Bunt siedmiolatka – czyli naturalny etap w rozwoju

Wychowanie dziecka nie jest proste – wie o tym każdy rodzic. Nasz potomek, kiedy rośnie, przechodzi przez różne etapy, a ważniejsze z nich, najczęściej wiążą się z okresowym buntem. W każdym wieku jednak przejawia się on inaczej. Jak wygląda bunt siedmiolatka? Czym się objawia?

Czym jest bunt u dziecka?

W wielu momentach w trakcie wychowywania dziecka przychodzą chwile, kiedy patrzymy na nasze ukochane maleństwo i zastanawiamy się, co to dziecko, które przed nami stoi, z nim zrobiło. Spokojny na co dzień mały człowiek zaczyna reagować agresywnie, wszystko neguje, krzyczy, jest nerwowy. Niestety takich okresów w pierwszych latach pojawia się kilka. To, że bunt u dziecka nastąpi, można przyjąć za pewnik, ważne jest jednak to, w jaki sposób zachowa się rodzic i poradzi sobie w tych trudnych chwilach.

Bunt siedmiolatka. Błędy wychowawcze?

Bunt dziecka jest naturalnym etapem rozwoju. Takie momenty obecne są w życiu każdej rodziny, dlatego rodzice nie powinni brać na siebie odpowiedzialności za to, że ich dzieci buntują się, to nie błędy wychowawcze, a rozwój. Warto więc przygotować się na ten trudny okres, by przejść go możliwie jak najbardziej bezboleśnie. Co ważne, bunt u różnych dzieci przebiega na odmiennym poziomie, bardzo silne przejawy buntu niejednokrotnie łączy się z ponadprzeciętnymi uzdolnieniami dziecka [1]. Jeżeli więc nasze dziecko wykazuje szczególne zdolności, należy liczyć się z tym, że bunt, w tym także i bunt siedmiolatka może mieć gwałtowny przebieg.

Tylko spokój i cierpliwość

Każdy, kto był przy dziecku w czasie buntowniczego zachowania, wie jak trudno zachować opanowanie i cierpliwość. Niestety nie ma skuteczniejszej metody na to, by nastąpiła poprawa zachowania dziecka, niż zachowanie spokoju. Jeżeli nam się to nie uda, nastąpi tylko pogorszenie i tak nieprzyjemnej już sytuacji.

Kilka charakterystycznych cech siedmiolatka

U dzieci siedmioletnich zauważa się dużą zmianę zachowania. Różnica między sześciolatkiem a tym samym dzieckiem rok później jest ogromna. Nie bez przyczyny właśnie dzieci w tym wieku rozpoczynają naukę w szkole. Tak jest w Polsce, ale także i w Finlandii, której system edukacji uważany jest za jeden z najskuteczniejszych na całym świecie.

Dzieci w tym wieku zaczynają spędzać coraz więcej czasu w swoim pokoju, mają już swoje sprawy i zainteresowania. Dzieci siedmioletnie mają ogromną tendencję do wyolbrzymiania i przesadzania. Ich nastroje mogą być bardzo zmienne, niekiedy krańcowo różne. Bardzo łatwo wyprowadzić takie dziecko z równowagi, doprowadzić do płaczu. Dzieci w wieku siedmiu lat często borykają się także z fizycznymi dolegliwościami – bólami wzrostowymi, ponieważ ten okres jest także czasem intensywnego wzrostu.

Przejawy buntu. Bunt siedmiolatka

Rodzice bardzo często zastanawiają się, czy dziecko jest po prostu niegrzeczne, czy nastąpił ten ciężki okres. Bunt siedmiolatka występuje u dzieci siedmioletnich (czasem nawet sześcioletnich, zbliżających się do siódmych urodzin), wtedy z dnia na dzień opiekun zauważa zmianę w zachowaniu dziecka. U mniejszych dzieci bunt przejawia się najczęściej histerią, u siedmiolatków jest to raczej:

• ciągłe dyskutowanie z prośbami rodziców
• wywoływanie kłótni nawet z najmniejszego powodu
• trzaskanie drzwiami, tupanie
• odpowiedź „nie” na niemal każde pytanie i prośbę
• próba dominacji

Okres buntu to swego rodzaju próba sił ze strony malucha. Dziecko sprawdza, na ile może sobie pozwolić, żeby przeforsować swoje zdanie. Dlatego właśnie tak ważne jest racjonalne zachowanie rodzica i utrzymanie przez dorosłego nerwów na wodzy. Po kilku takich sytuacjach, kiedy dziecko zobaczy, że rodzic nie ustąpi i nie da się wciągnąć w kłótnie, odpuści, zauważając, że jego metody nie są skuteczne.

Konsekwencja przede wszystkim

Bardzo ważnym elementem wychowania dziecka jest konsekwentne postępowanie. Konsekwencja decyzji i obietnic daje dziecku poczucie bezpieczeństwa – nawet jeżeli chodzi o wynik niegrzecznego zachowania malucha.

Kary, które dziecko ma narzucone przez rodzica w złości, podczas kłótni, a które nie są egzekwowane, stanowią dla dziecka przyzwolenie do niewłaściwego zachowania w przyszłości. Takie postępowanie budzi u dziecka wątpliwość, czy niewłaściwe zachowanie przyniesie konsekwencje, czy też można to robić bezkarnie. Żeby unikać takich sytuacji, szczególnie w czasie bardzo napiętego okresu, jakim niewątpliwe jest bunt siedmiolatka, warto razem z dzieckiem na spokojnie przedyskutować konsekwencje niewłaściwego zachowania. Dzieci w tym wieku zaczynają już czytać, można więc spróbować je spisać, np. „Odzywasz się brzydko – w ten dzień nie oglądasz telewizji”.

Niestety w każdym kolejnym pokoleniu przejawy buntu są silniejsze. Należy także pamiętać, że bunt siedmiolatka jest rzeczą naturalną, podobnie jak podważanie przyjętych wartości przez nastolatków, każdy musi przez to przejść.

Typowe etapy buntu w rozwoju dziecka – tabela poglądowa

Emocje dziecka a emocje rodzica – przykładowy wykres

Poniżej prezentujemy przykładowy (schematyczny) wykres obrazujący dynamikę emocji dziecka podczas buntu siedmiolatka w porównaniu z emocjami rodzica starającego się zachować spokój.

• Linia czerwona – nagłe skoki emocjonalne dziecka w trakcie buntu siedmiolatka.
• Linia niebieska – emocje rodzica próbującego zachować równowagę i spokój.

Podsumowanie i wskazówki praktyczne

• Rozmowa i wyjaśnianie – dziecko w wieku 7 lat coraz lepiej rozumie argumenty. Tłumaczmy, dlaczego oczekujemy od niego konkretnego zachowania.
• System pochwał – wbrew pozorom nie chodzi tu o „przekupstwo”, lecz o nagradzanie pożądanych zachowań pochwałą, ciepłym słowem, docenieniem.
• Plan dnia – siedmiolatek potrzebuje stabilizacji; ustalony harmonogram obowiązków i atrakcji daje mu poczucie bezpieczeństwa i stałości.
• Współpraca z nauczycielami – dziecko zaczyna naukę w szkole, dlatego warto być w kontakcie z wychowawcą, który może pomóc w rozwiązaniu trudnych sytuacji wychowawczych.

Bibliografia i biografia

[1] W. Poleszak, R. Porzak, G. Kata, A. Kopik, Diagnoza i wspomaganie w rozwoju dzieci uzdolnionych. Test Uzdolnień Wielorakich i materiały dydaktyczne, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa 2014, s. 85.