Chcesz iść do wc w szkole? Zapisz się w zeszycie i podaj powód

Można by uznać, że to szkoła eksperymentalna albo po prostu znak naszych czasów. W jednej z większych bydgoskich podstawówek wprowadzono zasadę, która ma ukrócić wychodzenie dzieci z lekcji. Prawo mówi jasno: nie można uczniowi odmówić skorzystania z toalety. Jednak, zdaniem władz tej konkretnej szkoły, znanej z „innowacyjnych rozwiązań”, wyjścia trzeba monitorować. W tym celu w każdej sali pojawił się zeszyt, do którego uczniowie muszą wpisywać godzinę wyjścia, powód opuszczenia lekcji oraz godzinę powrotu.

Zeszyty mają rzekomo ograniczyć zniszczenia w toaletach i pozwolić na kontrolę ruchu uczniów. Co ciekawe, szkoła już wcześniej była objęta monitoringiem, więc wyjścia, przynajmniej te na korytarz, były rejestrowane. O co więc chodzi w tej konkretnej sytuacji?

Wyrwane krany w bydgoskiej szkole podstawowej

Podczas niemal każdego apelu uczniowie słyszą to samo. Nieważne, czy to inauguracja roku szkolnego, czy uroczystość z okazji 11 listopada: toalety są niszczone. Jak? Dyrekcja opisuje to bardzo obrazowo: dzieci mają „ustawicznie wyrywać krany i klamki z drzwi”.

O ile klamkę faktycznie można wyrwać, zwłaszcza ze starych drzwi, o tyle kranów nie demontuje się raczej jednym szarpnięciem. Chyba że są źle zamontowane… Ale zostawmy nieszczęsne krany.

Problem w tym, że uczniowie, nawet ci z najstarszych klas, którzy spędzili w tej szkole osiem lat, nie widzieli żadnych tak znaczących zniszczeń. Mimo to, skoro dyrekcja twierdzi, że problem istnieje, to najwyraźniej istnieje.

Czas na rozwiązanie

Skoro jest problem, musi być i rozwiązanie. Dyrekcja postanowiła więc wprowadzić zeszyty wyjść:  po jednym na każdą salę lekcyjną.

Uczeń, który chce skorzystać z toalety, musi wpisać:

• imię i nazwisko,
• godzinę wyjścia,
• powód wyjścia,
• godzinę powrotu.

W teorii brzmi to prosto. W praktyce,  już mniej. Po kilkunastu dniach funkcjonowania nowego systemu w zeszytach nie pojawiły się wpisy typu „dwójka”, „jedynka”, „wymiana podpaski” czy „zapalenie papierosa”. Dzieci, pouczone przez nauczycieli, wpisują po prostu „skorzystanie z toalety”. Brzmi elegancko, ale nie odpowiada na pytanie, które, jak można przypuszczać, najbardziej interesuje dyrekcję. Czy takie ogólne określenie wystarczy? Czas pokaże.

Co mówi prawo?

Zgodnie z interpretacjami prawnymi i opiniami ekspertów:

• Nauczyciel nie ma prawa odmówić uczniowi wyjścia do toalety, jeśli jest to potrzeba fizjologiczna.
• Ograniczanie tego prawa może naruszać godność ucznia, co jest sprzeczne z Konstytucją RP oraz ustawą Prawo oświatowe.
• Prawo oświatowe nie przewiduje możliwości narzucania limitów czasowych na korzystanie z toalety.

Wprowadzony w bydgoskiej szkole limit 7 minut, obejmujący wyjście z sali, dojście do toalety, skorzystanie z niej i powrót, może być uznany za:

• naruszenie prawa do godnych warunków nauki,
• działanie zagrażające zdrowiu (np. przy problemach urologicznych czy menstruacji),
• przekroczenie kompetencji szkoły.

Warto też pamiętać, że wymaganie podawania „powodu” wyjścia może naruszać prywatność ucznia, a nawet zahaczać o przetwarzanie danych wrażliwych.

Problem poważny czy kuriozalny?

Zostawmy na chwilę ironiczny ton:  sprawa jest poważna. Oficjalnie chodzi o niszczenie toalet. Nieoficjalnie: nikt tych poważnych zniszczeń nie widział. Można więc podejrzewać, że problemem nie są krany, lecz to, że uczniowie wychodzą z lekcji zbyt często lub na zbyt długo.

Teraz mają na to 7 minut. Uczniowie pytali, co jeśli nie zdążą. Co jeśli toaleta na ich piętrze jest zajęta, a ta na drugim piętrze jest w lepszym stanie? Odpowiedzi nie uzyskali. Nauczyciele wzruszają ramionami, bo sami nie wiedzą.

Pomysł wywołuje śmiech, uszczypliwe komentarze i staje się tematem żartów. Dyrekcja jednak ma swoje powody, choć nie podzieliła się nimi z rodzicami. To akurat nie dziwi, bo komunikacja na linii dyrekcja–rodzice od dawna szwankuje.

Pozostaje czekać do szkoły średniej. Być może tam mniej rzeczy będzie dziwić — zarówno dzieci, jak i ich rodziców.

Artykuł opisuje praktyki zaobserwowane w jednej z bydgoskich szkół. Nie wskazuję jej nazwy, ponieważ celem tekstu nie jest piętnowanie konkretnej placówki, lecz zwrócenie uwagi na szerszy problem dotyczący praw ucznia i proporcjonalności działań wychowawczych.