Antybiotyki a karmienie piersią. Co jest bezpieczne?

Choroby infekcyjne, wymagające podaży antybiotyków, występują u kobiet karmiących piersią z częstością porównywalną do tej w populacji ogólnej. O ile jednak przyjmowanie leków poza okresem ciąży i laktacji nie budzi większych obaw, o tyle u młodych mam może być źródłem wielu wątpliwości. Zatem, czy antybiotyki mogą być przyjmowane podczas laktacji i czy jest to postępowanie bezpieczne dla karmionego piersią malucha?

Czy każda infekcja wymaga podaży antybiotyków?

Antybiotyki są w naszym kraju, jak i na całym świecie nadużywane. Szacuje się wręcz, iż nawet 25% chorych otrzymuje je bezzasadnie. Stanowi to ogromny problem i prowadzi do wciąż narastającej oporności bakterii. Nie bez znaczenia jest również negatywny wpływ antybiotykoterapii na organizm pacjenta. Z tego też względu, antybiotyki powinny być ordynowane przez lekarza wyłącznie po bezpośrednim zbadaniu pacjenta i stwierdzeniu u niego konkretnych wskazań do tego typu terapii. Wykluczone jest samoleczenie tego typu lekami.

Większość popularnych infekcji górnych dróg oddechowych (między innymi przeziębienie, grypa, zapalenie oskrzeli, czy też krtani) ma zazwyczaj podłoże wirusowe i antybiotykoterapii nie wymaga. Wyjątek stanowi zapalenia płuc, którego czynnikiem etiologicznym są zwykle bakterie. Jeśli chodzi o popularne u kobiet w ciąży i położnic zapalenie dróg moczowych, to praktycznie zawsze wymaga ono podaży leków przeciwbakteryjnych.

Antybiotyki, a karmienie piersią

Decyzja o wyborze konkretnego antybiotyku powinna być podyktowana jego skutecznością w danej jednostce chorobowej. Niemniej ważne jest również jego bezpieczeństwo dla pacjentki oraz karmionego przez nią malucha. W celu ułatwienia lekarzom i młodym mamom wyboru w tej kwestii opracowano specjalne lekospisy oraz kategorie ryzyka. Te drugie, przygotowane przez prof. Hale’a przedstawiają się w następujący sposób:

• L1 – najbezpieczniejsze – do tej grupy należą leki, które przyjmowane przez kobietę karmiącą nie wpływają w żaden sposób negatywnie na jej malucha. Medykamenty L1 mogą być stosowane w okresie laktacji bez żadnych ograniczeń. Do kategorii leków najbezpieczniejszych zaliczamy na przykład preparaty żelaza, pantoprazol (lek stosowany w leczeniu zgagi i choroby wrzodowej), ibuprofen, paracetamol, czy też amoksycylinę i ampicylinę (popularne antybiotyki).
• L2 – bezpieczne – do tej grupy należą leki, co do których nie udowodniono ich negatywnego wpływu na karmione piersią dziecko. Niemniej jednak, ze względu na małą ilość badań, ich przyjmowanie wiąże się z minimalnym ryzykiem. Medykamenty L2 mogą być stosowane przez kobiety w okresie laktacji, o ile istnieją do tego konkretne wskazania. Do kategorii leków bezpiecznych należy duża część powszechnie stosowanych preparatów. Spośród nich można wymienić ketoprofen, kwas acetylosalicylowy, sertralinę (lek przeciwdepresyjny), czy też cefuroksym (antybiotyk).
• L3 – prawdopodobnie bezpieczne – do tej grupy należą leki, które nie zostały jeszcze przebadane lub badania wykazały, iż mogą być one obarczone działaniami niepożądanymi. Medykamenty L3 można zaordynować kobiecie w okresie laktacji, o ile korzystny efekt ich zastosowania przewyższa potencjalne ryzyko. Spośród leków prawdopodobnie bezpiecznych można wymienić między innymi streptomycynę, czy też tobramycynę (antybiotyki aminoglikozydowe).
• L4 – prawdopodobnie szkodliwe – udowodniono, iż leki z tej grupy mają szkodliwy wpływ na karmionego malucha. Ich stosowanie jest uzasadnione wyłącznie w sytuacjach, gdy ich niepodanie zagraża życiu karmiącej piersią pacjentki. Przykładem leków L4 mogą być na przykład leki przeciwnowotworowe.
• L5 – szkodliwe – ich stosowanie jest kategorycznie przeciwwskazane w grupie pacjentek karmiących piersią. Przykładem leku L5 może być na przykład neomycyna stosowana bezpośrednio na brodawkę sutkową.
  W Polsce przynależność leku do kategorii można sprawdzić w Laktacyjnym Leksykonie Leków dostępnym pod adresem http://www.kobiety.med.pl/leki/search.php.

Krótki przegląd antybiotyków, które mogą być stosowane w okresie laktacji

Większość powszechnie stosowanych antybiotyków ma kategorię ryzyka L1-L3. Nieliczne są zaliczane do grupy medykamentów prawdopodobnie szkodliwych i szkodliwych. Z tego też względu, kobiety w okresie laktacji mogą być bezpiecznie leczone antybiotykami i nie wiążę się to z koniecznością zaprzestania karmienia. Niemniej jednak zalecane są również pewne środki ostrożności. Tak więc antybiotyk powinien być w miarę możliwości przyjmowany bezpośrednio po karmieniu dziecka. Przykładowo, popularnie stosowana w leczeniu infekcji dróg oddechowych amoksycylina winna być pobierana bezpośrednio po porannym posiłku malucha i zaraz po ostatnim, wieczornym.

Słowem zakończenia, antybiotyki mogą, a wręcz powinny być stosowane u kobiet karmiących piersią, które takiej formy leczenia wymagają. Jest to postępowanie zalecane i bezpieczne dla matki oraz jej dziecka. Niemniej jednak, w przypadku jakichkolwiek wątpliwości warto dany preparat zweryfikować w lekospisie przed jego zażyciem.

Bibliografia:

Gdy matka karmiąca piersią wymaga leczenia. Kiedy jest to bezpieczne dla jej dziecka? – dr n. med. Magdalena Nehring-Gugulska, Centrum Nauki o Laktacji w Warszawie, lek. Katarzyna Jasińska, Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Szpital Kliniczny im. ks. Anny Mazowieckiej w Warszawie, lek. Piotr Nehring, Klinika Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Pediatria pod redakcją Wandy Kawalec