Atonia macicy – przyczyny, objawy i leczenie

Atonia macicy, inaczej niedowład macicy, hipotonia macicy to poważny stan zagrażający życiu. Występuje po porodzie i objawia się brakiem obkurczania macicy. W 90% przypadków prowadzi do groźnego w skutkach i trudnego do opanowania krwotoku poporodowego. Kobieta, u której wystąpi atonia macicy, potrzebuje natychmiastowej pomocy lekarskiej ratującej jej życie.

Na czym polega atonia macicy?

Atonia macicy stanowi główną przyczynę wystąpienia krwotoku poporodowego, czyli zagrażającej życiu utraty krwi z niezamkniętych miejsc po łożysku. Jest poważnym powikłaniem poporodowym, występującym z podobną częstotliwością po porodach siłami natury i zakończonych cięciem cesarskim. Może wystąpić przed oddzieleniem się łożyska lub tuż po nim.

Niedowład mięśni macicy można rozpoznać po porodzie w trakcie badania. Lekarz dotykający brzucha kobiety stwierdza nadmierną wiotkość, miękkość i brak możliwości ustalenia granic macicy, to sygnał, który wskazuje na problem szybkiego gromadzenia się krwi w macicy. Prawidłowo obkurczająca się po porodzie macica jest twarda, łatwo wyczuwalna, wyraźnie odgrodzona od sąsiednich struktur.

Dodatkowo na atonię wskazują też inne objawy: odchody połogowe z dużą ilością krwi, niskie ciśnienie krwi, tachykardia, czasami utrata przytomności, omdlenia, bladość, przyspieszony oddech, małe ilości oddawanego moczu.

Kto jest szczególnie narażony?

Choć nie są znane wszystkie powody wystąpienia atonii macicy (za najczęstszy i najważniejszy uznaje się błędy lekarskie w III fazie porodu), to znane są czynniki ryzyka, które na nią wpływają. Przede wszystkim problemem są zaburzenia hormonalne, nieodpowiedni poziom oksytocyny i prostaglandyn.

Wśród czynników ryzyka wymienia się przede wszystkim:

• duży rozmiar macicy, nadmiernie rozciągniętej w ciąży – może być to spowodowane ciążą wielopłodową, wielowodziem czy makrosomią płodu,
• otyłość,
• mięśniaki macicy,
• patologie macicy lub/i łożyska,
• stosowanie niektórych leków w trakcie porodu, szczególnie w trakcie porodu przedwczesnego,
• długi, męczący, gwałtowny w przebiegu poród, szczególnie indukowany czy odbywający się z ręcznym wydobyciem płodu.

Jak się zapobiega atonii macicy?

Jeśli lekarz oceni, że ryzyko wystąpienia problemów z obkurczaniem macicy jest spore, może już w trakcie porodu podać rodzącej środki farmakologiczne ułatwiające obkurczanie macicy. Wielu ekspertów wskazuje, że profilaktycznie działa także podanie oksytocyny ułatwiającej obkurczanie macicy.

Leczenie

Pomoc pacjentce z niedowładem macicy powinna polegać na stymulowaniu macicy do obkurczenia. Dodatkowo należy zahamować krwawienie i stale monitorować jej stan. Stosuje się masaż macicy i ręczne wydobycie łożyska. W wielu przypadkach z powodu nadmiernej utraty krwi konieczne jest jej przetoczenie. W skrajnych przypadkach konieczne jest usunięcie macicy.