Anemia u niemowlaka – jak się objawia i jak ją leczyć?

Anemia (zwana również niedokrwistością) definiowana jest jako obniżenie stężenia hemoglobiny z lub bez jednoczesnego obniżenia liczby erytrocytów poniżej normy przyjętej dla wieku oraz masy ciała dziecka. Jej pojawienie się jest szczególnie niebezpieczne u najmłodszych maluchów, których organizm jest szczególnie wrażliwy na wszelkie niedostatki tlenu (hemoglobina znajdująca się krwinkach czerwonych odpowiada za transport tlenu z płuc do tkanek). Zatem, jakie są przyczyny występowania anemii u noworodków i niemowląt, jakie są jej zauważalne przez rodziców objawy oraz czym jest niedokrwistość fizjologiczna?

Czym jest tak zwana niedokrwistość fizjologiczna?

Pierwsze miesiące życia dziecka wiążą się z intensywnymi zmianami zachodzącymi w jego układzie czerwonokrwinkowym (tak zwana hemoglobina płodowa jest stopniowa zastępowana tą występującą u osób dorosłych). Przejawia się to stopniowym spadkiem stężenia hemoglobiny, która to swoje najniższe wartości osiąga około 2-3 miesiąca życia malucha. Stan ten jest określany mianem niedokrwistości fizjologicznej lub niedokrwistości pierwszego kwartału i nie wymaga żadnego leczenia.

Przyczyny niedokrwistości u noworodków oraz niemowląt?

Niedokrwistość u noworodków oraz niemowląt można podzielić na trzy zasadnicze grupy:

  • Spowodowane zmniejszeniem wytwarzania krwinek czerwonych – najczęściej mowa tu o anemiach niedoborowych. Spośród nich najczęściej, zarówno w populacji dzieci, jak i dorosłych, stwierdza się niedokrwistość z niedoboru żelaza (żelazo, jak i inne składniki niezbędne są do syntezy hemoglobiny oraz erytrocytów).
  • Spowodowane zwiększonym rozpadem krwinek czerwonych (hemolizą) – niedokrwistość hemolityczna jest o wiele rzadsza, a u jej podłoża leży wiele przyczyn takich jak wrodzone defekty erytrocytów, czy też defekty immunologiczne wpływające na znaczne skrócenia życia krwinek.
  • Spowodowane nadmierną utratą krwi – jest to szczególnie częste zjawisko na oddziałach neonatologicznych i wynika ze zbyt częstego pobierania krwi u maluchów. Na ten rodzaj anemii należy zwrócić szczególną uwagę u wcześniaków, u których objętość krwi jest bardzo mała.
  • Niedokrwistość z niedoboru żelaza – najczęstszy rodzaj niedokrwistości u dzieci oraz dorosłych

Szczyt występowania niedokrwistości z niedoboru żelaza przypada na okres pomiędzy 6 a 20 miesiącem życia. Wynika to faktu, iż około 6 miesiąca życia dochodzi wyczerpania zapasów tego pierwiastka zgromadzonych przez malucha, a jego dostarczanie wraz z mlekiem matki jest już niewystarczające do pokrycia dziennego zapotrzebowania. Co więcej, niedokrwistości z niedoboru żelaza sprzyjają następujące stany:

  • Wcześniactwo – dzieci urodzone przed 38 tygodniem ciąży mają o wiele mniejsze rezerwy żelaza w stosunku do maluchów, które urodziły się o czasie.
  • Niedobory żelaza u matki – ilość żelaza zgromadzonego w trakcie ciąży przez dziecko jest w głównej mierze zależne od jego dostępności w krwi matki. Co więcej, mleko u kobiet z niedoborem żelaza jest również uboższe w ten pierwiastek, a tym samym nie jest wstanie zaspokoić zapotrzebowania rozwijającego się malucha.
  • Ciąże mnogie – dostępna w krwi matki pula żelaza musi się w tym wypadku dzielić na większą ilość płodów.
  • Dzieci narażone na utratę krwi – wszelkie straty krwi, wewnątrzmaciczne, czy też okołoporodowe, są czynnikiem ryzyka późniejszej niedokrwistości.

U dzieci z wyżej wymienionych grup ryzyka zalecana jest stała, doustna suplementacja żelaza w dawcę 1-2 mg/kilogram masy ciała począwszy od 3 miesiąca życia do końca okresy niemowlęcego.

anemia u niemowlaka

Objawy niedokrwistości u noworodków i niemowląt

Objawy różnych niedokrwistości nieco się od siebie różnią, ale część objawów jest wspólna. Wśród nich można wymienić:

  • Opóźnienie rozwoju – stwierdza się je raczej w przypadku długotrwających niedokrwistości.
  • Bladość skóry oraz błon śluzowych – przejaw obniżonego stężenia hemoglobiny we krwi.
  • Nadmierna senność – maluchy z anemią mogą spać znacznie dłużej niż ich zdrowi rówieśnicy.
  • Przyspieszone bicie serca – tachykardia jest tu mechanizmem obronnym organizmu, który ma za zadanie zabezpieczyć dostawy tlenu do komórek na odpowiednim poziomie (efektem szybkiego bicia serca jest przyspieszony bieg krwi).
  • Brak apetytu – maluch z niedokrwistością może nie chcieć ssać piersi ani butelki.

W tym miejscu warto zaznaczyć, iż u części noworodków i niemowląt zmagających się z niedokrwistością objawy te mogą być bardzo słabo wyrażone lub wręcz niezauważalne. Stąd też podkreśla się rolę wykonywania badań kontrolnych w 12 miesiącu życia dziecka i w każdym momencie, gdy rozwój malucha budzi wątpliwości lekarza pediatry oraz rodziców.

Podsumowując, anemia u najmłodszych dzieci stanowi duże zagrożenia i może istotnie wpływać na ich dalszy rozwój. Co za tym idzie, swoją pociechę należy bacznie obserwować, dbać o jej oraz swoją dietę (szczególnie w trakcie ciąży oraz w okresie karmienia piersią) oraz zgłaszać lekarzowi wszelkie niepokojące objawy występująca u malucha.

Bibliografia:
Pediatria autorstwa Wandy Kawalec
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.