową, a jedynie pewną kategorią chorób, dla których wspólnym mianownikiem jest występowanie zakażenie wewnątrzmacicznego płodu.

Zespół TORCH – jak mu zapobiegać?

Nie istnieją stuprocentowo skuteczne metody zapobiegania infekcjom z grupy TORCH, ale na szczęście można ryzyko ich wystąpienia znacznie zmniejszyć. Oto kilka rad dla przyszłych rodziców:

  • Profilaktyczne badania przed ciążą – zaleca się, aby przed planowaną ciążą wykonać panel badań TORCH. Pozwala to na wykrycie ewentualnego zakażenia lub nosicielstwa któregoś z patogenów (na przykład Toxoplasmy), a tym samym na wdrożenie odpowiedniego leczenia. Co więcej, profilaktyczne badania przed ciążą pozwalają również określić poziom swoistych przeciwciał, które chronią organizm matki, jak i płodu przed określonymi chorobami (na przykład różyczka, czy odra) i wytypować te patogeny, na które przyszła mama powinna się doszczepić.
  • Unikanie czynników sprzyjających zakażeniu – kobiety w ciąży powinny unikać kontaktu z osobami chorymi oraz zwierzętami, stosować odpowiednią profilaktykę podczas kontaktów seksualnych, jak i nie spożywać surowego mięsa lub nieumytych warzyw i owoców.
  • Profilaktyczne badania w trakcie ciąży – zakażenie z grupy TORCH mają zwykle przebieg bezobjawowy lub skąpoobjawowy. Co za tym idzie, w trakcie trwania ciąży, powinno wykonać się ponownie panel badań TORCH.

Podsumowując, zespół TORCH jest ogromnym zagrożeniem dla życia oraz zdrowia nienarodzonego jeszcze malucha. Stąd też niezwykle ważna jest świadomość jego istnienia oraz sposobów minimalizowania jego ryzyka, co w znacznej części przypadków może ochronić dziecko przed jego bardzo groźnymi następstwami.

Bibliografia:
Pediatria autorstwa Wandy Kawalec
Ginekologia i położnictwo autorstwa Grzegorza H. Bręborowicza

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.