Ciąża mnoga – czynniki sprzyjające jej wystąpieniu

Ciąże wielopłodowe w dzisiejszych czasach zdarzają się częściej niż jeszcze 20-30 lat temu. Jeśli dobrze przyjrzeć się temu niezwykłemu zjawisku, można wyodrębnić czynniki, które są odpowiedzialne za ten wzrostowy trend. Zatem, jakie zmiany sprawiły, że ciąże mnogie występują dziś częściej niż kiedyś? Jakie czynniki sprzyjają ich wystąpieniu i czy kobieta ma nie jakiś wpływ?

Rodzaje ciąż mnogich

Ciąża mnoga to ciąża, w której trakcie w macicy kobiety rozwija się więcej niż 1 płód. W zależności od tego, ile bijących serduszek znajduje się w brzuchu przyszłej mamy, wyróżniamy kolejno ciążę dwojacze (bliźniacze), trojacze, czworacze, pięcioracze itd. Prawdziwą rekordzistką w tym zakresie była mieszkanka Tunezji, która oczekiwała jednoczesnych narodzin aż 12 dzieci.

Najczęstszym typem ciąży wielopłodowej jest ciąża bliźniacza, która w Polsce zdarza się obecnie z częstością 1:100. Ciąże bliźniacze można podzielić na jedno- i dwujajowe. Ciąże jednojajowe stanowią 25% ciąż bliźniaczych i powstają w wyniku podziału zapłodnionej komórki jajowej w niedługim czasie po zapłodnieniu. W zależności od dnia, w którym dokonał się podział zygoty, wyróżnia się 4 typy ciąż bliźniaczych jednojajowych:

  • dwukosmówkowa, dwuowodniowa (podział w 1.-3. dniu) – 30% ciąż bliźniąt jednojajowych,
  • jednokosmówkowa, dwuowodniowa (podział w 4.-8. dniu) – 68% ciąż bliźniąt jednojajowych,
  • jednokosmówkowa, jednoowodniowa (podział od 8.-13. dnia) – 2% ciąż bliźniąt jednojajowych,
  • jednokosmówkowa, jednoowodniowa z wystąpieniem bliźniąt syjamskich (podział od 13.-15. dnia od zapłodnienia) – około 0,3–0,5% ciąż bliźniąt jednojajowych.

Bliźnięta dwujajowe natomiast powstają w wyniku zapłodnienia 2 różnych komórek jajowych. Rozwijają się one w osobnych workach owodniowych i są zaopatrywane przez osobne łożyska. Co ciekawe, możliwe jest, aby takie bliźnięta miały dwóch różnych ojców. Na świecie stwierdzono do tej pory 7 takich przypadków, w tym 1 z nich miał miejsce w Polsce.

Częstość ciąż wielopłodowych powstających w sposób naturalny określa tak zwana reguła Hellina. Zakłada ona, że zgodnie ze wzorem 1:85 do potęgi (x-1), gdzie x to liczba płodów, szanse na ciążę mnogą wynoszą odpowiednio:

  • ok. 1:85 w przypadku ciąży bliźniaczej,
  •  1:7255 w przypadku ciąży trojaczej,
  • około 1:614125 w przypadku ciąży czworaczej itd.

ciąża mnoga

Czynniki sprzyjające wystąpieniu ciąży mnogiej

Choć ciąży wielopłodowej nie da się przewidzieć czy zaplanować, istnieją czynniki, które zwiększają szanse na jej wystąpienie. Oto one:

  • rasa – według statystyk, największe szanse na ciążę wielopłodową, a zwłaszcza bliźniaczą mają przedstawicielki rasy czarnej, a najmniejsze rasy żółtej,
  • korzystanie z technik wspomagania rozrodu,
  • stosowanie środków stymulujących owulację,
  • wystąpienie poliowulacji,
  • poczęcie w krótkim czasie po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych,
  • wiek kobiety powyżej 35 roku życia.

Jednym z ważniejszych czynników sprzyjających wystąpieniu ciąży mnogiej jest jej wcześniejsze wystąpienie u danej kobiety. Szacuje się, że prawdopodobieństwo kolejnej ciąży wielopłodowej jest od 2 do nawet 10-krotnie wyższe.

Warto też wymienić specyficzne czynniki, które w znaczący sposób zwiększają szanse wystąpienia ciąży bliźniaczej dwujajowej. Należą do nich:

  • ciąża poczęta w okresie laktacji – w tym przypadku szansa na ciążę bliźniaczą jest aż 10x wyższa,
  • wzrost kobiety >164 cm – zwiększa to prawdopodobieństwo poczęcia bliźniąt 1,5 -2-krotnie,
  • otyłość (BMI >30),
  • co najmniej 3 odbyte wcześniej porody.

Oczywiście należy mieć także na uwadze to, że pojedyncze czynniki sprzyjające wystąpieniu ciąży mnogiej mogą się ze sobą łączyć i zwiększać te szanse jeszcze bardziej.

Jakie zagrożenia niesie ze sobą ciąża mnoga

Ciąża wielopłodowa to nie tylko mnoga radość, ale również wiele niebezpieczeństw i powikłań. Taką ciążę zawsze traktuje się jako wysokiego ryzyka, gdyż stanowi ona duże obciążenie dla organizmu matki, jak również zagrożenie dla płodów.

Najczęściej występującym powikłaniem ciąży mnogiej jest poród przedwczesny, który w przypadku ponad 80% bliźniąt ma miejsce przed 36 tygodniem ciąży. Wśród jego następstw można wymienić między innymi zaburzenia oddychania, krwawienia śródczaszkowe i problemy z jelitami.

Noworodki z ciąż mnogich narażone są na opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego, niedowagę, kolizje lub wypadnięcie pępowiny. Częste są również problemy z ciśnieniem krwi i wiele innych. Co więcej, częściej niż w ciążach pojedynczych obserwuje się u płodów również wady wrodzone (na przykład wady serca).

Niestety jednym z częstszych powikłań ciąży wielopłodowej, zwłaszcza bliźniaczej, jest obumarcie jednego płodu. Potocznie określane jest to „zespołem zanikającego bliźniaka” i szacuje się, że dotyczy nawet do 50% rozpoznanych w I trymestrze ciąż dwupłodowych. Dodatkowo wieloletnie obserwacje wykazały, że matki z ciąż wielopłodowych na skutek szalejącej burzy hormonalnej oraz wyczerpującej opieki nad dziećmi częściej zapadają na depresję poporodową.

Podsumowując, ciąże mnogie to nie tylko wielka radość, ale też mnóstwo zagrożeń. Obecnie zdarzają się one częściej niż w poprzednim pokoleniu. Wpływ na to ma głównie późniejszy wiek zachodzenia w ciążę, rozwój i większa dostępność technik wspomaganego rozrodu oraz powszechne stosowanie antykoncepcji hormonalnej.

Bibliografia:
Grzegorz H. Bręborowicz, Beata Banaszewska: Położnictwo i ginekologia
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.