Choroba Leśniowskiego i Chrohna – rozpoznanie i leczenie

Choroba Leśniowskiego i Crohna (ChLC)  to schorzenie zaliczane do grupy rozlanych, nieswoistych zapaleń jelit. W przeciwieństwie do wrzodziejącego zapalenia jelita grubego zmiany mogą lokalizować się w całym przewodzie pokarmowym (od odbytnicy do jamy ustnej). Częstość ChLC jest szacowana na 1-11,4/100 tysięcy rocznie w skali całego świata a największa zapadalność przypada na wiek młodzieńczy oraz 3. i 4. dekadę życia. Nie są znane dokładne dane Polskie. Z Krajowego Rejestru choroby Leśniowskiego i Crohna wynika jednak, iż w 2012 w naszym kraju było zarejestrowanych 5131 chorych. Zatem, czym jest choroba Leśniowskiego i Crohna? Jakie są jej objawy oraz sposoby leczenia?

Czym jest choroba Leśniowskiego i Crohna?

ChLC charakteryzuje się przewlekłym, odcinkowym, pełnościennym stanem zapalnym ściany jelita. Zmiany o charakterze często bardzo głębokich owrzodzeń najczęściej lokalizują się jednocześnie w jelicie grubym i cienkim (40-55% chorych). W 25-30% przypadków choroba jest ograniczona wyłącznie do jelita cienkiego (zwłaszcza jego końcowego odcinka), a w 20-25% do jelita grubego. U około 50% chorych wykrywa się zmiany okołoodbytnicze pod postacią ropni, szczelin oraz przetok. Ta ostatnia lokalizacja jest szczególnie charakterystyczna dla ChLC i odróżnia ją od wrzodziejącego zapalenie jelita grubego. Zajęcie innych odcinków przewodu pokarmowego jest o wiele rzadsze.

Dokładna etiologia choroby Leśniowskiego i Crohna nie została poznana. Uważa się jednak, iż w patogenezie schorzenia odgrywają rolę mechanizmy genetyczne, immunologiczne oraz związane z mikroflorą jelitową. Wielu autorów podnosi wpływ diety – głównie spożycia dużej ilości węglowodanów prostych oraz dodatków do żywności. Jeśli chodzi o podatność rodzinną, to na ChLC cierpi około 15% krewnych I stopnia osób chorych. Ryzyko przekazania choroby potomstwu wynosi 8,9%.

Choroba Leśniowskiego i Chrohna

Choroba Leśniowskiego i Crohna – przebieg oraz objawy

ChLC charakteryzuje się przewlekłym przebiegiem z okresami zaostrzeń i często wieloletnich remisji. W trakcie rzutów u pacjentów są obserwowane następujące objawy:

  • ból brzucha – jest to pierwszy objaw ChLC u blisko 75% chorych. Ból jest najczęściej niespecyficzny, ma tendencje do budzenia w nocy oraz kolkowy lub wrzodowy charakter. Co więcej, ulega on nasileniu po przyjęciu pokarmów oraz wypróżnieniu. Ból w przebiegu ChLC bywa często mylnie rozpoznawany, jako ból towarzyszący zapaleniu wyrostka robaczkowego. W części przypadków skutkuje to zabiegiem operacyjnym,
  • biegunka – występuje u około 65% chorych. Liczba oddawanych stolców zazwyczaj nie przekracza 6 w ciągu doby. Krwiste stolce należą do rzadkości (występują one głównie w przypadku pacjentów, u których choroba dotyczy głównie jelita grubego),
  • krwawienie z odbytu – objaw ten może być pierwszą manifestacją choroby u około 20% chorych,
  • guz w prawym dolnym kwadrancie brzucha – ma on charakter zapalny i może występować u około 30% chorych, u których zmiany zapalne lokalizują się w jelicie cienkim,
  • objawy ogólne – podwyższona temperatura (1/3 chorych), brak łaknienia, nudności i wymioty (25%), czy też spadek masy ciała (30%). U niektórych chorych objawy te mogą być pierwszą manifestacją choroby,
  • objawy ze strony innych odcinków przewodu pokarmowegoafty i owrzodzenia jamy ustnej, ból podczas przełykania, objawy imitujące chorobę wrzodową,
  • powikłania jelitowe – w ciągu 20 lat u około połowy chorych występują powikłania jelitowe. Należą do nich głównie przetoki (na przykład jelitowo-pochwowe, czy też jelitowo-pęcherzowe), ropnie wewnątrzbrzuszne, czy też perforację przewodu pokarmowego.

Choroba Leśniowskiego podobnie, jak WZJG jest chorobą wieloukładową, a jej objawy dotyczą również innych narządów niż przewód pokarmowy. Tak więc spośród objawów pozajelitowych można wymienić kamicę żółciową (30%), palce pałeczkowate, czy też kamicę nerkową (10%). Co więcej, u chorych mogą również pojawiać się zapalenie stawów, osteoporoza, rumień guzowaty, zapalenie spojówek, czy też żylna choroba zakrzepowo-zatorowa.

Choroba Leśniowskiego i Crohna – rozpoznanie oraz leczenie

Rozpoznanie ChLC opiera się na obrazie klinicznym, wynikach badań laboratoryjnych oraz charakterystycznym obrazie endoskopowym. Duże znaczenie ma również ocena histopatologiczna wycinków z jelita. U części pacjentów problem może stanowić różnicowanie z WZJG. Sprawia to, iż w około 15% przypadków, gdy zajęte jest tylko jelito grube, dochodzi do zmiany pierwotnego rozpoznania po 5 latach trwania choroby.

Leczenie w ChLC jest nakierowane na indukcję remisji oraz jej utrzymanie. W tym celu stosuje się leki przeciwzapalne (aminosalicylany i GKS) oraz immunosupresyjne. Coraz większe zastosowanie mają również przeciwciała monoklonalne. Ze względu na większe niż w WZJG ryzyko powikłań jelitowych pacjenci z ChLC muszą być często poddawani zabiegom operacyjnym.

Słowem zakończenia, choroba Leśniowskiego i Crohna jest chorobą przewlekłą i potencjalnie niemożliwą do całkowitego wyleczenia. Współczesna medycyna pozwala jednak wielu chorym na uniknięcie częstych zaostrzeń i redukcję ryzyka powikłań.

Bibliografia:
Choroba Leśniowskiego i Crohna – dr n. med. Anna Mokrowiecka
Choroba Leśniowskiego i Crohna – Agata Witanowska, Magdalena Pawlik, Grażyna Rydzewska
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.